Кіріспе

Британдық дәрігер (1910–1990)
Хью Синклер есімді басқа адамдар

Хью Макдональд Синклер, FRCP (4 ақпан 1910 – 22 маусым 1990) – дәрігер және адам тамақтануын зерттеуші. Ол "өркениетке тән аурулар" деп атаған, мысалы, жүрек-қантамыр аурулары, қатерлі ісік, диабет, қабыну, инсульт және тері ауруларының "кері майлар" әсерінен нашарлайтынын айтқандығымен белгілі.

Ерте өмір

Хью Макдональд Синклер полковник Хью Монтгомери Синклер мен Розали Сибил Джексонның төрт баласының үшіншісі болды. Әкесінің тарапынан ол Финляндияның викинг монархы Волдонийден және Вильгельм Жеңімпаздың Сент-Клэр туыстарынан тегін алып келді. Оның арғы атасы – құрметті Сэр Джон Синклер, Парламент депутаты, Британдық Ауыл шаруашылығы кеңесінің негізін қалаушы және президенті, оның екінші әйелі – Александр, Аралдар лорды Макдональдтың жалғыз қызы, құрметті Диана Макдональд болды. Оның тәрбиешісі және туысы – Сэр Арчибальд Синклер, Тёрсо виконты, Либералдық партияның лидері және Уинстон Черчилльдің соғыс кезеңіндегі кабинетінде Әуе күштері министрі болған. Оның анасының әкесі – көрнекті инженер Сэр Джон Джексон. Хью Шотландияның Эдинбург қаласында, Аберкорн герцогынан жалға алынған Даддингстон үйінде дүниеге келді.

Білім

Синклер үлкен ағасы Джоннан кейін Стоун Хаус мектебіне, содан соң Винчестер колледжіне оқыды, ол 1923 жылдан 1929 жылға дейін білім алды. 1928 жылы директордің табиғаттану ғылымдары сыйлығымен және 1929 жылы аға ғылымдар сыйлығымен марапатталды. Сол жылы Оксфорд университетінің Ориел колледжіне жануар физиологиясын оқуға түсып, үш жылдан кейін бірінші дәрежеге ие болды. Осыдан кейін биохимия кафедрасында демонстратор болып тағайындалды, содан соң Оксфордтың Магдален колледжінде аға деми қызметін атқарды. 1933 жылы Гоч еске алу сыйлығын жеңіп алды. 1933-1936 жылдары Лондон университетінің колледж ауруханасының медициналық мектебінде клиникалық медицинаны оқыды, нәтижесінде Дәріханалар қоғамының медицина және хирургия саласындағы лицензияты (LMSSA), өнер магистрі (MA) және медицина бакалавры, хирургия бакалавры (BM, BCh) атақтарын, сондай-ақ алтын және күміс медальдарды иеленді. Параллельдікпен Лондон университетінің колледжінде физиологиядан лекция оқыды. Ол Рэдклиф саяхат стипендиясын алды, бұл оған 1937 жылғы жазда АҚШ және Канададағы тамақтану зерттеулерімен айналысатын көптеген зертханаларды кең ауқымды зерттеуге мүмкіндік берді. Бірақ ол саяхатын қысқартуға мәжбүр болды, өйткені Магдален колледжінде физиология және биохимия бойынша ресми мүше және оқытушы болып сайланды, содан кейін 1937-1947 жылдары биохимиядан университет оқытушысы және демонстраторы болып тағайындалды.

Оксфордтық тамақтану зерттеуі

1939 жылы соғыс басталғанда Синклер биохимия кафедрасының профессоры Рудольф Петерс басшылығымен Жабдықтау министрлігінің құрамына қосылды, ол уытты газға қарсы шараларды іздестірді. Алайда, халықтың тамақтану жағдайы және оны бағалау әдістері Синклерді көбірек мазалады. Көптеген байланыстарының көмегімен Синклер ақырында Оксфордтық тамақтану зерттеуін құру жөніндегі ұсыныстарды дайындап, ұсынды. Денсаулық сақтау министрлігі және екі аймақтық медициналық кеңес бұл ұсыныстарды мақұлдады. Рокфеллер қорынан, әсіресе доктор Хью Смиттің күш-жігері арқасында, күшті қолдау келді. Соңында Оксфорд университеті бұл бірлікке жауапкершілікті қабылдап, Синклерді зерттеу директоры етіп тағайындады. Жиналатын деректерге антропометриялық өлшемдер, клиникалық бағалау, қандағы физиологиялық көрсеткіштер (гемоглобин, қан ұю уақыты, қызыл және ақ қан клеткаларының саны, фосфат, жалпы В1 витамині, кокарбоксилаза, С витамині, В2 витамині, никотин қышқылы), зәр (азот, С витамині және В1 витаминінің деңгейі, 4 сағат аралықта алынған екі сынамада) және қараңғыда көру қабілетіне бейімделу кіретін болды. Синклер Денсаулық сақтау министрлігінің бас дәрігері сэр Уильям Джеймсонға ұлттың тамақтану жағдайының толыққанды емес, бірақ "жарты беттік" зерттеу нәтижелерімен расталған мәлімдемелерді ұсынудың тиімдірек екенін түсіндірді, олар танымал ғылыми журналдарға ұсынылуға жарамды емес. Бұл шешім тұрақты сынға ұшырады. Оксфордтық тамақтану зерттеуінің бір бөлігін шағын мобильді топ жүзеге асырды, олар Accrington, Merthyr, Chesterfield және Dundee сияқты өнеркәсіптік қалаларға жіберілді. Синклердің осы жұмысты ұйымдастыру және басқару тәжірибесін ескере отырып, Нидерланд үкіметі (эмиграцияда) оны Еуропадағы соғыстың соңғы айларындағы ашаршылықтан зардап шеккен Нидерланд халқының тамақтану жағдайына қатысты зерттеулер жүргізуге шақырды (1944-1945 жылдардағы Нидерланд аштығын қараңыз). Жедел дайындықтан кейін Синклер және оның командасы Германия капитуляциясына дейін Нидерландыға SHAEF (Одақтас экспедициялық күштерінің жоғарғы бас штабы) атынан Тамақтану зерттеу тобы ретінде барды. Олар Лейденде база тапты, онда бар болғаны екі апта ішінде 26 000 биохимиялық талдау жүргізілді. Оксфорд командасының және олардың нидерландтық әріптестерінің жұмысының қарқыны апаттық жағдайдың салдары болды. Аштықтың жағдайын бағалау, емдеу мен жауап шараларын тіркеу және осыған ұқсас жағдайларда болашақ әрекеттерді анықтау үшін нәтижелерді ұсыну қажет болды. Сонымен қатар, ең тиімді емдеу әдістерін анықтап, қолдану қажеттігі туындады. Осы жетістіктері үшін Синклер Нидерланд королевасымен Оранж-Нассау орденінің кавалері атанды. 1945 жылы Синклер мобильді зертханаларды Дюссельдорфқа апаруға шақырылды, онда ол Британдық бақылау комиссиясының Тамақтану зерттеу тобының штаб-пәтерін құрды. Синклер ұйымдастырудағы тағы бір керемет жетістікке қол жеткізді, Оксфордтағы және басқа да жерлердегі әріптестерінен таңдалған жетекшілермен әртүрлі қалаларда бес команда құрды. Синклер құрметті бригадир атанды және кейіннен АҚШ Президентінің Күміс пальмасы бар босдық медалімен марапатталды. Оксфордтық тамақтану зерттеуі 1946 жылы ресми түрде жабылды, ал Тамақтану зерттеу тобы 1947 жылы таратылды. Соғыстан кейін Синклердің құруына үміттенген Адамның тамақтану департаменті орнына, ол Адамның тамақтану зертханасының директоры болып тағайындалды, оған Оксфордтағы Черчилль ауруханасында АҚШ әскерлері жақында босатқан бірнеше Ниссен шатырлары бөлінді. Зертхана зерттеудің көп бөлігін және қызметкерлерінің бір бөлігін мұрагерлікпен алды, бірақ тұрғын үй берілмеді. 1951 жылы ол Адамның тамақтану саласының алғашқы университет оқытушысы болып тағайындалды. 1954 жылы Ханс Адольф Кребс Сер Рудольф Петерстің орнын басып, биохимия кафедрасының профессоры және меңгерушісі болды, оған зертхана көшірілді және көп ұзамай жабылды.

"Ланцетке" жазылған хат

1956 жылы Синклер тамақтану саласына ең үлкен үлесiн «The Lancet» журналына «Маңызды май қышқылдарының жетіспеушілігі және атеросклероз, т.б.» атты хат арқылы жасады. Алдыңғы жылдары өлімнің көбею себептері өкпе қатерлі ісігі, коронарлық тромбоз және лейкемия болды, ал Синклер маңызды май қышқылдарының (ММҚ) жетіспеушілігінің бәріне де әсер ететініне сенді. ММҚ жетіспеушілігі эпидермисте холестерин эфирлерінің артық жиналуына себеп болады. Синклер тетраэнолық арахидон қышқылын ең маңызды ММҚ деп есептеді. Оның биосинтезі үшін В6 витамині қажет. Майлардың тозауы ММҚ мөлшерін азайтады, ал төмен сапалы ұнға ауысу В6 витаминінің мөлшерін кемітеді. Хлор диоксиді сияқты жақсартушылар кез келген ММҚ-ны, сондай-ақ оны қорғайтын Е витаминін де жояды. Осылайша, бұзылған май қышқылдарымен байланысқан холестерин оңай шығарылмайды, нәтижесінде атерома пайда болады. Бұзылған май қышқылдарын қамтитын фосфолипидтер де оңай шығарылмайды, сондықтан плазмада қалады және қанның ұю қабілетін арттырады, осылайша коронарлық және ми тромбозына себеп болады. Эпидермистегі және ішектегі қалыпты фосфолипидтердің жетіспеушілігі олардың құрылымын бұзады, сондықтан себореялық экзема мен асқазан жарасына әкелуі мүмкін. Сол сияқты, жүйке жүйесіндегі қалыпты фосфолипидтердің жетіспеушілігі немесе бұзылған фосфолипидтердің болуы демиелинизацияны қоса алғанда, құрылымдық бұзылыстарға әкеледі, бұл көптеген склерозға және мүмкін психикалық ауруларға соқтыруы мүмкін. ММҚ жетіспеушілігі рентген сәулесі мен химиялық канцерогендерге сезімталдықты арттыруы мүмкін, ал бұлардың бірігісі лейкемияға, екіншісі бронхтың қатерлі ісігіне және еркектерде асқазанның қатерлі ісігіне алып келеді, еркектерге қажетті ММҚ мөлшері әйелдерге қарағанда шамамен бес есе артық. Хаттың көп бөлігі болжамдық сипатта, ал кейбір пікірлер салмақты емес. Дегенмен, бұл маңызды жаңалық болды және бір жылдан астам уақыт бойы пікірталас тудырды. Осы мақаладан басқа, Синклер осы кезеңде тамақтану жетіспеушілігі және оның нақты түрлері, мысалы, А витамині мен маңызды май қышқылдарының жетіспеушілігінің егеуқырлардың терісіндегі фолликулярлық гиперкератозға, пиридоксин жетіспеушілігіндегі егеуқырлардың тері-шырыш аймақтарының зақымдануына, гирляндалардағы А витаминінің артық мөлшеріндегі аскорбин қышқылына, пиридоксин жетіспеушілігіндегі егеуқырлардағы полицитемияға, маңызды май қышқылдарының жетіспеушілігіндегі терінің өткірлігіне, алкоголизмдегі витаминдердің жетіспеушілігіне, витаминдер мен жүйке жүйесіне және егеуқырлардағы тиамин жетіспеушілігіндегі тамақтану нейропатиясына қатысты түрлі тақырыптарда жарияланды. 1958 жылы Синклердің оқырмандығына алғашқы сайлау кезеңі аяқталды және ол қайта тағайындалмады, мүмкін, оның дәстүрлі ғылыми әдебиетке қосқан үлесі, оның ойлауының кеңдігі мен түпнұсқалығына қарамастан, жеткіліксіз деп бағаланғандықтан.

Тану

Синклер енді Биохимия кафедрасының мүшесі емес еді, бірақ ол Магдаленде оқытуды жалғастырды және оның шабылдаушы және қызықты лекция оқушысы ретіндегі беделіне байланысты, оны көптеген жерлерде лекция оқуға шақырды. Ол өзінің зерттеулеріне және Адамның тамақтану институтына қолдау табуға тырысты, кең байланыстары арқылы, әсіресе Боссом лорды және оның арқылы 1940-1943 жылдардағы соғыс уақытындағы Азық-түлік министрі болған Вултон лорды пайдаланды, бірақ ол өз мәселесін күшпен ілгеріте алмады, себебі оның қарындасы Кэтриннің автокөлік апатында қаза болуы оған үлкен соққы болды. Оның ағасы бұған шамамен 6,5 жыл бұрын, 1954 жылы жүрек ауруынан қайтыс болған еді. Вултон лорды 1964 жылы, ал Боссом лорды 1965 жылы қайтыс болды. Синклер басқа да жолдармен танылды. Мысалы, ол 1951 жылы Гарвардта Кьютер лекция оқыды, 1967-1968 жылдары Дәріханашылар құрметті қоғамының магистрі болды, 1968 жылы Болдуин Уоллес колледжінен құрметті ғылым докторы (DSc) дәрежесін алды, 1969 жылы Лондонда Сандерсон Уэллс лекциясын оқыды және 1983-1990 жылдары Маккаррисон қоғамының президенті болды.

Инуиттердің диеталық эксперименті

Синклер инуиттердің тамақтануы туралы алғаш рет 1953 жылы жазды. 1966 жылы ол Тронхеймде лекция оқыды, онда оның қызығушылығы қайта оянды. 1976 жылы ол Банг пен Дайербергтің Гренландияның солтүстік-батысына жасаған экспедициясына қатысып, осы экспедиция оның ең танымал тәжірибесіне әкелді. 1979 жылдың наурыз айынан бастап 100 күн бойы ол тек теңіз түлкісінің еті, балық (моллюскалар мен қабықтылылар қоса алғанда) және судан тұратын инуиттер диетасына отырды. Көптеген талдаулар жасалды: тромбоциттердің күрт ыдырауы байқалды, қан тоқтау уақыты 3 минуттан 50 минуттан асып кетті, сонымен қатар спонтанды қан кетулер де болды. (Инуиттердің мұрыннан қан кетуге бейім екені белгілі.) Бұл тәжірибе балық майындағы ұзын тізбекті май қышқылдарының тромбоциттердің жинақталуын төмендету арқылы тромбоздың алдын алудағы маңыздылығын нақты көрсетті.

Кейінгі мансабы

1968 жылы Синклер Оксфордтағы биологиялық ғылымдар университетінің лекторы болып тағайындалды, ал 1970 жылы Рединг университетінде тағамтану ғылымдарының қонақ профессоры болды, онда ол өмірінің соңына дейін дәріс беруді жалғастырды. Олардың ең маңыздыларының мәтіні Уокердің (1990 ж.) кітабына қосылды. Синклер кейде Нунэм Паркте, Оксфордқа жақын, кең аумақты сарайда өз институтын құруға үміттенеді, бірақ біртіндеп ең тиімді жолдың 1933 жылы анасы сатып алған үйін, Леди Плейс, Саттон Куртенэйді (Оксфордқа жақын) пайдалану екенін түсінді. 1972 жылы Адамның тамақтануын зерттеу қауымдастығының жарғысы мен уставына қол қойылды, оған Хью Синклер, Фрэнсис Айлвард, Ричард Долл, Артур Эллиот Смит, Дэвид Патон Катбертсон, Герберт Кей және Джон Талбот, заңгер жазылды. Кейін қауымдастық қайырымдылық ұйымы ретінде тіркелді. Синклер оның директоры болды. Біраз уақыттан кейін ұйымның атауы Халықаралық адам тамақтану институты, содан кейін Халықаралық тамақтану қоры деп өзгертілді. Лорд Поррит Кеңеске мүше болуға шақырылды, оның құрамы жылдар бойы өзгерді: (шамамен 1976 ж.) (шамамен 1992 ж.) Реджинальд Беннет, МПРеджинальд Беннет, МПДэвид Патон КатбертсонДжон ЛедингемРичард ДоллРичард ДоллТомас ХантРеймонд ДилсМихаэль ПерринДэрек ХокадейЭдвард ПочинДэвид ХорробинЛорд ПорритФрансис Эвери ДжонсБрайан ВиндейерЭрик НьюсхолмГарри НюрстенКейт ТейлорМартин ВессиЛорд УайатБрайан Ллойд, компания хатшысы.

Хью Синклер Адамның тамақтану бөлімі

Синклер Лейди Плейс орналасқан жерде үлкен институт салу жоспарларын жасады. Институтта елу қызметкерге арналған зертханалармен қатар лекциялық зал, мұражай, кеңселер және оның 300 000-ға жуық қайта басылымдар мен кітаптардан, соның ішінде сэр Роберт Маккаррисон, хирург-капитан Томас Л. Клив, Нил Пейнтер, Хью Троуэлл және Сисили Уильямс кітаптарын сақтауға арналған кітапхана болуы тиіс еді. Оның уақытының көп бөлігі қаржы жинауға кетті, бірақ институттың Лейди Плейстегі уақытша жайлардағы жұмысы Синклердің жеке қаржылық қайырымдылықтарына тікелей байланысты болды. Ол барлық мүлкін Қорға қалдырды. Басқару кеңесі Лейди Плейстегі зерттеулерді дамытуға тікелей жауапкершілікті қабылдамай, бір университет Синклердің адамдардың тамақтануы саласында кафедра ашу арқылы оның мақсаттарын ілгерілетуге ниетті ме екенін анықтауға шешім қабылдады. Осы мақсатта ұсыныстар қабылданып, ұсынылған жобалардың артықшылықтарын бағалау үшін тамақтану саласындағы халықаралық сарапшылар тобы тағайындалды. Финалдық кезеңде үш үміткер болды: Оксфорд Брукс университеті, Оксфорд университеті және Рединг университеті. Соңғысы жеңіске жетті, нәтижесінде Қор таратылды және Рединг университетінде Адамның тамақтануы жөніндегі Хью Синклер бөлімі құрылды. 1995 жылы Кристин Уильямс алғашқы Хью Синклер профессоры болып тағайындалды, одан кейін басқа қызметкерлердің тағайындалуы да тез арада жүзеге асты. Хью Синклердің өмірі мен жетістіктері туралы жоғарыда айтылған мәліметтер негізінен Эвиннің (2001) және Гейл мен Ллойдтың (1990) жарияланымдарына сүйенеді.

Ледилер үйі

Сунклерлердің үйі, Саттон Куртенэйдегі «Леди Плейс» деп аталатын нео-тюдор сарайы, 1990 жылы Синклер қайтыс болғаннан кейін Рединг университетінің пайдалануында болды. 1998 жылдың 28 тамызында өрт салдарынан қирады; жергілікті тұрғын кейіннен өрт қою айыптарынан босатылды. 2000 жылы осы жерге үйлер салынды, ал сарайдың орнында жартылай ағаштан тұрғызылған пәтерлер үйі орналасқан.

Негізгі дереккөздер

Эвин, Дж., Fine Wines & Fish Oil, Хью Макдональд Синклердің өмірі, Оксфорд университетінің баспасы, 2001. Гейл, М., және Ллойд, Б. (ред.), Синклер, доктор Хью Макдональд Синклер, DM, DSc, FRCP, Маккаррисон қоғамы, Уокингем, 1990. Р. В. Джонсон, Күлкімен өткенге қарау: Оксфордтың соғыстан кейінгі алтын ғасыры, Threshold Press, 2015. Уокер, А. Ф. (ред.), Тағам ғылымдары мен үй шаруашылығы мамандары үшін қолданбалы адам тамақтануы, Эллис Хорвуд, Чичестер, 1990.