Кіріспе

Саенс Пенья заңы (Lang es) – Аргентинаның 1912 жылғы 10 ақпанда Ұлттық конгресс бекіткен 8871 нөміріндегі заң. Бұл заң сайлау тізімін (Padrón Electoral) құру арқылы жалпыға бірдей, құпия және міндетті еркек сайлау құқығын орнатып берді. Заңның негізгі қолдаушысы Роке Саенс Пеньяның президенттігі кезінде бекітілді және 1912 жылғы 13 ақпанда ресми үкіметтік хабарламалар жинағында жарияланды. Әйелдерге дауыс беру құқығы бұл заңмен 1947 жылға дейін, Хуан Перонның алғашқы президенттігі кезінде берілмеді. Бастапқы заңның «жалпыға бірдей» ауқымына тек туған және натурализацияланған ерлер ғана кірді, ал әйелдер мен жұмысшы табының азамат емес иммигранттары кірмеді, бұл сол кездегі халықтың өте маңызды бөлігін құрады. Шындығында, 1914 жылы Буэнос-Айрестегі халықтың 49% шетелде туған адамдардан тұрды. 1914 жылғы ұлттық халық санағына сәйкес, бүкіл елдегі тұрғындардың 30% шетелде туған. Иммигранттарға дауыс беру құқығы берілмеді, себебі үкімет басшыларының арасында иммигранттар «экстремистік» партияларды қолдайды деген алаңдаушылық болды.

Шығу тегі

Саенс Пенья 1910 жылы Ұлттық конгресс алдындағы алғашқы сөзінде дауыс беру жүйесіне қатысты ниеттерін жариялады. Ішкі істер министрі Индалесио Гомес сайлау тізімін жасауды Соғыс министрлігіне беруді көздейтін реформа ұсынды (18 жастан асқан ер адамдар әскери қызметке шақырылғанда тіркелді), ал сот жүйесі сайлауды кім ұйымдастыратынын және кімге дауыс беруге рұқсат берілетінін анықтауға жауапты болды. Бұл атқарушы билікті бұрынғыдай сайлау тізімін жасау және оған өзгерістер енгізу мүмкіндігінен айырды.

Салдарлар

Онжылдар бойы күмәнді және алаяқтық сайлаулар арқылы билікте болған консерваторлар халық қолдауысыз саяси партия құра алмады. Радикалдық азаматтық одақтың (Unión Cívica Radical, UCR) үміткері Иполито Иригоен жаңа заң қабылданып, өткен алғашқы президенттік сайлауда үлкен артықшылықпен жеңіске жетті, ал UCR ең беделді саяси күшке айналды. Заңның нәтижесінде барлық саяси партиялар қайта ұйымдасып, жарғыларын жаңартты, сайлау бағдарламаларын жасады, жергілікті бөлімшелер ашты және белгілі бір уақыт аралығында құрылтайлар өткізуге міндетті болды.