Кіріспе

Ашық ойын (немесе екі патша қанатының ашылуы) – шахмат ашылуларының бір тобын белгілейтін жалпы термин, мына қимылдармен басталады:
1. e4 e5
Ақ патша қанатын екі ұяға жылжытты, ал Қара оған жауап берді. Осының нәтижесінде ашық ойын туады. 1. e4-ке берілген басқа жауаптар жартылай ашық ойындар немесе бір патша қанатының ашылулары деп аталады. Кіші әріптермен жазылғанда, "ашық ойын" термині шахмат позициясын білдіреді, онда e- және d-жолдары ашық болып, тактикалық ойынға бейімділік танытады. Ашық ойынның нәтижесінде шабуылдық позицияға қол жеткізу мүмкін.

Талдау

Ақ 1. e4 ойнап бастайды, бұл ең танымал алғашқы қозғалыс және көптеген артықшылықтары бар – ол бірден орталықты бағындырады және екі фигураны (патшайым мен патшаның пілі) ойынға қосуға мүмкіндік береді. Шахматтағы ең көне ашылулар 1. e4 қозғалысынан кейін басталады. Бобби Фишер 1. e4 туралы "Тәжірибе көрсеткендей, ең жақсысы" деп жазған. Алайда, 1. e4 пешканы қорғалмаған алаңға қойып, d4 және f4 алаңдарын әлсіретеді. Егер қара 1...e5 деп жауап беріп, симметрияны сақтаса, онда ашық ойын туады.

2.Nf3

Ақтардың ең танымал екінші қимылы - 2. Nf3 (Корольдің салт атты ашылуы), қараның патша пешесіне шабуылдап, қамалға дайындалып, сондай-ақ d2–d4 жүрісіне дайындалады.

2...Nc6

Қаралардың 2. Nf3-ке ең көп тараған жауабы 2. Nc6. Бұл Рю Лопеске (3. Bb5) алып келуі мүмкін, шахматтың барлық деңгейлеріндегі ең танымал және ең көп талданған ашылулардың бірі. Италиялық ойын (3. Bc4) танымал балама болып табылады, көбінесе Giuoco Piano (3. Bc5) немесе Екі жылқы қорғанысына (3. Nf6) әкеледі. Шотланд ойыны (3. d4) 19 ғасырда танымал болды және әуесқойлар деңгейінде де солай болып қала береді. 3. exd4 соңынан Ақ 4. Nxd4 арқылы қайта ұстап алуы мүмкін, бұл көбінесе тең ойынға алып келеді, немесе Шотландия гамбитін (4. Bc4) ойнауы мүмкін, бұл дайын емес қарсыласқа қарсы қауіпті тактикалық бағыт. 3. Nc3 Nf6, Төрт жылқы ойыны, 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында жиі ойналған. Азрақ кездесетін 3. g6 немесе 3. Bb4 (Үш жылқы ойыны) мүмкін. Понциани ашылуы (3. c3) ешқашан кең таралған танымалдылыққа ие болған жоқ, бірақ кейде күтпеген қару ретінде қолданылады. Константинополь ашылуы (3. g3) және Кері Венгр ашылуы (3. Be2) сияқты Ақ үшін басқа үшінші жүрістер сирек ойналады және Аққа ешқандай артықшылық бермейді.

Қаралардың басқа екінші қимылдары

Қаралардың 2. Nc6-ға ең танымал баламасы 2. Nf6, көбінесе Петров қорғанысына алып келеді, бірақ ақтар 3. Nc3 ойнау арқылы Петровтың кең теориясынан қашып сиюға болады. Филидор қорғанысы (2. d6) қараның патшалық епископының қимылын шектейтін кемшілікке ие, және әдетте қараға тұрақты, бірақ пассивті позициялар береді. Осы себепті, 20-шы ғасырдың басында қара ойыншылар көбірек сергектік нұсқаларды іздегендіктен, ол көптеген жағдайларда сұраныстан қалды; алайда, ол кейде гроссмейстерлер деңгейінде кездеседі. Гундерам қорғанысы (2. Qe7) – патшалық епископтың дамуын тежейтін және кең танымалдылыққа ие болмаған ерекше таңдау. Етіс гамбиті (2. d5) және Латвия гамбиті (2. f5) қара үшін өте тәуекелді саналады, соңғысы көбінесе корреспонденциялық ойындарда ғана кездеседі. Дамиано қорғанысына (2. f6) 3. Nxe5 немесе 3. Bc4 артықшылығымен жауап беруге болады және оны сирек кездестіруге болады.

Ақтардың басқа екінші қимылдары

2. Nf3-ке ең танымал баламалар – 2. f4 (Патшаның гамбиті), 2. Nc3 (Вена ойыны) және 2. Bc4 (Епископ ашылуы). Бұл үш ашылудың ортақ белгілері бар; Вена және Епископ ашылуларындағы кейбір тыныш варианттар, Ақ Nf3 ойнамас бұрын f2–f4 ойнағанда, Патша гамбитінің қабылданбаған позициялық варианттарына ауысуы мүмкін. Патша гамбиті XIX ғасырда гроссмейстерлер мен әуесқойлардың арасында кең таралған. Ақ жылдам даму үшін, сондай-ақ Қараның орталықтағы бекінісіне шабуыл жасау үшін пешкасын құрбан етеді. Вена ойынында да f2–f4 арқылы Қараның орталығына шабуыл жиі жасалады. Орталық ойынында (2. d4) Ақ бірден ортаны ашады, бірақ егер пешка 2...exd4 соңынан қайтарылса, Ақ өзінің ферзісін ертерек шығаруға мәжбүр болады. Сонымен қатар, бір немесе екі пешканы Дания гамбитімен (3. c3) құрбан етуге болады. Данверс ашылуындағы ферзінің ерте дамуы, сондай-ақ Пархам шабуылы (2. Qh5) деп аталатыны, көбінесе тек әуесқойлар ғана ойнайды, бірақ Хикару Накамура оны гроссмейстерлер турнирлерінде сынап көрді және лайықты позицияға қол жеткізді. Наполеон ашылуы, 2. Qf3, одан да аз пайдалы, себебі Қара кез келген мат қауіптерін олардың дамуына кедергі келтірмей оңай тоқтатуға болады. Португалия ашылуы (2. Bb5) және Алапин ашылуы (2. Ne2) – Ақтың ерекше тәсілдері, бірақ дұрыс ойынмен олар ешқандай артықшылық бермейді. Бонгклауд шабуылы (2. Ke2) әзіл ашылуы саналады.

Ашық ойындардың мысалдары

1. e4 e5 2. Nf3 Nc6 3. Bb5 Руй Лопес
1. e4 e5 2. Nf3 Nc6 3. Bc4 Итальяндық ойын
1. e4 e5 2. Nf3 Nc6 3. Bc4 Bc5 Giuoco Piano
1. e4 e5 2. Nf3 Nc6 3. Bc4 Bc5 4. b4 Эванс гамбиті
1. e4 e5 2. Nf3 Nc6 3. Bc4 Nf6 Екі жылқы қорғанысы
1. e4 e5 2. Nf3 Nc6 3. Bc4 Be7 Венгр қорғанысы
1. e4 e5 2. Nf3 Nc6 3. Nc3 Үш жылқы ойыны
1. e4 e5 2. Nf3 Nc6 3. Nc3 Nf6 Төрт жылқы ойыны
1. e4 e5 2. Nf3 Nc6 3. d4 Шотланд ойыны
1. e4 e5 2. Nf3 Nc6 3. c3 Понциани ашылуы
1. e4 e5 2. Nf3 Nc6 3. g3 Константинополь ашылуы
1. e4 e5 2. Nf3 Nc6 3. Be2 Төңкерілген венгр ашылуы
1. e4 e5 2. Nf3 Nf6 Петров қорғанысы
1. e4 e5 2. Nf3 d6 Филидор қорғанысы
1. e4 e5 2. Nf3 f5 Латвия гамбиті
1. e4 e5 2. Nf3 d5 Фил гамбиті
1. e4 e5 2. Nf3 Qf6 Греко қорғанысы
1. e4 e5 2. Nf3 f6 Дамиано қорғанысы
1. e4 e5 2. f4 Патша гамбиті
1. e4 e5 2. Nc3 Вена ойыны
1. e4 e5 2. Bc4 Епископ ашылуы
1. e4 e5 2. d4 exd4 Орталық ойын
1. e4 e5 2. d4 exd4 3. c3 Дания гамбиті
1. e4 e5 2. c3 Орталық пешка ашылуы
1. e4 e5 2. Ne2 Алапин ашылуы
1. e4 e5 2. Qh5 Данверс ашылуы
1. e4 e5 2. Qf3 Наполеон ашылуы
1. e4 e5 2. Bb5 Португалия ашылуы