Кіріспе
Поглиш, сондай-ақ Поглиш және Понглиш (поляк тілінде: polglisz, język polgielski; неміс тілінде: Ponglisch) – поляк және ағылшын тілдерінен алынған екі сөздің қосылуы. Ол поляк және ағылшын тілдерінің элементтерін (морфемаларды, сөздерді, грамматикалық құрылымдарды, синтаксистік элементтерді, идиомаларды және т.б.) макарондық түрде араластырудың нәтижесі, немесе "жалған достардың" немесе ортақ этимологиялық түбірінен мағынасы өзгешкен туысқан сөздерді қолдану. Поляк және ағылшын тілдерінің элементтерінің осылайша бірігуі немесе шатасуы, егер ол бір сөздің, терминнің немесе тіркестің (мысалы, гибридті сөздің) ішінде болса, көзілдіріссіз немесе әдейілеп жаңа сөз тудыруы мүмкін. Поглиш – поляк және ағылшын тілдерін білетін адамдар арасында кең таралған құбылыс; ол тілдік араласудың жалпы құбылысының көрінісі. Басқа тілдердің араласуы сияқты, поглиш тіліндегі (ауызша немесе жазбаша) сөйлеудің нәтижесі кейде шатастыруы, көңіл көтеріп немесе ұялта алады. "Поляк" және "ағылшын" сөздерінен бірнеше сөз тіркесі жасалған. Polglish (1975 жылдан бастап), одан кейін Pinglish (1984), Polilish (1997), Ponglish (2002) және Poglish (2006) пайда болды. Польша тіліндегі кейбір сөйлеушілер поляк және ағылшын тілдерінің араласуын ауызша немесе жазбаша сөйлеуде "half na pół" ("жарты-жартылай") деп атайды.
Poglish, also known as Polglish and Ponglish (Polish: polglisz, język polgielski; German: Ponglisch), is a blend of two words from Polish and English. It is the product of macaronically mixing Polish and English language elements (morphemes, words, grammatical structures, syntactic elements, idioms, etc.) within a single speech production, or the use of "false friends" or of cognate words in senses that have diverged from those of the common etymological root. Such combining or confusion of Polish and English elements, when it occurs within a single word, term, or phrase (e. g., in a hybrid word), may, inadvertently or deliberately, produce a neologism. Poglish is a common phenomenon among persons bilingual in Polish and English; and is a manifestation of a broader phenomenon, that of language interference. As with the mixing of other language pairs, the results of Poglish speech (oral or written) may sometimes be confusing, amusing, or embarrassing. Several portmanteau words have been formed, blending the words "Polish" and "English". Polglish (from as early as 1975) was followed by Pinglish (1984), Polilish (1997), Ponglish (2002), and Poglish (2006). An expression that has been used by some native Polish speakers to denote the mixing of Polish and English language elements in oral or written speech is "half na pół" ("half and half").
Қате метафраза
Аудармадағы екі негізгі тәсілдің бірі – "метафраза", оны "формалды эквиваленттілік", "сөзбе-сөз аударма" немесе "сөзбен аударма" деп те атайды. Бұл тәсілді, әсіресе идиомаларға қатысты, өте сақ болумен қолдану керек. Мадлен Массон, өзінің Екінші дүниежүзілік соғыстағы поляк S.O.E. агенті Крыстина Скарбектің өмірбаянында, оның "күнге жатып алу" деген сөздерін келтіріп, мұның "поляк тілінен тікелей аударма болуы мүмкін" деп болжайды. Шындығында, поляк тіліндегі "leżeć na słońcu" ("күнге жату", яғни күнге күю) идиомасы, егер де болса, ағылшын тіліндегі "күнге жату" идиомасынан маргіналды ғана ақылға сыймас.
"Жалған достары"
Польша диаспорының мүшелері – поляктар жасаған кейбір қате лексемалық алмастырулар қате метафразаға емес, сырттан ұқсас сөздерді (жалған туыс сөздер немесе "жалған достарды") шатастыруға байланысты, олардың этимологиясы немесе мағынасы бірдей емес.
Латынша калькустар
Польша тіліндегі терминдердің едәуір көп бөлігі шын мәнінде ағылшын тілінде нақты метафрастикалық эквиваленттерге ие, бұл екі үнді-еуропа тілінің де орта ғасырдан бері бірдей латын түбірлерінен алынғандығымен байланысты.
"Чикаголық полякша"
Чикагодағы кейбір поляк экспатрианттары, әсіресе онда ұзақ жылдар бойы тұрғандар, күнделікті түрде поглиш тілінде сөйлейді. Поглиш тілінің ең көп кездесетін ерекшелігі – ағылшын сөздерін поляк тіліне бейімдеу. Польшада осындай ағылшын-поляк қоспасын сөйлеуге тырысатын адам өзін түсіндіруде зор қиындықтарға кезігеді.
Танымал мәдениетте
Энтони Берджесстің "Құрылыс апельсіні" романын Роберт Стиллер поляк тіліне екі нұсқада аударды: біреуі кітаптың түпнұсқа ағылшын-орыс тілдерінің қосындысынан поляк-орыс тілдерінің қосындысына Mechaniczna pomarańcza, wersja R (Механикалық апельсин, R нұсқасы) деп аударылды; екіншісі поляк-ағылшын тілдерінің қосындысына Nakręcana pomarańcza, wersja A ["A" поляк тілінде "ағылшын" сөзін білдіреді] (Бұрала апельсин, A нұсқасы) деп аударылды. Соңғы поляк-ағылшын нұсқасы Поглиш тіліндегі мәтінді өте сенімді түрде бейнелейді. BBC Look North (East Yorkshire and Lincolnshire) телеарнасы поляк халқы көп тұратын Линкольнширдегі Бостон қаласында Поглиш туралы репортаж жасады. Поляк тілінде, әсіресе Польша жастары қолданатын, ағылшын тілінен алынған көптеген жаңа сөздер бар. "szoping" ("сауда") сияқты ағылшын тіліндегі дыбысталу бойынша оқылатын сөздер жиі кездеседі және олар сленг ретінде қарастырылады.