Мари Ва́н Го́тем: француздық балерина, Деганың «Онық жасы он төрт» мүсінінің үлгісі. Отбасы, өмір жолы және Париж опера балетіндегі мансабы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француз балет бишісі
French ballet dancer
Мари Женевив ван Готем (немесе Готем немесе Гойтен; 7 маусым 1865 жылы туған) – француз балет студенті және Париж операсының балетінің бишісі, сонымен қатар Эдгар Деганың «Он төрт жастағы кішкентай биші» (La Petite Danseuse de Quatorze Ans) мүсініне үлгі болған.
Marie Geneviève van Goethem (or Goetham or Goeuthen; born 7 June 1865) was a French ballet student and dancer with the Paris Opera Ballet, and the model for Edgar Degas's statue Little Dancer of Fourteen Years (La Petite Danseuse de Quatorze Ans).
Ерте өмір
Мари – кір жуушы мен тігіншінің қызы, ол 1860-шы жылдардың басында Бельгиядан Парижге келді. Ол 1865 жылы Париждің әртүрлі 9-ауданында дүниеге келген. Маридің үлкен әпкесі Антуанетта 1861 жылы Брюсселде дүниеге келген. 1864 жылы екінші үлкен әпкесі Мари туылғаннан кейін он сегіз күн өткен соң қайтыс болды. Маридің кіші әпкесі Луиза Жозефина 1870 жылы Парижде дүниеге келді, Шарлотта есімін қабылдады және 1945 жылы қайтыс болды. Оның әкесі 1870 және 1880 жылдар аралығында қайтыс болды, сондықтан мадам ван Гетем үш қызын кір жуушының табысымен асырауға мәжбүр болды. 1865 жылы, Мари дүниеге келген жылы, отбасы «Нотр-Дам де Лорет көшесіндегі» «Плас Бреда» деп аталатын тас үйге көшіп келді, бұл Деганың «Ру Сен-Жорж» көшесіндегі студиясына жақын болатын. Бреда ауданы қаланың ең кедей және жезөкшелікке толы аймақтарының бірі еді. 1880 жылы, тұрғын жерін жиі өзгертіп (жалдау ақысын уақтылы төлей алмауының белгісі), отбасы Монмартрдың төменгі бөлігіндегі «Ру-де-Дуай» көшесіне қоныстанды, бұл кезде Деганың студиясы «Ру-Фонтейн» көшесінде орналасқан еді. 1878 жылы Мари мен Шарлотта Париж операсының би мектебіне қабылданды, онда Антуанетта эпизодтық рөлде жұмыс істеді. 1880 жылы Мари Париж операсының балет труппасына қабылдауға емтихан тапсырып, «Ла Корриган» спектаклінде тұңғыш рет сахнаға шықты. Сол кездегі жас балет бишісі ретінде Мариден сахна артына келіп, жаттығуларын тамашалайтын ер адамдарға жыныстық қызмет көрсетуі күтілді. Бұл оның кейінгі өмірінде жезөкшелікке ұшырауына себеп болған болуы мүмкін.
Marie was the daughter of a laundress and a tailor, who came to Paris in the early 1860s from Belgium. She was born in 1865 in the diverse 9th arrondissement of Paris. Marie's oldest sister, Antoinette, was born in Brussels in 1861. A second older sister, also named Marie, died eighteen days after her birth in 1864. Marie's younger sister, Louise Joséphine, born in Paris in 1870, adopted the name of Charlotte and died there in 1945. Her father died at some point between 1870 and 1880, leaving Madame van Goethem to fend for her three daughters on a laundress's income. In 1865, the year Marie was born, the family moved to a stone apartment building on 'Rue Notre Dame de Lorette' called 'Place Bréda' near Degas's studio on 'Rue Saint Georges'. The Bréda district was one of the city's poorest and most squalid areas for prostitution. In 1880, after frequently changing their place of residence (an indicator of an inability to pay the rent on time) the family settled on 'Rue de Douai' on the lower slopes of Montmartre, a few blocks from Degas's studio, then located on 'Rue Fontaine'. In 1878, Marie and Charlotte were accepted into the dance school of the Paris Opéra, where Antoinette was employed as an extra. In 1880 Marie passed the examination admitting her to the corps de ballet of the Paris Opera Ballet and made her debut on the stage in La Korrigane. As a young ballet dancer of the time, Marie was expected to give sexual favors to the male patrons who would go backstage and watch the girls practice. This probably led to prostitution further in her life.
Мари мен Дега
1878 және 1881 жылдар аралығында Дега Марині суреттерге түсірді, оның ішінде «Желбіреуішпен билеуші», «Би сабағы», «Тынығып отырған биші», көптеген дайындық эскиздері және ең танымал «Он төрт жасар биші» туындыларында бейнеледі. Ол Париж опера театрындағы балет қойылымдарына жиі қатысып, би мектебіндегі сабақтарды мұқият бақылап отыратын. Дега үшін поза бергені үшін Мари, шамамен, төрт сағаттық сеанс үшін 5-6 франк көрінетін.
Between 1878 and 1881, Degas drew, painted and sculpted Marie in artworks including Dancer with Fan, Dancing Lesson, Dancer Resting, numerous preparatory sketches, and most famously in Little Dancer of Fourteen Years. He frequently attended ballet performances at the Paris Opera and often observed classes at the dance school. By posing for Degas, Marie likely earned five to six francs per four hour sitting.
1881 жылғы алтыншы импрессионисттік көрме
"Қырқ он төрт жасар биші" 1881 жылы Парижде өткен импрессионистердің алтыншы көрмесінде көрсетілгенде, әртүрлі пікірлер тудырды. Сыншылар бұл туындыны "скульптурадағы жалғыз нағыз заманауи тыраныс" деп бағаласа да, көпшілігі бұл жұмыстан қорқып, наразылық білдірді. Олар бишіні маймыл мен ацтекке теңеп, оны "ерте жастағы тәлкеудің гүлі" деп атады, оның беті "әр түрлі жамандықтардың жек көретін іздерімен" және "өте зұлым мінездің белгілерімен" белгіленген деді. Дега мүсінді әйнек қобдишада көрсеткендіктен, олар оның медициналық үлгі сияқты көрінетінін айтты.
When La Petite Danseuse de Quatorze Ans was shown in Paris at the Sixth Impressionist Exhibition of 1881, it received mixed reviews. Though critics lauded the work as “the only truly modern attempt" at sculpture, the majority were shocked by the piece. They compared the dancer to a monkey and an Aztec, and referred to her as a "flower of precocious depravity" with a face "marked by the hateful promise of every vice" and "bearing the signs of a profoundly heinous character." She looked like a medical specimen, they reported, in part because Degas exhibited the sculpture inside a glass case.
Кейінгі өмір
Скульптура көрмесінен кейінгі жылы Маридің би мансабы көптеген би сабақтарын қатыстырмауы салдарынан аяқталды. L'Evénement газетінде екі ай бұрын жарияланған мақалада: "Мисс ван Гётен – он бес жаста, опера театрында эпизодтық рөлде ойнайтын үлкен әпкесі бар, ал кіші әпкесі опера би мектебінде оқиды, сондықтан ол "Martyrs Tavern" мен "Rat Mort" таверналарын жиі мейрамдайды" делінген. Екеуі де жас қыз үшін лайықты орын емес еді. Оның кейінгі өмірі мен қайтысы туралы ешқандай мәлімет табылмаса да, тарихи деректерге сәйкес, оның үлкен әпкесі Антуанетта Мари жұмыстан босатылуына біршама бұрын тавернадағы меценаттан 700 франк ұрлағаны үшін түрмеге қамалған, ал кіші әпкесі Шарлотта Париждегі Опера балетімен 53 жыл бойы билеуші және мұғалім болып жұмыс істеді. Осы туралы Кэролин Мейердің "Мари, билеу" атты жасөсперімдер романында және Лоренс Анхолттың "Дега және кішкентай биші" атты балалар сурет кітабында да айтылады. Камиль Лоренстің 2017 жылы жарық көрген "La petite danseuse de quatorze ans" атты ғылыми еңбегі биші, суретші, туынды және оның қабылдануын талқылайды. 2004 жылы түсірілген BBC-нің "Шедеврдің жеке өмірі: Он төрт жастағы кішкентай биші" атты деректі фильмінде "La Petite Danseuse de Quatorze Ans" мүсіні, Маридің өмірі мен туындыға сыншылардың реакциясы жан-жақты қарастырылды. Маридің өміріне арналған көркем әңгіме жаңа мюзиклдің – "Мари, әлі де билеу" (бұрынғы атауы – "Кішкентай биші") сюжетіне негіз болды. Стивен Флаэртидің (музыка) және Линн Аренстің (әңгіме және өлеңдер) авторы болған мюзикл 2014 жылы Джон Ф. Кеннеди атындағы сахналық өнер орталығындағы Айзенхауэр театрында тұңғыш рет көрсетілді. Сюзан Строманның режиссерлігімен қойылған бұл өнімде Нью-Йорк Сити балетінің бас бишісі Тайлер Пек жас Мари, Ребекка Лукер ересек Мари және Бойд Гейнс Дега рөлінде ойнады. 2018 жылы Строманның режиссерлігімен қайта қойылған нұсқасы 5th Avenue театрында көрсетілді. Пек жас Мари рөліне оралды, ал Луиза Питр ересек Мари және Терренс Манн Дега рөлінде ойнады.
In the year following the exhibition of the sculpture, Marie's dance career ended as a result of missing many dance classes. An article in L'Evénement, which preceded the dismissal by two months, reported "Miss van Goeuthen—fifteen years old, has an older sister who is an extra at the Opera and a younger sister in the Opera dance school—consequently she frequents the Martyrs Tavern and the Rat Mort." Neither tavern was a desirable place for a young girl. Though no trace of her subsequent life or death has been found, the historical record indicates her older sister, Antoinette, was jailed just prior to Marie's dismissal for stealing 700 francs from a patron at a tavern and her younger sister, Charlotte, became a dancer of some distinction and teacher at the dance school during her fifty three year career with the Paris Opera Ballet. as does Carolyn Meyer's young adult novel Marie, Dancing and Laurence Anholt's children's picture book Degas and the Little Dancer. A non fiction work by Camille Laurens, La petite danseuse de quatorze ans (2017), discusses the dancer, the artist, the work, and its reception. The BBC documentary The Private Life of a Masterpiece: Little Dancer Aged Fourteen, produced in 2004, closely examined La Petite Danseuse de Quatorze Ans, the circumstances of Marie's life, and the critical reaction to the sculpture. A fictionalized account of Marie's life is the subject of the new musical Marie, Dancing Still (previously titled Little Dancer). Written by Stephen Flaherty (music) and Lynn Ahrens (book and lyrics), the musical made its world premiere at the Eisenhower Theater at the John F. Kennedy Center for the Performing Arts in 2014. Directed and choreographed by Susan Stroman, the production was headlined by New York City Ballet principal dancer Tiler Peck as young Marie, Rebecca Luker as the adult Marie, and Boyd Gaines as Degas. A revised production, also directed by Stroman, played the 5th Avenue Theatre in 2018. Peck returned to the role of young Marie, with Louise Pitre as adult Marie and Terrence Mann as Degas.