Кіріспе
Санта-Фе үнді мектебінің американдық сурет салу оқытушысы Дороти Данн Крамер (2 желтоқсан 1903 – 5 шілде 1992) – Санта-Фе үнді мектебінде «Студия мектебін» құрған американдық сурет салу оқытушысы.
Dorothy Dunn Kramer (December 2, 1903 – July 5, 1992) was an American art instructor who created The Studio School at the Santa Fe Indian School.
Өмірбаян
Дунн 1903 жылдың 2 желтоқсанында Канзас штатының Поттаватоми округінде дүниеге келді және Чикагода білім алды. Ол 1925 жылы Чикагодағы Филд мұражайында алғаш рет американдық индейстер өнерімен танысты. 1928 жылы Данн алғаш рет Нью-Мексикоға сапар шекті, онда Санта-Феден оңтүстікке қарай орналасқан Санто-Доминго Пуэбло күндізгі мектебінде екінші сынып оқытты. 1930 жылы ол Шипрокқа, Нью-Мексикоға, Солтүстік Навахо агенттігіндегі Сан-Хуан пансиондық мектебінде оқыту үшін көшіп барды. Соңында 1931 жылы Чикагоға оралып, Чикаго өнер институтында білімін аяқтады.
Студиялық мектеп
Диплом алу кезінде Дунн Санта-Фе индей мектебінде мемлекеттік қызметте өнер сабағын оқыту жоспарын жасады және ұсынысын инспектор Честер Фариске жіберді. Оған бесінші сынып мұғалімі қызметі берілді, сонымен қатар үлкен сынып оқушыларына жарты күн өнер сабағын оқытуға рұхсат етілді. Студиялық мектеп осылайша 1932 жылдың 9 қыркүйегінде ашылды. Белгілі суретшілер Джулиан Мартинес және Альфонсо Ройбал жас суретшілерді қарсы алу үшін мектеп қабырғаларына суреттер салды. Дунн 1937 жылдың көктемінде әріптес мұғалімі Макс Крамермен (Max Kramer) никелесіп, мектеп басшылығымен туындаған келіспеушіліктерге шыдамы жетпей, қызметтен кетті. Геронима Круз Монтойя (Окей Овинг) оны директорлық қызметке тағайындады және студия 1962 жылы жабылып, Америка үнді өнері институты құрылғанға дейін жұмыс істеді.
Стиль
Дунн өзінің оқушыларында туа біткен көркемдік қабілет бар деп сенді, бұл сенімді 20-шы ғасырдың басында америкалық өнер мұғалімі Ангел Де Кора (Хо Чанк) кеңінен насихаттады. Дунн сурет салудың ең негізгі қағидаларын үйретті, бірақ қасақана түрде өмірден сурет салу, перспектива немесе түс теориясын үйретуден бас тартты. Оның студенттері бастапқыда Рио-Гранде және Батыс Пуэбло тайпаларынан, сондай-ақ жазық дала тайпаларынан келді. Әр жыл сайын топтар өсіп, көбірек тайпалар өкілдік етті. 1937 жылы, Дунн Студиядағы соңғы жылы, бағдарламаға 170 адам қабылданды. Ол үйреткен стильге қалың контурмен сызылған, түстің тегіс жазықтары, рәсімдердің, бидің және мифологияның көрнекі және повестволық бейнелері тән еді, олар негізінен жарық өткізбейтін акварельмен салынған. Дунн 1910-1920 жылдардағы Сан-Ильдефонсо суретшілерінің жұмысына ықпал еткен сурет салудың бір стилін үйретті – «оның дұрыс немесе бұрыс екеніне қарамастан, түпкілікті американдық суретшілердің бағынуы тиіс жалғыз нағыз сурет салу стилі». Дегенмен, оның көптеген оқушылары оның күш-жігерін бағалады. Джеронима Монтойя Дунннің «біз үшін көп іс жасағанын» айтты. «Ол бізге өз үнді дәстүріміздің қаншалықты маңызды екенін түсіндірді, себебі бізді олардан ұялуға үйреткен еді. Ол бізге мақтан тұтуға болатын нәрсені сыйлады».
Кейінгі мансап
Дунн Үндістанның өнер және қолөнер басқармасына жұмысқа түсуге өтініш берді, бірақ қабылданбады. Ол Американың түпкілікті халықтарының өнері туралы лекциялар оқыды және АҚШ, Бельгия, Италия және Финляндияда өнер көрмелерін ұйымдастырып, бағалады. 1950 жылдары ол 18 ғылыми мақала жариялады. 1968 жылы "Оңтүстік-батыс және жазық аймақтардағы американдық үнділердің суреттері" атты кітабы жарық көрді.
Өлім және мұра
1992 жылы 5 шілдеде Калифорния штатының Маунтин-Вью қаласында Альцгеймер ауруынан қайтыс болды. Ол Калифорния штатының Баннинг қаласындағы Сан-Горгонио естелік саябағында жерленген. Оның картиналар жинағы 1970 жылдары Нью-Мексико мұражайына сыйға берілді. 1992 жылы Даннның қызы Этель Крамер оның ғылыми және жеке құжаттарын сол мұражайға тапсырды.