Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Феликс Вайткус (1907–1956), сондай-ақ Феликс Вайткус деген атпен де танымал, АҚШ-та туған литвалық ұшқыш және Атлантика мұхитын жеке өтетін алтыншы ұшқыш.
American born Lithuanian pilot
Feliksas Vaitkus (1907–1956), also known as Felix Waitkus, was an American born Lithuanian pilot and the sixth pilot to fly solo across the Atlantic.
Өмірбаян
Оның ата-анасы 1904 жылы Литвадан келіп, Чикагоның Бриджпорт ауданындағы ескі "Литвалық қалашығына" қоныстанды, сол жерде Вайткус үш жылдан кейін дүниеге келді. Ол 1928 жылы АҚШ армиясына қабылданып, жоғары деңгейдегі ұшқыштарды даярлайтын мектепті бітіргеннен кейін Әуе корпусының екінші лейтенанты болып кірісті. 1931 жылы ол бірінші лейтенант шенімен резервке жіберілді және Висконсин штатының Колер қаласында ұшқыштар мектебін басқарған қайын атасымен жұмыс істеу үшін бейбіт өмірге қайта оралды.
His parents came from Lithuania in 1904, settling in the old "Lithuanian Downtown" in Chicago's Bridgeport neighborhood where Vaitkus was born three years later. He enlisted in the U. S. Army in 1928, and after graduating from advanced pilot’s training school, was commissioned a second lieutenant in the Air Corps. In 1931, he was placed in the reserves with the rank of first lieutenant and returned to civilian life to work with his father in law who operated a flying school in Kohler, Wisconsin.
Литва II
Литвадағы трагедиядан кейін бірнеше ай өткен соң, Чикагодағы литва қауымының белгілі бір өкілдері тағы бір трансатлантикалық рейсті қаржыландыру мүмкіндігін талқылады. Бұл идея зор қуанышпен қарсы алынды және Ұлы депрессия кезеңінде қажетті қаражат жиналды. Алғашқы "Литваникадан" әлдеқайда жылдам әрі заманауи ұшақ, Lockheed Aircraft Corp. компаниясынан алынған "Lockheed Vega" моделі, Уайли Посттың әлемді айналып ұшу кезінде және Атлантиканы жеке ұшқан алғашқы әйел Амелия Эрхарт қолданған ұшақ сатып алынды. 1934 жылғы 22 сәуірде ұшаққа "Литваника II" деген ат берілді. Рейске бастапқыда таңдалған ұшқыш көктемде күтпеген жағдайда қызметтен кеткен соң, литвалық ұйымдастырушылар Феликсас Вайткусқа жүгінді, ол Литваға ұшуға келісті. Бастапқы ұшу күні қосымша жанармай бактерілерін және қуаттырақ қозғалтқышты орнату үшін ұшақтың конструкциясын күшейтуге қажетті өзгерістерге байланысты 1935 жылға шегерілді. Дариус пен Жиренасқа бұрын болмаған, қозғалтқыштың жұмысын жақсарту үшін өзгермелі қанат және радио компас сияқты жаңа құралдар қосылды. "Литваника II" ұшағының сәтті аяқталуын қамтамасыз ету үшін көптеген сынақ ұшулар жасалды.
A few months after the Lituanica tragedy, some prominent members of the Chicago Lithuanian community discussed the possibility of financing another transatlantic flight. This idea was greeted with much enthusiasm, and enough funds were raised during this difficult period, the Great Depression. A much faster and more modern aircraft (compared to the original Lituanica) was purchased from the Lockheed Aircraft Corp., called the Lockheed Vega, the same model used by Wiley Post in his round the world flight, and by Amelia Earhart, the first woman to fly solo across the Atlantic. The aircraft was christened Lituanica II on Sunday, April 22, 1934. When the pilot originally chosen for the flight unexpectedly resigned in the spring, the Lithuanian organizers turned to Feliksas Vaitkus, and he accepted the challenge to fly to Lithuania. The original flight date was postponed to 1935 because modifications were needed to strengthen the aircraft's structure due to the installation of extra fuel tanks and a more powerful engine. New equipment was added, which Darius and Girėnas did not have, such as a variable pitch propeller to improve engine performance and a radio compass. Lituanica II was test flown extensively to ensure its success.
Ұшу
Вайткус 1935 жылдың мамыр айында Нью-Йорктегі Флойд Беннет алаңына келді. Сол жылы, оның келгеніне дейін, ешбір ұшқыш Атлантика мұхитынан сәтті ұшуға қол жеткізе алмады, себебі ауа райы нашар болды. Сондықтан ол бас метеоролог қолайлы ауа райы туралы хабар бергенше күтуге мәжбүр болды. Төрт айдан кейін, 20 қыркүйек күні кешке дейін, оған маршруты бойынша ауа райы жақсарғаны туралы хабарланды, жағдай орташа болды және келесі 24 сағат ішінде күрт өзгерістер күтілмейді. Осы жаңалықтан рухтанған Вайткус ұшуға шешім қабылдады. Ол өзімен бес шұжық пен жұмыртқадан жасалған сэндвич, бір кварт кофе мен лимонад, жемістер және екі галлон су алып шықты. Сонымен қатар, Литваға жеткізілуге тиіс мың хат пен Чикагодағы литвалық американдықтардан Степонас Дариус және Стасис Гиренас қабірлеріне арналған ленталар да болды. Келесі күні, 21 қыркүйекте, таңғы сағат 6:45-те «Литуаника II» Еуропаға бағыт алды. Өкінішке орай, Вайткус жаңбыр, тұман және мұздың арасынан өтіп, ең қиын ауа райымен күресуге мәжбүр болды, сондықтан навигацияның көп бөлігін жаңа радио компасы арқылы жүзеге асыруға тура келді. Ол бірнеше рет қанаттарда мұз қалып, ерігенше төменге түсуге мәжбүр болды. Вайткусқа ирланд радиостанциясының сағаттық хабарлары зор көмек көрсетті. Ол Дублиннің тұманға толы екенін, сондай-ақ Балтық теңізіне дейінгі барлық аймақтардың да тұманды екенін білді. Отынның азайып бара жатқанын ескере отырып, ол Каунасқа жетпейтінін түсінді, ал 23 сағат бойы стихиямен күрескеннен кейін шаршағандықтан Ирландияда қонуды жөн санады. Ол Майо округіндегі Баллинробе қаласының жанындағы Клуонгоуладағы ашық егістікке қонды, нәтижесінде ұшаққа ауыр зақым келді. Ол өмінен аман қалғанына және жарақат алмағанына шүкіршілік айтты. «Литуаника II» Литваға жіберілді, онда оны қалпына келтіруге кірісті. Ол кемемен және пойызбен Каунасқа жетті, онда оны қаһарман ретінде қарсы алды. Феликсас Вайткус 1935 жылы Солтүстік Атлантиканы жалғыз өте алған жалғыз ұшқыш болды, және ол Каунасқа емес, Ирландияға қонса да, Атлантиканы жалғыз өте алған алтыншы ұшқыш ретінде авиация тарихына енді. 1940 жылы ол әскердегі әуе күштеріне қайта шақырылып, Сиэтлдағы Боинг ұшақ компаниясында бас сынақ ұшқышы болып қызмет етті, жүздеген B-17 және B-29 бомбалаушыларын сынақтан өткізді. Корея соғысы кезінде ол АҚШ Әуе күштеріне қайта шақырылды. Ол 1956 жылдың 25 шілдесінде Германияның Висбаден қаласында 49 жасында жүрек талмасынан қайтыс болды. Оның денесі туған жеріне жеткізіліп, Висконсин штатының Шебойган қаласындағы Колер зиратындағы әйелінің туыстарының қабіріне жерленді. Ол қайтыс болған кезде подполковник шеніне ие болған.
Vaitkus arrived at Floyd Bennett Field in New York in May 1935. That year, prior to his arrival, no pilots had been able to fly over the Atlantic due to poor weather conditions, and so he had to wait until the chief meteorologist gave him a favorable weather report. It was not until four months later, on the evening of September 20, he was informed that the weather along his route had improved, where conditions were average, with no major changes expected in the next 24 hours. Encouraged with this news, Vaitkus decided to fly. He carried five ham and egg sandwiches, a quart of coffee and lemonade, fruit, plus two gallons of water. One thousand letters were onboard too to be delivered to Lithuania, and ribbons from Lithuanian Americans of Chicago for the graves of Steponas Darius and Stasys Girėnas. The next day, September 21, at 6:45 in the morning, Lituanica II was headed for Europe. Unfortunately, Vaitkus had to fight the worst possible weather conditions, flying through rain, fog, and icing, so that most of his navigation had to be by his new radio compass. More than once he noticed ice forming on the wings and had to descend to a lower altitude until it thawed off. Vaitkus was helped considerably by hourly broadcasts from an Irish radio station. He learned that Dublin was fogged in, as well as all areas heading east as far as the Baltic Sea. He knew that he could not make it to Kaunas due to his low fuel supply, and being exhausted after a 23 hour struggle fighting the elements, he felt it was best to come down somewhere in Ireland. He spotted an open field in Cloongowla at Ballinrobe, County Mayo and landed there, with the aircraft suffering extensive damage. He was lucky to be alive and uninjured. Lituanica II was crated for shipment to Lithuania, where it would be restored. By ship and by train he made his way to Kaunas where he was given a hero’s welcome. Feliksas Vaitkus was the only pilot to fly across the North Atlantic in 1935, and even though he landed in Ireland and not in Kaunas, he was entered in aviation’s history books for being the sixth pilot to fly solo across the Atlantic. He was recalled to active duty in the Army Air Corps in 1940, serving as the chief test pilot at the Boeing Aircraft Co. in Seattle, testing hundreds of B 17 and B 29 bombers. He was recalled again to serve in the U. S. Air Force during the Korean War. He died of a heart attack while stationed at Wiesbaden, Germany, on July 25, 1956, at the age of 49. His body was shipped home and interred in his wife’s family plot in the Kohler Cemetery at Sheboygan, Wisconsin. At the time of his death, he held the rank of lieutenant colonel.