Кіріспе

Американдық тіл білімі маманы Джошуа Фишман (идиш: שיקל פֿישמאַן — Shikl Fishman; 18 шілде 1926 – 1 наурыз 2015) – тілдің әлеуметтануы, тілдік жоспарлау, екі тілде білім беру және тіл мен ұлттық қарым-қатынастар саласында маманданған американдық тіл білімі маманы.

Ерте өмір және білім

Джошуа А. Фишман (идиш есімі Шикл) Филадельфияда туып өсті. Оның әпкесі - ақын Рухл Фишман. Оның білімі идиш тілін толық меңгеруге, сондай-ақ әдебиет, тарих және қоғамдық мәселелерге назар аударуға бағытталған. Ол Олни орта мектебін бітірді. 1944-1948 жылдары қала әкімінің стипендиясы бойынша Пенсильвания университетінде оқып, тарих және психология мамандықтары бойынша бакалавр және магистр дәрежелерін алды. 1953 жылы Колумбия университетінде әлеуметтік психологиядан докторлық диссертациясын қорғады. Ол Дэвид Фишман мен Ави Фишманның әкесі.

Мансап

Мектепті бітіргеннен кейін 1948 жылдың жазында Макс Вайнрайхпен идиш тілін оқыды. Сол кезде ол екі тілділік туралы монографиясы үшін YIVO (Идиш зерттеу институты) сыйлығын алды. 1953 жылы Колумбия университетінде әлеуметтік психология саласы бойынша докторлық диссертациясын қорғады. Күшейтілген GIDS осыған негізделген және Ethnologue қолданады. Гил'ад Цукерманның айтуынша, "Жетекші рецензияланған басылым – «Тіл әлеуметтануының халықаралық журналының» негізін қалаушы және бас редакторы Фишман көптеген академиялық пікірталастарға, синтездерге және өзара тыңайтқыштарға әкелген жаңа модельдер мен революциялық теорияларды енгізуді және таратуды жеңілдеткен интеллектуалдық платформаны құрды. Ол көбінесе параллель дискурстар арасындағы эпистемологиялық көпір және оларға қарсы құрал ретінде танылды". Сондай-ақ, "Фишманның еңбектерінің ауқымы мен тереңдігін еврейлік әлеуметтік-тіл білімі тұрғысынан бағау керек" делінеді. Ал екіншісі – Купер мен Спольски редакциялаған бір томдық еңбек. 1999 жылы Фишман идиш әдебиетіне қосқан үлесі үшін Ицик Мангер сыйлығын алды. 2004 жылы ол Linguapax сыйлығымен марапатталды. 2006 жылдың 10 қыркүйегінде Фишманның 80 жылдығына арналған бір күндік симпозиум Пенсильвания университетінде өтті. Ол 2015 жылдың 1 наурызында 88 жасында Нью-Йорк штатының Бронкс қаласында қайтыс болды.