Кіріспе

Англиялық кеме иесі және инвестор, оның ұлы, сэр Джон Ривс Эллерман, 1-ші барон, CH (15 мамыр 1862 – 16 шілде 1933) – ағылшын кеме иесі және инвестор, Англиядағы ең бай адам деп есептеледі. Бухгалтер мамандығын алған ол, арзан бағаланған компанияларды анықтап, көбінесе жалғыз инвестор ретінде сатып алатын. Оның кемешілік мүдделері ірі Ellerman Lines компаниясын құрады, сондай-ақ ол газеттерге, сыра қайнатушыларға, көмірге және Лондонның құнды жылжымайтын мүлкіне инвестиция жасады. Орасан зор байлығына қарамастан, жеке өмірі қарапайым және жасырын болды.

Ерте өмір

Эллерман Кингстон-апон-Халл қаласында, 1850 жылы Германияның Гамбург қаласынан Англияға көшіп келген лютеран дініндегі кеме брокері және жүгері саудагерінің жалғыз ұлы ретінде дүниеге келді. Оның анасы – ағылшын. Әкесі тоғыз жасында қайтыс болды, одан 600 фунт стерлинг мүлік қалды (1872 жылғы 600 фунт стерлинг қазіргі жылдардағы шамамен <есептелген сомаға> тең). Эллерман балалық шағының бір бөлігін Францияда өткізді және Бірмингемдегі Король Эдуард VI мектебінде қысқа ғана уақыт оқыды. Ол анасымен жақсы қарым-қатынаста болмады және он төрт жасынан бастап тәуелсіз өмір сүрді, Бірмингемдегі лицензияланған есепшінің кеңсесіне оқуға жіберілді. Оқуын аяқтағаннан кейін ол Лондонға көшті, онда сол кездегі жетекші фирмалардың бірінде серіктес болудан бас тартып, 1886 жылы Лондон қаласында өзінің жеке практикасын – J. Ellerman & Co – құрды. Ол есепшілік мамандығы бойынша кәсіби білімі бар алғашқы маңызды британдық кәсіпкерлердің бірі болды. Сондай-ақ, ол заманауи есептеу әдістерін қолданып, сатып алуға ыңғайлы, арзан бағаланған компанияларды анықтаған алғашқы кәсіпкерлердің бірі еді. 1890 жылдан бастап Эллерман ірі бизнес топтарын құруға кірісті, әдетте жақсы өнімге ие, бірақ негізін қалаушының қайтысынан кейін басқаруда нашарлаған белгілі кәсіпорындарды сатып алып. Оның басқаруымен көптеген кәсіпорындар гүлденді. Қажет болған жағдайда ол басқа инвесторлардан қаражат тартты, бірақ өзінің үлесін үлкен қалдырды. Бұл топтардың біріншісі – 9 жыл ішінде 1300% өсім көрсеткен Сыра және Коммерциялық Инвестициялық Тресті болды.

Теңіз қатынасы

1892 жылы Эллерман кеме қатынасына алғаш рет қадам басып, Ұлыбританиядағы ең ірі кеме иелерінің бірі болған, қайтыс болған Фредерик Ричардс Лейлендтен Лейленд желісін сатып алу үшін консорциумға жетекшілік етті. 1901 жылы Эллерман осы бизнесті 1,2 миллион фунт стерлингке J. P. Morgan-ға сатты, ол оны дереу International Mercantile Marine Co. компаниясына біріктірді. Алайда Эллерман басқа кеме қатынастарын сатып ала бастады және 1902 жылы өзінің мүдделерін Ellerman Lines компаниясында біріктірді. Ол бизнесті кеңейтуді жалғастырды, Оңтүстік Африка, Атлантика және Үнді мұхиты бағыттарына еніп, бәсекелес желілерді үнемі сатып алды. 1916 жылы ол Халл қаласындағы Томас Уилсон Сонз & Co. компаниясы үшін 4,1 миллион фунт төледі, бұл компания бір кезде әлемдегі ең ірі жеке меншік кеме қатынасы компаниясы болған. Жаңадан сатып алынған компания Ellerman's Wilson Line деп аталды және ол басқа Ellerman Lines компанияларынан бөлек жұмыс істеді, Томас Уилсон Сонз & Co. компаниясының қара түсті қызыл түтікшелерін сақтап, олардың көптеген кемелері ерекше қара жасыл түсті корпусқа ие болды. 1917 жылға қарай Эллерманның 1,5 миллион тонна кемесі болды, бұл Францияның барлық сауда флотына тең. Эллерман кеме қатынасы саласындағы бәсекелестерінен асып түсті; оның салмақты шешімдерінің арқасында оның басқаруындағы активтер гүлденді.

Басқа да бизнес мүдделері

Сонымен қатар, Эллерман сыра өндірудегі мүддесін кеңейтті және 1918 жылға қарай жетпістен астам сыра зауытының акцияларын иеленді. Көп жағдайда ол осы кәсіпорындардың қаржылық жағдайын тез жақсартты. 1904 жылдан бастап ол газеттерге де инвестиция салды, Financial Times, Daily Mail, The Times, Illustrated London News, Tatler, The Sphere және басқа да басылымдардың үлесіне әр түрлі уақытта ие болды. 1920 жылдары ол баспасөз саласындағы мүдделерінің көп бөлігін сатты. Эллерманның маңызды қызмет еткен тағы бір саласы – көмір өндіру. 1920 жылдары ол кем дегенде 22 шахтада акцияларға ие болды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін ол Лондондағы жылжымайтын мүліктің ірі иесіне айналды. Бедфорд герцогы, Лорд Ховард де Уолден және Эрл Кадоган сияқты аристократтар ғасырлар бойы отбасыларында болған Вест-Эндтің жерлерін сата бастады, ал Эллерман көбінесе оларды сатып алатын.

Жеке өмір

Эллерманды көпшілік назарда болу қызықтырмады. Бур соғысы кезінде британдық кеме қатынасына қосқан үлесі зор бағаланды, бірақ ол қалаған жағдайда одан да жоғары награда алуға мүмкіндігі болған. Ол өмірін жалпыға жария етпей, қарапайым түрде өткізді. 1916 жылы ол өзінің 55 миллион фунт стерлингке бағаланатынын айтқан. Бұл дұрыс болуы мүмкін, себебі ол өзін мақтан етуге бейім емес еді. Келесі жылы бір журналист оның кемешілік бизнесінің өзі 35 миллион фунт стерлингтен асып түсетінін есептеді. Сол кезде Вестминстер герцогы 14 миллион фунт стерлинг шамасындағы байлығымен Ұлыбританиядағы екінші бай адам деп есептелді. Эллерман 1933 жылы қайтыс болғаннан кейін, оның мүлкі 1936 жылы 36,684,994 фунт 13 шиллинг 5 пенниге бағаланды. Бұрынғы рекорд 1927 жылы Гиннесс сыра зауытының лорды Айвег қалдырған 13,5 миллион фунт стерлинг болған. Эллерман Ұлы депрессияны ұсыныспен шеберлікпен еңсерді, бірақ оның өліміндегі байлығы 1920-ші жылдардағы ең жоғарғы көрсеткіштен кем болуы керек. Эллерман Мейфэр мен Истборн қалаларында жасырын өмір сүрді. 1916 жылы ол Шотландиядағы Нью-Слейнс қамалын сатып алған, бірақ кейіннен оны бұзып, шатыр салығынан құтылу үшін шатырын алып тастады, нәтижесінде 1925 жылға қарай ол қираған күйде қалды. Ол жоғары қоғамға немесе саясатқа қатысуға тырыспады. Мүмкін, себебі 1890 жылдардың басынан ол Ханна Гловер есімді әйелмен бірге өмір сүрді, 1894 жылы олардан қызы дүниеге келді, бірақ ол 1908 жылға дейін, жалғыз ұлының тууына дейін оған үйленбеді, ол да Джон Эллерман деп аталды. Ол Путни Вейл зиратында жерленген.

Ұрпақтар

Эллерманның қызы Энни Виннифред Гловер, кейіннен Энни Виннифред Эллерман, Брайер атты псевдониммен жарияланған жазушы болды. Оның "Артемидаға арналған жүрек" (1963) автобиографиясы әкесі туралы айтады. 1933 жылғы шілдеде қайтыс болғанда Эллерман Брайерге шамамен 900 000 фунт стерлинг мұра қалдырды, бірақ оның байлығының көп бөлігі – өлім салығынан кейін 20 миллион фунт стерлинг – жалғыз ұлы Джонға тиді.

Мұра

Оның коммерциялық теңіз тасымалындағы көрнекті орнының арқасында Антверпен қаласы оның есімімен, бұрынғы Докс Парсель станциясының жанындағы Элерманстраат көшесіне ат қойды.