Қуатты сұңқар құс (Ninox strenua) – Австралияның ірі сұңқары

Кіріспе

Құсқұйрықтардың түрлері

Күшті құсқұйрық (Ninox strenua) – Оңтүстік-Шығыс және Шығыс Австралияға тән құсқұйрықтардың бір түрі, континенттегі ең ірі құсқұйрық. Ол жағалау аймақтарында және Ұлы бөліс жотасында кездеседі, құрлықтың ішінде сирек. IUCN қауіпті түрлердің қызыл тізімі бұл түрді күшті бобок деп те атайды. Бұл құсқұйрық – Азия мен Австралияның көп бөлігінде таралған "құсқұйрық" тобының ең ірі өкілі, барлығы Ninox туысына жатады. Оны, бауырлас түрі – қызыл құсқұйрықпен (N. rufa) бірге, Австралиядағы Bubo туысына ұқсас деп қарастыруға болады. Әлемдегі барлық құсқұйрықтардың арасында күшті құсқұйрық мүңкісінен құйрығына дейінгі ұзындығы бойынша тоғызыншы, салмағы бойынша оныншы, қанаттары бойынша сегізінші орында тұрады. Оның дене салмағы орташа есеппен үлкен мүйізді буға (Bubo virginianus) шамалас, бірақ одан құйрығы мен қанаттары әлдеқайда ұзын. Қанат талдарының ұзындығы еркектерде аналықтардан ұзын, еркегінің өлшемі , ал аналығының өлшемі . Құйрығының ұзындығы немесе одан да көп болуы мүмкін, ол бес ең ұзын құйрықтардың бірі, тек үлкен сұр құсқұйрық (Strix nebulosa) және урал құсқұйрығының (Strix uralensis) құйрықтары одан ұзын. Географиялық жағынан шектеулі түр болғандықтан, күшті құсқұйрықтың қосалқы түрлері жоқ және географиялық вариациялары белгілі емес. Құсқұйрық құсқұйрығына (Ninox connivens) қарағанда ол әлдеқайда ірілеу, сонымен қатар жоғарғы жағында ақ дақтармен боялған, түтінді қоңыр түсті және төменгі жағында ақшыл фонда қара сұрдан қызылға дейін жолақтары жоқ. Австралияда кездесетін басқа үлкен және күшті құсқұйрық – қызыл құсқұйрық, жабайы табиғатта осы аймақта кездеспейді, сондықтан оны шатастыру қиын. Олар жұптарда және үш-төрт құстан тұратын отбасылық топтарда болады. Күндіз биік, ашық ағаштардың бұтақтарында жиі қыңсылайды, көбінесе түнінде аулаған жемтігін ұстап тұрады. Бірнеше тұрақ пайдаланылады, кейде бірнеше жыл бойы үзіліспен пайдаланылуы мүмкін. Күшті құсқұйрық әдетте үлкен қанаттарымен баяу және ойлап ұшады. Оның жемтігінің дене мөлшері өте әртүрлі, қауырсын құйрықты опсумнан (салмағы шамамен ) бастап, коаладан (әдетте салмағы ) дейін жем алады, бірақ жас жануарлар көбінесе ірі жемшөп түрлерінде кездеседі. Бір зерттеу бойынша, олжаның орташа салмағы шамамен болды. Алайда, тағы екі зерттеуде олжаның орташа салмағы 50 және 100% аралығында екені айтылды. Көптеген жағдайларда, олжаның салмағы 50-100% аралығында болады, ал көптеген басқа жыртқыштарда, ірі құсқұйрықтарды қоса алғанда, көптеген олжалардың салмағы жыртқыштардың салмағының 20% немесе одан аз құрайды. Күшті құсқұйрықтың жемтігінің орташа салмағы дене салмағына қатысты солтүстік құсқұйрықтарға (мысалы, үлкен сұр немесе үлкен мүйізді құсқұйрықтар) қарағанда 10 есеге дейін артық болуы мүмкін. Көптеген аймақтарда ең көп ауланатын жем – жалпы сақиналы опсумның (Pseudocheirus peregrinus) ересектері, олардың салмағы шамамен . Жасырақ опсумдар (Trichosurus vulpecula) көбінесе ұсталады, өйткені олар көктемде көптеп кездеседі және ересектерінен аулау оңай. Сонымен қатар, қара (Pteropus alecto) және сұрбас жеміс жегіштері (Pteropus poliocephalus) – Австралиядағы ең ірі жарықшалар да ауланып жеңіледі, бірақ кішірек жарықшалар да өлтірілген. Бір зерттеуде ең көп өлтірілген құс жемтігі – пид-курраунг (Strepera graculina) және қызыл розелла (Platycercus elegans) болды, ал жалпы құс жемтігінің орташа салмағы болды. Құсқұйрықтың рационына жәндіктер (мысалы, шыңғырлауықтар мен қоңыздар) және рак тәрізділер де кіруі мүмкін, олар көбінесе қанатта ұсталады. Сирек жағдайларда кесірткелер мен жыландар да ауланып жеңіледі. Жемтіктің басым бөлігі ағаштардан алынады, көбінесе ағаш шатырының ішінде немесе жанында, тіпті тас валлаби (Petrogale spp.) сияқты емес нәрселер де ағаштарда пана табады. Бұл түр әдетте аңшылықтан аңшылыққа қарай жылжып, айналадағы ағаштардағы аңшылық белсенділігін бақылайды, әлеуетті жем анықталғанша. Егер жем құсқұйрықты тым ерте байқаса, құйрықпен қууға түсуі мүмкін, бірақ көптеген жем түрлері (тіпті күндізгілер, мысалы, ірі құстар) үлкен жыртқыштан қашуға сәттілік таныта алады. Тырнақтарының өлшемі мен күшіне байланысты, тіпті үлкен жем үшін де өлім дереу болуы мүмкін, бірақ кейбір жемдер құсқұйрық "өлтіру тұтқасын" жасамас бұрын қашып кетсе, алғашқы байланыстан кейін де аман қалуы мүмкін. Күшті құсқұйрықтар көбінесе жемді бөліп, бөлшектеп жейді. Күндіз ол тамақ жеу үшін оянады, ал кешке ұядан шығады. Ең үлкен үш Ninox құсқұйрығы – күндіз ұйықтап жатқанда жем үстінде шапан жабатын құсқұйрықтардың жалғыз түрі. Бір теория бойынша, аталық күндіз үнемі жемді ұстап тұрады, осылайша отбасыға азық-түлік бөлуді өз басымдығына сәйкес бақылай алады; ал көптеген құсқұйрықтарда аналықтары үлкен және басым, сондықтан аталық өзінің үлкен жұбайынан азық-түлік сақтау сияқты мінез-құлықты көрсетуге батыл болмайды. Ұя көбінесе ағаштағы үлкен қуыс болады. Ұялар жер бетінен жоғарыда тіркелген, бірақ көбінесе кем дегенде биік орналасқан. Ұя салу материалдарына шіріп бара жатқан қалдықтар мен жапырақтар кіреді. Жұмыртқалары овал тәрізді және ақ түсті. Көбінесе екі жұмыртқа болады, бірақ кейде тек бір жұмыртқа салынады, сирек жағдайда үш жұмыртқа салынуы мүмкін. Жұмыртқаның орташа салмағы . Жұмыртқалар әдетте ұя қуысының шіріген ағаш еденіне тікелей салынады; құсқұйрықтар ұя салмастан жұмыртқалайды. Жұмыртқа салу аралығы алғашқы және екінші жұмыртқа арасында 4 күнге дейін созылуы мүмкін, бұл құсқұйрықтар үшін ерекше ұзақ интервал. Аналық инкубациямен айналысады, инкубация кезеңі 36-38 күнге созалады.

The powerful owl (Ninox strenua), a species of owl native to south eastern and eastern Australia, is the largest owl on the continent. It is found in coastal areas and in the Great Dividing Range, rarely more than inland. The IUCN Red List of Threatened Species also refers to this species as the powerful boobook. This owl is the largest species of the "hawk owl" group found in much of Asia and the Australasian region, all included in the genus Ninox. It can be considered, along with its sister species the rufous owl (N. rufa), as Australia's analogue to the genus Bubo. Among all the owls in the world, the powerful owl is the ninth longest from bill to tail, the tenth heaviest and the eighth longest winged. Its body mass is about the same on average as the great horned owl (Bubo virginianus), but it has a proportionately much longer tail and wings than that species. The wing chord length further illustrates slight sexual dimorphism in favor of the male, with the male measuring and the female measuring The tail can be or more in length, the fifth longest of any owl with only the great grey (Strix nebulosa) and ural owls (Strix uralensis) having proportionately longer tails. As a relatively geographically restricted species, there are no subspecies and no known geographic variation in the powerful owl. In comparison to the barking owl (Ninox connivens), it is much larger and lacks that species' white spotted smoky brown colouration on the upperparts and dark grey to rusty streaks on a whitish background on the underside. The other larger and relatively powerful owl found in Australia, the rufous owl, is not found in the same range in the wild so poses no identification problem. in pairs, and in family groups of three or four. They frequently roost during the day on branches in tall, open trees, often while still holding the prey caught the prior night. Several perches are used, and may be occupied intermittently for years at a time. The powerful owl typically flies in a slow and deliberate way on its large wings. These prey species vary extensively in body size, from the feathertail possum, which has an adult weight merely of to the koala, typically weighing , though juveniles are mainly taken in large prey species. The average estimated prey weight per one study was approximately However, another two studies stated the mean prey weight as and Not infrequently, prey weight averages between 50 and 100%, whereas, in most other raptors, including large owls, there seems to be a "rule" that most prey weighs 20% or less of the raptors' own weight. The mean weight of prey for powerful owls can be up to 10 times greater relative to their body weight than the mean prey weight of similarly sized northern owls, such as great grey or great horned owls. The most largely taken prey species in many regions are adults of common ringtail possum (Pseudocheirus peregrinus) which can weigh around Larger common brushtail possums (Trichosurus vulpecula) of all ages can be taken, but young specimens are preferred since they are abundant in spring and easier to catch than adults around in weight. Not infrequently taken are the black (Pteropus alecto) and grey headed flying foxes (Pteropus poliocephalus), the largest of Australian bats, although smaller bats have also been killed. In one study, the most frequently killed bird prey species were pied currawong (Strepera graculina) and crimson rosella (Platycercus elegans) and avian prey taken as a whole was estimated to average Insects (such as crickets and beetles) and crayfish may supplement the diet and are typically taken on the wing. Rarely, lizards and snakes are also captured. The vast majority of prey is taken from trees, often in or near the tree canopy, including unlikely items such as rock wallabies (Petrogale spp.) that sometimes take refuge in trees. This species generally glide from perch to perch, watching for prey activity in surrounding trees until potential prey is detected. If the prey becomes aware of the owl too soon, a tail chase may ensue, but many prey species (even diurnal ones such as large passerines) can successfully evade the large predator. Due to the size and power of its talons, death may be instantaneous even for large prey when the owl embeds its talons; however, some prey can still survive even after initial contact if they can escape before the owl makes its "killing grip". Powerful owls frequently take apart prey and consume it piecemeal. At daytime perches, it occasionally wakes to consume food until leaving the roost in the evening. The three largest Ninox owls are the only owls known to exhibit the behaviour of mantling over food while roosting during the day. One theory is that the male regularly holds onto the prey during the day, and thus can control the distribution of food to the family in keeping with his dominant size; whereas in most owls, females are larger and more dominant, and thus the male could not display such behaviour as keeping food from his larger mate. The nest is most often a large hollow in a tree. Nests have been recorded at above the ground but are most often at least high. The nesting material includes decaying debris and leaf litter. Eggs are oval and dull white. The clutch is most often two, but occasionally includes only one egg, and rarely three are laid. The egg averages about The eggs are typically laid directly on the rotten wooden floor of the nesting cavity; owls do not build a nest. Egg laying intervals are up to 4 days between the first and second egg, an unusually long interval for an owl. The female appears to do all incubation and the incubating stage is 36 to 38 days.

Қорғау мәртебесі

Көсемді соулар 1999 жылғы Австралияның қоршаған ортаны қорғау және биологиялық әртүрлілікті сақтау туралы заңында қорғауға алынған түрлердің тізіміне енбеген. Дегенмен, Австралия штатарында олардың сақталу статусы әртүрлі. Мысалы: Күшті соуыл Виктория флорасы мен фаунасын қорғау туралы заңда (1988) "қауіп төндіретін" деп тіркелген. Осы заң бойынша, осы түрді қалпына келтіру және оны болашақта басқару жөніндегі іс-шаралар жоспары әзірленген. 2013 жылғы Виктория штатының қауіп төндіретін омыртқалы жануарлардың кеңес тізімінде күшті соуыл осал түрлерге жатқызылған. Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының 1995 жылғы қауіп төндіретін түрлерді сақтау туралы заңында күшті соуыл "осал" деп белгіленген. Бұл соулар тығыз құрылыс салған аймақтарда немесе монокультураларда, тіпті егер плантация жергілікті ағаштардан тұрса да, жақсы өркендемейді. Бұл, негізінен, олардың қорегі жергілікті және әртүрлі орманға тәуелді болғандықтан болады.

Танымал мәдениетте

Үлкен күшті соу – Канберра қаласының Белконнен ауданындағы күшті соудың мүсіні.