Кіріспе

Америкалық термоядролық қару

W71 ядролық оқ-дәрісі – Калифорниядағы Лоуренс Ливермор ұлттық зертханасында әзірленген және АҚШ-тың 1970 жылдары қысқа мерзімге қолданған баллистикалық зымыранға қарсы қорғаныс жүйесі Safeguard бағдарламасының құрамдас бөлігі LIM 49A Spartan зымыранында орналастырылған АҚШ-тың термоядролық оқ-дәрісі. W71 жарылыс басы қарсыластың жарылыс басын ұзын қашықтықтан, тіпті ұшыру нүктесінен де тоқтатуға арналған. Тоқтату осы биіктікте, төменгі жер серігі орбитасына тең биіктікте жүзеге асырылды, онда әлдеқандай ауа жоқ. Осы биіктікте ядролық жарылыстан туындаған рентген сәулелері келіп жатқан қайта кіру аппараттарын шамамен қашықтықта жоя алады, бұл зымыраны қажетті дәлдікке бағыттау мәселесін бұрынғы жобаларға қарағанда әлдеқайда жеңілдетті, олардың зиян келтіру қашықтығы кем болды. W71 оқ-дәрісінің қуаты шамамен болды. Оқ-дәрінің корпусы цилиндр тәрізді, диаметрі және ұзындығы болды. Толық оқ-дәрінің салмағы шамамен құрады. W71 көп мөлшерде рентген сәулелерін шығарды, сондықтан баллистикалық зымыранға қарсы радар жүйелерінде туындайтын радардың тоқтау әсерін азайту үшін ядролық бөлінудің шығынын және қалдықтарды азайту қажет болды.

Дизайн

W71 конструкциясы 1960 жылдардың ортасында 1963 жылғы Ядролық сынақтарды жартылай тоқтату шартына дейін жүргізілген, жоғары биіктіктегі ядролық сынақтарды зерттеу нәтижесінде пайда болды. Бірқатар сынақтар, әсіресе 1962 жылғы «Балық сауыты» операциясы кезінде, бұрын нашар түсінілген немесе бағаланбаған әсерлер анықталды. Олардың ішінде жарылыс кезінде пайда болатын рентген сәулелерінің қасиеттері ерекше көзге түсті. Бұл сәулелер төмен биіктікте атмосферамен бірнеше он метрлік қашықтықта әрекеттеседі (мысалы, «арқанмен тартылған әсер» құбылысын қараңыз). Ал жоғары биіктікте, атмосфераның болмауынан, рентген сәулелерінің орташа еркін жүріс жолы ондаған шақырымға жете алатын. Бұл жаудың ядролық қайта кіру аппараттарына (РКҚ) олар мақсатына жеткенше, қашықтықтан шабуыл жасаудың жаңа тәсілін ұсынды. Рентген сәулелері жарылыс басының сыртқы қабатына тиген кезде, материалдың жұқа қабатын қатты қыздырып, соққы толқындарын тудырады. Бұл РКҚ-ның сыртындағы жылу қалқанының бөлінуіне немесе ұсақталуына әкелуі мүмкін. Содан кейін РКҚ қайта кірген кезде ыдырайды. Бұл шабуылдың басты артықшылығы – оның ұзақ қашықтықта жүзекеге асуы, мысалы, , бұл жарылыс басын, сондай-ақ онымен бірге жүретін түрлі радарлық алдау құралдарын және кедергі тудыратын материалдарды қамтитын қауіпті түтіктің көп бөлігін қамтиды. Бұрынғыда, АБМ ядролық қаруға зақым келтіру үшін нейтрондық қыздыру арқылы оған кемінде жақын болуы керек еді, бұл әдетте кем дегенде бір шақырымға созылатын және шамамен он шақырымдық қауіпті түтік ішінде ядроны табуға елеулі қиындықтар тудыратын еді. Конгресс алдындағы куәлігінде W71 конструкциясын ыдырату мүмкіндігі туралы сөз сөйлеген Энергетика министрлігінің өкілі оқ басын «алтын кені» деп сипаттады. 2008 жылы АҚШ Энергетика министрлігі W71 радиациялық корпусында торий металлы бар екенін жариялады.

Өлім-жітім

Жақсы жағдайларда W71 жарылыс басының экзоатмосфералық радиусы шамамен , бірақ кейіннен "жұмсақ" нысаналарға қарсы , ал қатты нысаналарға қарсы 6 км (4 миль) дейін жетеді деп хабарланды.

Өндіріс және қызмет көрсету тарихы

1974 және 1975 жылдар аралығында 30-39 дана өндірілді. Қарулар 1975 жылы қолданысқа енгізілді, бірақ сол жылы қызметтен шығарылды, ал жарыққыш зарядтар 1992 жылға дейін сақталды, содан кейін бөлшектелді. W71, "Spartan" және жалпы "Safeguard" бағдарламасының қысқа мерзімді пайдалануы, кең көлемде советтік шабуылдық MIRV (көптүрлі тәуелсіз қайта кіру құралдары) жарыққыш зарядтарының дамуымен байланысты ескіргендігіне байланысты деп саналады. MRV (көптүрлі қайта кіру құралдары) сияқты емес, MIRV жарыққыш зарядтары ғарышқа жеткеннен кейін әрбір жарыққыш заряд арасында айтарлықтай қашықтық құруға мүмкіндік береді, сондықтан әрбір MIRV жарыққыш зарядын тоқтату үшін кем дегенде бір "Spartan" зымыранын іске қосу қажет болар еді. "Spartan" және жаудың құрлық аралық баллистикалық зымыранының (ҚАБЗ) құны шамамен бірдей болғандықтан, қарсылас өз ядролық қарулануына MIRV жарыққыш зарядтары бар ҚАБЗ-ды қосып, АБМ жүйесін жеңуге мүмкіндік алды.

Громмет Канникинді ату

W71 сынағынан бұрын 1969 жылы "Operation Mandrel" операциясының "Milrow" деп аталатын калибрлеу сынағы жүргізілді. Екі сынаққа да, әсіресе сол кездегі АҚШ сенаторы Майк Грэвел мен жаңа ғана құрылған Greenpeace ұйымы тарапынан W71 толық қуатымен сынауға қарсы саяси және қоғамдық қысым көрсетілгеніне қарамастан, Жоғарғы Соттың шешімі сынақтарды жүргізуге рұқсат берді. W71 прототипі 6 қарашада 1971 жылы Алясканың Алеут аралдарындағы Амчитка аралындағы әлемдегі ең ірі жер асты ядролық сынақ – "Operation Grommet" операциясының "Cannikin" жобасында сәтті сыналып көрді. 1973 жылы КСРО 4 Мт қуатты құрылғыны сынағанда жер астындағы екінші ең жоғары қуатты сынақ өтті.

W71 6150 фут (1875 м) тереңдіктегі бұрғылау арқылы диаметрі 52 фут (16 м) болатын жасалма жартаңға түсірілді. Жарылысты 264 фут (80 м) ұзындықтағы аспаптар жүйесі бақылады. Толық қуатты сынақ 1971 жылдың 6 қарашасында жергілікті уақыт бойынша сағат 11:00-де жүргізілді, нәтижесінде бұрғылау арнасынан 2000 фут (610 м) қашықтықта жердің тік қозғалысы 15 футтан (5 м) асып, Рихтер шкаласы бойынша 7.0 магнитудалы жер сілкінісіне тең болды. Екі күннен кейін 1 шақырым (2 км) радиуста 40 фут (12 м) тереңдікте кратер пайда болды.