Кіріспе

Католик шіркеуінің епархиясы

Сиу-Фолс епархиясы (Dioecesis Siouxormensis) – АҚШ-тың Оңтүстік Дакота штатындағы Католик шіркеуінің Латын епархиясы. Бұл Сент-Пол және Миннеаполис митрополиттік архиепископиясының суфрагандық епархиясы. Сиу-Фолс епархиясы Миссури өзенінің шығысындағы Оңтүстік Дакота аумағын қамтиды. Бас шіркеуі – Сиу-Фолстағы Сент-Джозеф соборы. 2023 жылғы мәлімет бойынша, қазіргі епископ – Дональд ДеГруд.

1889 жылдан 1922 жылға дейін

1889 жылы Лео XIII викариатты жойып, Сиу-Фолс епархиясын құрды, оған Оңтүстік Дакота штатының барлық аумағы кірді. Марти апостолдық викарийден жаңа епархияның бірінші епископы болды. 1895 жылы Марти Сент-Клауд епархиясының епископы болды. Сиу-Фолс епархиясының екінші епископы 1896 жылы Лео XIII тағайындаған Томас О'Горман болды. 25 жылдық қызметі барысында О'Горман епархиядағы дін қызметкерлерінің санын арттырып, көптеген шіркеулер, мектептер және ауруханалар салдырды. 1902 жылы Ватикан Миссури өзенінің батысындағы Оңтүстік Дакотаның барлық аймағын қамтитын Лид епархиясын құрды. Бенедиктин қарындастарының ордені 1905 жылы Янктонда Қасиетті Жүрек медбикелік мектебін ашты, ол кейін Маунт-Марти университетіне айналды. О'Горман 1919 жылы Сиу-Фолс қаласындағы Сент-Джозеф соборын қадірледі және 1921 жылы Чемберленде Колумбус колледжін құрды. 25 жыл епископтық қызметтен кейін О'Горман 1921 жылы қайтыс болды.

1922 жылдан 1978 жылға дейін

1922 жылы Римдегі Солтүстік Америкалық паптық колледжінің рухани жетекшісі Монсеньор Бернард Махониді Папа Пий XI Сиу-Фоллс епархиясының епископы етіп тағайындады. Махонидің 17 жылдық епископтығы кезеңі нашар экономикалық жағдайлармен және епархияның ауыр қарызымен сипатталды. Оның басшылығымен епархиядағы дін қызметкерлерінің саны 156-дан 174-ке дейін өскенімен, католиктердің жалпы саны 71 000-нан 60 000-ға дейін азайды. 1929 жылы қаржылық қиындықтарға байланысты ол Колумб колледжін жабуға мәжбүр болды. Махони 1926 жылы Сиу-Фоллс қаласында Кафедралық жоғары мектебін ашты. 1939 жылы Махони қайтыс болғаннан кейін, Папа Пий XII сол жылы Сент-Полдан Уильям О. Брэддиді Сиу-Фоллс епархиясының келесі епископы етіп тағайындады. 1951 жылы Абердин қаласында әйелдерге арналған Презентация колледжі ашылды. 1956 жылы Брэдди Сент-Пол архиепископтығының көмекші архиепискобы болды. Папа содан кейін 1956 жылы Бисмарк епархиясының епископы Ламберт Хохты Сиу-Фоллс епархиясын басқаруға тағайындады. 1962-1965 жылдары Римде өткен Екінші Ватикан соборына қатысқаннан кейін Хох өзінің басқаруының көп бөлігін собордың реформаларын іске асыруға арнады. Хох басқа діндермен экуменикалық қарым-қатынасты дамытты және Оңтүстік Дакота христиан шіркеулерінің қауымдастығын құруға көмектесті. Хох 1978 жылы зейнетке шықты.

1978 жылдан қазіргі уақытқа дейін

Сиукс-Фоллстың келесі епискобы – Сент-Полл және Миннеаполис архиепархиясының көмекші епискобы Пол Дадли болды, оны 1978 жылы Папа Иоанн Павел II тағайындады. Қызмет істеген кезеңінде Дадли кедейлерге көмек көрсететін бірнеше экуменикалық миссияларды дамытты және көптеген рухани сергету мен жаңару бағдарламаларын ұйымдастырды. Ол "Minnesota Citizens Concerned for Life", "Total Life Care" және "Prolife Across America" сияқты абортқа қарсы ұйымдарда белсенділік танытты. 1994 жылы Иоанн Павел II Дадлиге көмек көрсету үшін Сент-Полл және Миннеаполис архиепархиясының көмекші епискобы Роберт Карлсонды Сиукс-Фоллз епискобының көмекшісі етіп тағайындады. Он алты жыл епископ қызметін атқарғаннан кейін, Дадли 1995 жылы зейнетке шықты, ал Карлсон автоматты түрде Сиукс-Фоллз епискобы болды. Карлсон 2004 жылы Сагинау епархиясының епискобы болып сайланды. Карлсонның орнына Папа Бенедикт XVI Мэдисон епархиясының монсеньоры Пол Дж. Суэйнды тағайындады. Суэйн 2019 жылы зейнетке шықты. 2023 жылғы мәліметтер бойынша, Сиукс-Фоллз епархиясының қазіргі епискобы – Сент-Полл және Миннеаполистен Дональд ДеГруд. Оны 2019 жылы Папа Франциск таңдады.

1978 жылдан 2000 жылға дейін

1978 жылы Сиу-Сити епархиясынан шыққан Брюс Макартур Техас штатында қарттар үйінде мүгедек әйелді зорлауға талпынғаны үшін сотталды. Епархияға оның 1960-шы жылдары балаларды зорлағаны туралы хабарлар түскен, бірақ ешқандай шара қабылданбады. 1981 жылы ол бес жыл түрмеде отырғаннан кейін, епархия оған Оңтүстік Дакотадағы діни қызметіне қайта оралуға рұқсат берді. 1990 жылы Сан-Анджело епархиясының епископы Майкл Пфайферге жазған хатында епископ Дадли, Макартурдың Сан-Анджелоға ауысу мүмкіндігі туралы сұрады, оның Сиу-Фолста жақсы беделді дін қызметкері екенін айтты. Бірақ, ауысу жоспары іске аспады. 1992 жылы епархияның әйелі МакАртурды 30 жыл бұрын бала кезінде зорлағаны үшін айыптады. Сол жылы МакАртур Ватикан тарапынан шіркеуден шығарылды. 1995 жылы Курт Брик епархияны сотқа берді, ол 14 жасынан бастап епископ О'Горман орта мектебінде әулие Уильям Нейроттың жыныстық зорлық-зомбылық жасағанын мәлімдеді. Зорлық-зомбылық 1970 жылы басталды және бірнеше жылға созылды. Брик 1970-ші жылдардың соңында епископ Хохқа зорлық-зомбылық туралы хабарлағанда, Хох Нейроттың Брикке жақындауына тыйым салатынын айтты, бірақ Нейрот оны қуалай берді. 1999 жылы Брик епархиямен келісімге келді. Кейін тағы үш ұл Нейротты жыныстық зорлық-зомбылық жасады деп айыптады; ол 1995 жылы Ватикан тарапынан шіркеуден шығарылды. 2010 жылға қарай 100-ден астам талапкер епархияға қарсы жыныстық зорлық-зомбылыққа қатысты сот процесіне қатысты. Жауап ретінде епархия шенеуніктері мектептерде болған оқиғаларға жауапты емес екенін мәлімдеді, себебі олар діни ордендермен тәуелсіз түрде басқарылды. 2019 жылдың наурызында епархия 1950-1992 жылдар аралығында шіркеуге қатысушылардың балаларын жыныстық зорлық-зомбылық жасады деп айыпталған он бір дін қызметкерінің есімдерін жариялады. Дональд Джозеф Кеттлер 2002 жылы Фэрбенкс епископы болып тағайындалды. Кейін 2013 жылы Сент-Клауд епископы болып тағайындалды.

Жоғары білім

Янктондағы Маунт-Марти университеті католик университеті. Абердиндегі Презентация колледжі 2023 жылы жабылды.