Джеймс Уимшёрст: Инженер, кеме жасаушы және өнертабысшы

Кіріспе

Джеймс Уимшёрст (13 сәуір 1832 – 3 қаңтар 1903) – ағылшын өнертапқышы, инженер және кеме жасаушы. Уимшёрст өзінің машиналарына және оларға енгізген түрлі жақсартуларына патент алмағанмен, электростатикалық генераторды жетілдіруі оның «Уимшёрст машинасы» ретінде кеңінен танылуына себеп болды.

Өмірбаян

Уимшёрст 1832 жылы Англияның Шығыс Лондондағы Поплар қаласында дүниеге келген. Ол Генри Уимшёрсттің ұлы, Ратклиф Кросс догындағы кеме жасаушы. Уимшёрст Лондонның Стибонхит үйінде білім алып, 1853 жылға дейін Джеймс Маренің Темза темір зауытында шәкірт болды. 1865 жылы Клара Трибблге үйленді. 1865 жылы Уимшёрст Ливерпульге ауысқаннан кейін Ливерпульдің кеме сақтандыру тіркелімінде жұмыс істеді. 1874 жылы ол Ллойдс сауда кеңесіне "бас кеме жасаушы-сарапшы" ретінде кірді. Кейін 1890 жылы Вашингтонда өткен халықаралық конференцияда сауда кеңесінің өкілі болды. Уимшёрст бос уақытының көп бөлігін тәжірибелік жұмыстарға арнады. Электрмен жұмыс істеуден басқа, ол кемелердің тұрақтылығын анықтайтын ерекше вакуумдық сорғыны, маяктарды құрлыққа электрмен қосу әдістерін ойлап тапты. 1878 жылы ол ғылыми және ойын-сауық мақсатында электр ұшқындарын шығаратын электр әсер машиналарын сынауды бастады. 1880 жылдан бастап ол әсер ету типіндегі электростатикалық машиналарға қызығушылық таныта бастады. Оның Англиядағы Клэфэмдегі үйінде электр жарығын жағу үшін әр түрлі құралдар мен құрылғылар бар кең жұмыс орны болды. Уимшёрст W. Николсон, F. P. Карре және W. T. B. Холц сияқты белгілі электростатикалық генераторлардың бірнеше түрін жасады. Бұл машиналардың алдыңғы нұсқаларына Уимшёрст көптеген өзгерістер енгізді, нәтижесінде ол Холц-Уимшёрст машинасы деп аталды. Көп ұзамай Уимшёрст "дуплекс машинасын" дамытты. Бұл құрылғының екі дискісі қарама-қарсы бағытта айналды, әрқайсысының бетінде металл өткізгіш секторлары орналасқан. Алдыңғы үлгілермен салыстырғанда, бұл машина атмосфералық жағдайларға аз сезімтал болды және электр қуатын қажет етпеді. Бұл машинаның түрі басқа да әзірлеушілермен жетілдірілді (мысалы, В. Р. Пиджен жасаған Пиджен машинасы, ол электрлік индукция әсерін және оның электрлік қуатын арттырды). 1882 жылы Уимшёрст өзінің "цилиндрлі машинасын" жасады. 1883 жылы оның электростатикалық генераторды жетілдіруі бұл құрылғыны кеңінен Уимшёрст машинасы деп тануына әкелді. 1885 жылы Англияда ең үлкен Уимшёрст машиналарының бірі салынды (қазір ол Чикагодағы Ғылым және өнеркәсіп мұражайында сақталады). Уимшёрст 1889 жылы Электр инженерлері институтының мүшесі болды. 1891 жылы ол жоғары кернеулі ауыспалы ток шығаратын машина туралы баяндады. 1896 жылы оның көп дискілі машиналары (8 дискқа дейін) радиография және электротерапия үшін Рентген сәулелерін шығаруға қолданылды. Медицина ғылымына қосқан үлесі үшін 1898 жылы Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды. Ол Англияның оңтүстік-батысындағы Лондонның Клэфэм қаласында 70 жасында қайтыс болды.

Wimshurst was born in 1832, in Poplar, East London, England. He was the son of Henry Wimshurst, a shipbuilder of Ratcliffe Cross Dock. Wimshurst was educated at Steabonheath House in London and became an apprentice at the Thames Ironworks until 1853 with James Mare. In 1865, he married Clara Tribble. In 1865, after Wimshurst was transferred to Liverpool, he worked at the Liverpool Underwriters' Registry. In 1874, he joined the Board of Trade as a "chief shipwright surveyor" at Lloyds. Later, in 1890, he became the Board of Trade's representative at an international conference in Washington. Wimshurst dedicated large amounts of his free time to experimental works. Besides his electrical activities, he invented a distinctive vacuum pump, a device to indicate ship stability and methods for electrically connecting lighthouses to the mainland. In 1878, he began to experiment with electrical influence machines for generating electrical sparks for scientific and entertainment purposes. Beginning in 1880, he became interested in electrostatic machines of the influence type. His house in Clapham, England, had a versatile workshop which had a wide variety of tools and devices for electric illumination. Wimshurst constructed several of the known types of electrostatic generators, such as those created by W. Nicholson, F. P. Carré and W. T. B. Holtz. To these predecessors, Wimshurst made many modifications with the result known as the Holtz Wimshurst machine. Shortly afterwards, Wimshurst developed a "duplex machine". The device had two disks turning in opposite directions, with metallic conducting sectors on the surfaces of each. Compared to its predecessors, this machine was less sensitive to atmospheric conditions and did not require an electric power supply. This form of the machine was also improved by other developers (such as the Pidgeon machine developed by W. R. Pidgeon, which increased the electrical induction effect and its electrical output). In 1882, Wimshurst developed his "Cylindrical Machine". By 1883, his improvements to the electrostatic generator led to the device being widely known as the Wimshurst machine. In 1885, one of the largest Wimshurst machines was built in England (and is now at the Chicago Museum of Science and Industry). Wimshurst became a member of the Institution of Electrical Engineers in 1889. In 1891, he reported a machine that generated high tension alternating currents. In 1896, his multiple disk machines (up to 8 disks) found a new use as Roentgen ray generators for radiography and electrotherapy. For this contribution to medical science, he was elected a Fellow of the Royal Society in 1898. He died in Clapham, South West London, England, at the age of 70.

Жарияланымдар

Статиктік электр. "Әсер ету машинасы: оны қалай жасау және қолдану" , 1896. "Бұқты кемелер құрылысының ережелер жинағы", 1898.

Анықтамалар мен сыртқы сілтемелер

С. Э. Фрайер, Уимшёрст, Джеймс (1832–1903), rev. Арне Хессенбрук, Оксфорд ұлттық биография сөздігі, Оксфорд университетінің баспасы, 2004 ж., 28 наурыз 2006 ж. қол жеткізілді. Антонио Карлос М. де Квироз, Джеймс Вимшурст, coe. ufrj.br (Португал тілінде).