Кіріспе

Түрік ғалымы, геолог Әли Мехмет Целяль Шенгер (; 24 наурыз 1955 жылы туған) – түрік геологы. Ол Стамбул техникалық университетінің геологиялық инженерия кафедрасынан зейнеткерлікке шыққан. Шенгер – Америка философиялық қоғамының, АҚШ Ұлттық ғылым академиясының, Ресей ғылым академиясының және Сербия ғылым және өнер академиясының шетелдік мүшесі. Ол Ресей ғылым академиясының шетелдік мүшесі және Геологиялық бірлестіктің ең жоғары наградасы – Густав Штайнман медалін алған.

Ерте өмір

Селал Шенгер 1955 жылғы 24 наурызда Стамбулда Румелиядан көшіп келген отбасында дүниеге келді. Роберт колледжін бітірген соң, Нью-Йорк штатының Университетінде (Олбани) бакалавр (1978), магистр (1979) және доктор (1982) дәрежелерін алды. Ол солшыл бағытты "Cumhuriyet" газетінде апта сайын ғылыми-танымдық мақалалар жазады. Ол үйленген, бір ұлы бар.

Даулар

Сель Шенгер түрік әскерін және 1980 жылғы Түркиядағы әскери төңкерісті қолдап отыр. Кейіннен Шенгер өзінің сөздері үшін кешірім сұрап, оны дұрыс түсінбегенін мәлімдеді. Сондай-ақ, Сель Шенгор сұхбатында монархияны республикаға / демократияға, әсіресе сот тәуелсіздігі мен сыбайлас жемқорлыққа қарсы артық көретінін айтты. Бұл сұхбатта ол Платонның идеалдық саяси жүйеге қатысты пікірін келтіріп, қарапайым адамдардың билігіне қарсы мәдениетті элитаның билігін жақтады. 2021 жылдың қыркүйегінде әлеуметтік желілерде Шенгердің бір студентке қатысты әңгімелескен бейнесі пайда болды. Бірнеше студенттік топ бұл қарым-қатынасты жыныстық қысымға алу деп қарастырды. Стамбул техникалық университетінің әйелдер одағы Шенгерді студентіне қатысты жыныстық зорлық-зомбылық жасады деп сынға алды. Студенттер одағының өкілдері Шенгердің өз қызметін жалғастыра беруін қаламайтынын айтып, "Біз өз студентін қалай қорлағандығын ұятсыз айтқан ITU академигі Сель Шенгердің біздің мектепте болғанын қаламаймыз. Біз мектептерде зорлық-зомбылық жасаушыларға және зорлық-зомбылықты заңдастыратын адамдарға орын бермейміз" деді. Осыған байланысты Стамбул техникалық университетінің әкімшілігі барлық қатысы бар тараптарды тексеріп, тәртіптік тергеуді бастады. Тергеу барысында Шенгерге қатысты ешқандай шағымдар, қорқыту фактілері жоқ және жазалау шаралары қажет емес деген қорытынды шығарылды. Сенімсіз дереккөз: дата=2024 жылдың наурызында.

2022 жылы ол Киелі кітаптағы Ыбырайымды ертегідегі кейіпкерге теңеді және оның бар екендігіне күмән келтірді, бұл түрік билігінің қудалауына әкелді.

Тану

1988 жылы ол Нейшатель университетінен құрметті докторлық дәрежесін алды. 2012 жылы ол неміс Ғылым академиясы Леопольдинаның шетелдік мүшесі болды.

Шенгердің есімімен аталған қазбалар

Сэнгерина арганди АЛТИНЕР, 1999: Алтынер, Д., 1999, Сэнгерина арганди, н. ген., н. sp. және оның кейінгі перм бисериамминидті фораминиферлердің эволюциясындағы орны: Микропалеонтология, т. 45, бб. 215–22. Dicapnuchosphaera sengori TEKİN, 1999: Tekin, U. K., 1999, Тавр таулары мен Анкара аймағының соңғы орта триасс кезеңінің радиолярияларының биостратиграфиясы және систематикасы, Түркия: Geologisch Paläontologische Mitteilungen Innsbruck, Sonderband 5, бб. 296 (75 бет және 5-тақта, суреттер 3–6 қараңыз). Sengoerichthys ottoman JANVIER, CLÉMENT және CLOUTIER, 2007: Janvier, P., Clément, G. және Cloutier, R., 2007, Түркияның жоғарғы девон кезеңінен табылған примитивті мегаликтид балығы (Sarcopterygii, Tetrapodomorpha) және оның биогеографиялық маңызы: Geodiversitas, т. 29, бб. 249–268.