Солтүстік Норвегияның Өркендеген Таигасы: Йовре Пасик Ұлттық Саябағы
Øvre Pasvik National Park
Норвегияның Финнмарк округіндегі Øvre Pasvik ұлттық паркі – Сібір таигасы, ескі қарағай ормандары, көлдер мен батпақтарды қамтитын табиғат аймағы. 🏞️🌲🌊
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Финмарк ұлттық паркі, Норвегия
National park in Finnmark, Norway
Øvre Pasvik ұлттық паркі (Øvre Pasvik nasjonalpark,) Норвегияның Финмарк округіне қарасты Sør Varanger муниципалитетінің оңтүстік Pasvikdalen аңғарының оңтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан. Ұлттық парктің ауданы – 15000 км², оның басым бөлігі – Сібірге тән тайга, ескі өсімдіктерден тұратын қарағай ормандары, шалшық көлдер мен батпақтардан құралған. Øvre Pasvik ұлттық паркі құру туралы алғашқы ұсыныстар 1936 жылы жасалған, бірақ парк 1970 жылдың 6 ақпанында ғана құрылды. Ол бастапқыда жақын шамада аумақты қамтыды, бірақ 2003 жылдың 29 тамызында кеңейтілді. Øvre Pasvik – Pasvik–Inari үшжақты паркінің бір бөлігі, сонымен қатар іргелес Øvre Pasvik ландшафты қорғалатын аймағы, Норвегия мен Ресейдің бірлескен Пасвик табиғи қорығы және Финляндияның Ветсари жабайы аймағы да кіреді. Парктің батыс шекарасы Финляндия–Норвегия шекарасымен өтеді. Екі ең ірі көл – Ellenvatnet және Ødevatnet, екеуі де Pasvikelva өзенінің салаларына құяды. Жануарлар мен өсімдіктер әлемі Сібір тайгасына тән, сонымен қатар Норвегияда сирек кездесетін түрлер де бар. Парк қоңыр аюдың мекені болып табылады, бұғының көп саны қыс айларында шаруашылыққа тартылады. Көлдерде сегіз түрлі балық, ал паркте 190 түрлі гүлді өсімдік кездеседі.
Øvre Pasvik National Park (Øvre Pasvik nasjonalpark, ) is located in the southeastern part of the Pasvikdalen valley in southern Sør Varanger Municipality in Finnmark county, Norway. Covering an area of , the national park is dominated by Siberian like taiga consisting of old growth forests of Scots pine, shallow lakes and bog. Proposals for a national park in Øvre Pasvik were first launched in 1936, but the park was not created until 6 February 1970. It originally covered , but was expanded on 29 August 2003. Øvre Pasvik is part of Pasvik–Inari Trilateral Park along with the adjacent Øvre Pasvik Landscape Protection Area, the joint Norwegian and Russian Pasvik Nature Reserve, and Finland's Vätsäri Wilderness Area. The park has its western border running along the Finland–Norway border. The two most prominent lakes are Ellenvatnet and Ødevatnet, both of which flow into tributaries of the river Pasvikelva. The fauna and flora are typical of the Siberian taiga, and include some species uncommon for Norway. The park is a habitat for the brown bear and also has a large population of moose; reindeer husbandry takes place during winter. Eight species of fish live in the lakes and the park has 190 species of flowering plants.
География
Ұлттық парк белгілі бір аумақты алып жатыр. Ол Сёр-Варангердің ең оңтүстік бөлігінде орналасқан және Пасвикдален аңғарының оңтүстік-батыс бөлігін қамтиды. Парктің батыс шекарасы Финляндия-Норвегия шекарасымен сәйкес келеді. Шығыс шекарасы Ивергаммеватнет, Ревсаксфьеллет және Эдеватнет көлдері арқылы өтеді. Парк ішінде Финляндия-Норвегия-Ресей шекарасының қиылысында орналасқан Трериксроса үштік тіреуі орналасқан. Шығыс жағында Норвегия мен Ресей шекарасындағы Øvre Pasvik Landscape Protection Area және Pasvik Nature Reserve орналасқан. Парк Пасвик-Инари үшжақты паркінің құрамына кіреді, оған Норвегияның үш қорғалған аймағынан басқа, фин шекарасының фин жағындағы Ветсари жабайы аймағы және Пасвик табиғи қорығының ресейлік бөлігі де кіреді. Норвегия стандарттары бойынша бұл аймақ ерекше тегіс. Ол орманды, көлдері шалқақ және көптеген шағын көлдері бар кеңінен жатқан төбелерден тұрады. Жер шотланд қарағайының ежелгі орманмен жабылған, олар батпақтармен өріліп жатыр. Жердің тегіс болуына және тек бірнеше төбелерге байланысты паркте жоғалып кету оңай; көлдер мен ағыстар бағдарланудың ең оңай тәсілі болып табылады. Ең биік нүктесі – орташа теңіз деңгейінен (AMSL) жоғары орналасқан Колфьеллет. Тау жыныстарының құрамы негізінен гранитті гнейстерден тұрады, бірақ парктің солтүстік бөлігінде шист тас та бар. Бүкіл аймақ көп мөлшерде топырақпен жабылған, ал тау жыныстарын жартастар мен төбелерде ғана көруге болады. Бұл геологиялық жағдайлар топырақтың сапасының нашарлауына себеп болады. Жарық солтүстік-шығысқа қарай жалғасып, Ревсакскарет жартасын құрайды. Аңғардың теңіз шекарасы AMSL деңгейінде орналасқан, мұздықтан кейінгі көтерілу шамамен б.з.д. 5000 жылы жерді құрғатып, осыған дейін аңғар фьордтың бөлігі болған. Халықаралық бағыттарды ескерсек, Гамвик Ослодан ең алыс жер болар еді.
The national park covers an area of It is located in the southernmost part of Sør Varanger and covers the southwestern part of the valley of Pasvikdalen. The park's western border is identical to the Finland–Norway border. The eastern border crosses through the lakes of Ivergammevatnet, Revsaksfjellet and Ødevatnet. Treriksrøysa, the tripoint cairn located at the intersection of the Finland–Norway–Russia border, is within the park. To the east is Øvre Pasvik Landscape Protection Area and Pasvik Nature Reserve, which both lie along the Norway–Russia border. The park is part of Pasvik–Inari Trilateral Park, which in addition to the three Norwegian protected areas includes Vätsäri Wilderness Area on the Finnish side of the border and the Russian part of Pasvik Nature Reserve. The area is exceptionally flat by Norwegian standards. It consists of large rolling hills with forest, shallow lakes and numerous tarns. The land is covered in an old growth forest of Scots Pine, intertwined with bog. Because of the flat terrain, which is only broken by a few hills, it is easy to get lost in the park; lakes and creeks are the easiest means of orientation. The tallest point is Kolfjellet, above mean sea level (AMSL). The rock composition is mostly granite gneisses, although the northern part of the park has some schist. The entire area is covered by large amounts of soil, and bedrock can only be seen in cliffs and hillocks. These geological conditions result in poor soil quality. The fault continues northeastwards, creating the Revsaksskaret cliff. The valley has a marine border at AMSL, with the post glacial rebound having dried up the land about 5000 BC. Prior to this the valley was part of a fjord. If international routes are included, Gamvik would be the farthest place from Oslo .
Тарих
Пасвикдален тас дәуірінен бері қоныстанған; Комса мәдениетінің археологиялық табылымдары б.з.д. 4000 жылға дейін соққан. Шамамен б.з.д. 2300 жылы Финляндиядан көші-қон болды, ал кейін бұл аймақты көбінесе шолпандар бұғы шаруашылығы үшін пайдаланды. Норвегиялық көші-қон шамамен 1850 жылы басталды, ал алғашқы жерлер 1874 жылы, аңғар бойымен Сванватнға жол салынғаннан кейін, егіншілік үшін берілді. Осыдан кейін шекараның арғы жағына ресейлік көші-қон болды. 1939 жылы жол Гренсефоссенге дейін ұзартылды, ал 1945 жылдан кейін орыс жағындағы халықты Кеңес билігі күшпен көшірді және аймақ босады. Кеңес Одағы 1940 жылдары Пасвикельва өзенін су электр станциялары үшін реттеуді жоспарлай бастады, ал алғашқы электр станциясы 1951 жылы ашылды. Өзеннің құлау биіктігін толық пайдаланатын жеті электр станциясы салынды. Ұлттық парк құру туралы алғашқы ұсынысты 1936 жылы автор Карл Шойен жасады, ол ұсынысты Ауыл шаруашылығы министрлігіне жіберді. Министрлік сол кезде консервацияның барлық түрлеріне қатысты қарсы болғандықтан, процесті тоқтатты; олар барлық табиғи ресурстарды пайдалануды қалады. Шойен 1940 жылдардың соңында бұл ұсынысты қайта көтерді; 1951 жылы, Шойен қайтыс болған жылы, Орман шаруашылығы директоры қазіргі ұлттық парк шегіндегі жерлерді әкімшілік тұрғысынан қорғау туралы шешім қабылдады. Ұлттық парк жоспарлары 1960 жылдардың соңында Финляндияның Ивало қаласына дейін Пасвикдаленге тас жол салу туралы ұсыныспен қайта жанданды. Алайда, жол жобалары саяси жағынан ешқашан қабылданбады. Ұлттық парк 1970 жылдың 6 ақпанында құрылды. Бастапқыда ұлттық парк орталығы 2001 жылы ашылды, ал парк 2003 жылдың 23 тамызында кеңейтілді.
Pasvikdalen has been populated since the Stone Age; archeological findings from the Komsa culture have been dated back to 4000 BC. About 2300 BC there was immigration from Finland and later the area was largely used by Skolts for reindeer husbandry. Norwegian immigration started about 1850, and the first land was granted land for farming in 1874, after a road was built along the valley to Svanvatn. This was followed up by Russian immigration to the other side of the border. The road was extended to Grensefossen in 1939 and after 1945 the population on the Russian side was forcefully moved by the Soviet authorities and the area depopulated. The Soviet Union started planning to regulate Pasvikelva for hydroelectricity in the 1940s, with the first power station opening in 1951. Seven power stations were built which take advantage of the entire height of fall in the river. Proposals for a national park was first launched by author Carl Schøyen in 1936, who sent the proposal to the Ministry of Agriculture. The ministry halted the process as at the time they were principally opposed to all forms of conservation; they wanted all natural resources to be exploited. Schøyen raised the proposal again in the late 1940s; in 1951, the year of Schøyen's death, the Director of Forestry decided to administratively protect of land within the current national park. The plans for a national park were revitalized in the late 1960s with the proposal to build a highway up Pasvikdalen to Ivalo, Finland. However, the road plans were never accepted politically. The national park was established on 6 February 1970 and originally covered an area of
The national park center opened in 2001 and the park was expanded on 23 August 2003.
Менеджмент
Паркті Øvre Pasvik Ұлттық паркінің басқару кеңесі басқарады, бұл жергілікті саяси түрде тағайындалған орган, ол саябақты және ландшафтты қорғау аймағын басқаруға жауапты. Кеңес ресми түрде Қоршаған орта министрлігімен тағайындалады. Оның құрамына Сор-Варангер муниципалитетінің кеңесінен екі мүше, Финнмарк округінің кеңесінен бір мүше және Сами Парламентінен бір мүше кіреді.
The park is managed by the National Park Board for Øvre Pasvik, a local politically nominated body which has the management responsibility for the park, along with the landscape protection area. The board is formally appointed by the Ministry of Environment. It consists of two members nominated by Sør Varanger Municipal Council, one member from Finnmark County Council and one member from the Sami Parliament.
Флора
Пасвик аймағында ескі шотланд қарағайы басым, ол парктің жартысын алып жатыр. Орманның өмірлік циклі өте баяу. Типикалық ағаштың жасы 300 мен 400 жыл аралығында, ал 1896 жылы кесілген ең көне ағаштың жасы 820 жылды құрады. Жаңа өрген ағаштардың бүршіктерін қашарлар қыста жеп қойғандықтан, олардың өсуі баяулайды. Парк үнемі орман өрттеріне ұшырайды, соңғы ірі өрт 1945 жылы болған. Орман өрттері әдетте төменгі жапырақтарда таралып, жанып кетеді; қарағайлардың төменгі бұтақтары болмағандықтан, ескі қарағайлар зардап шекпейді, ал жас ағаштар оттың күшіне толығымен жанып кетеді. Орман өртінде ағаштардың ондаған ұрпағы қырылуы мүмкін, бірақ қалған күл жас ағаштар үшін қолайлы жағдай жасайды, қарағайлардың жас құрамын әртүрлі етеді. Эленсватн көліндегі аралдарда өрт болған емес, бұл оларға ерекше ормандық құрам береді. Ресейдің көршілес аймақтарында Норвегия шыршасы көптеп кездеседі, бірақ Øvre Pasvik-те олар сирек, бір жерде 40-тан астам ағаш жоқ. Шыршаның аз болуының себебі маусым айының соңында болатын аяз бен орман өрттерінің салдары. Кейбір арналардың бойында құсшаша және сұр тал өседі. Аймақ құрғақ болғандықтан, бұл ағаштар арналар мен көл жағаларынан тыс жерде өсе алмайды. Ұлттық паркте сабанның 8-10 түрі бар. Паркте 190-ға жуық гүлді өсімдіктер тіркелген, олардың көпшілігі Сібір тайгасының табиғи құрамына кіреді. Тамыз айында бұлтжан жақсы піседі, ал кейде Арктикалық бүлдірген де кездеседі. Теңіз өсімдіктерінің саны шектеулі.
Pasvik is dominated by the old growth Scots pine, which covers half the park's area. The forest has a very slow life cycle. The age of a typical tree is between 300 and 400 year; the oldest recorded tree was 820 years when chopped down in 1896. Regrowth is slow because the trees need two consecutive years to produce cones and young trees often die after their buds are eaten by moose during winter. The park has been stricken regularly by wildfires—the latest major fire occurring in 1945. Wildfires normally spread and burn in the undergrowth; as pine trees do not have low laying branches, older pines will not be effected while younger trees will be consumed by the fire. A forest fire can kill tens of generations of trees, but the remaining ashes give good conditions for young trees, giving an uneven age distribution of pine. None of the islands in the lake of Ellensvatn have had fires, giving it a unique forest composition. In neighboring areas of Russia there are significant numbers of Norway spruce, but they only exist sporadically within Øvre Pasvik, with no more than 40 trees in one place. The lack of spruce is caused by a combination of frost occurring as late as June, and wildfire. Along some creeks there are bird cherry and grey alder. The area is too dry to allow the latter to grow away from creeks and lake sides. There are eight to ten species of willow within the national park. About 190 species of flowering plants in the park have been registered, most of which are part of the natural composition of the Siberian taiga. In August there is normally a good yield of cloudberry, and occasionally there can be found Arctic raspberry. There is a limited number of marine plants.
Фауна
Паркта қоңыр аю қыстайды, ал екі-төрт аналық аю жыл сайын паркте және табиғат қорғау аймағында бала туады. Аюлар Ресей мен Финляндия арасында көшіп өтетін кезде де кездеседі. Басқа кең таралған сүтқоректілерге қызыл түлкі, тоқал, кіші қарақұйрық, американдық норка және еуропалық қарағай мартен жатады. Еліктердің саны артып келеді; олардың ағаштарды жеуі ағаштардың қайта өсуіне әсер етеді. Норвегия леммингі мен ағаш леммингі сирек кездеседі; еуразиялық мысық кейде парктен өтеді. Пасвик – Норвегияда Лаксманн көкбағының табылатын өте сирек аймақтардың бірі. Парк ішінде бұғы шаруашылығына рұқсат беріледі, бірақ көбінесе қыста пайдаланылады, себебі мал жазда Варангерфьорденге көшіріледі. Ракун иті Еуропаға әкелінген түр, алғаш рет ұлттық парк аймағында 1983 жылы байқалды. Паркта сегіз түрлі балық бар: Солтүстік шұбар балық және еуропалық шұңқыр ең көп таралғандары, ал қалғандары – сұр балық, қарапайым миноу, бурбот, үш тікенекті шұңқыр және ең сирегі – қоңыр форель. Форель шамамен 8000 жыл бұрын Пасвикельвенге келген. Басқа түрлер соңғы мұз дәуірінен кейін Инар көлінен және содан кейін Балтық теңізінің тұщы суларынан келді. Құс әлеміне Сібір тайгасының түрлері басымдық береді, олар Норвегияда басқа жерде сирек кездеседі. Паркте қоныстанған түрлерге сібірлік қарға, қарағай шырғасы, богемиялық шаштық, қарапайым журавль және аққу жатады. Мұрын құстар мен шардрийлердің бірнеше түрі де кең таралған. Сонымен қатар, үш түрлі қаршыға бар – қалың аяқты қаршыға, мерлин және балықшыл, соңғысын Ellenvatnet және Ødevatnet үстінде аң аулап жүргенін көруге болады. Үлкен сұр соқа мен солтүстік соқа, егер кеміргіштерге қол жеткізу оңай болса, жиі кездеседі.
The brown bear hibernates in the park, and two to four females have cubs in the park and the landscape protection area each year. Bears can also be found in transit between Russia and Finland. Other common mammals include red fox, stoat, least weasel, American mink and European pine marten. The population of moose has been increasing; its wear on the tree population affects the regrowth of trees. Norway lemming and wood lemming are uncommon; Eurasian lynx sometimes cross through the park. Pasvik is one of very few areas in Norway where Laxmann's shrew is found. Reindeer husbandry is permitted within the park, although the area is mostly used during the winter as the herds are moved out to Varangerfjorden for the summers. Raccoon dog is an introduced species to Europe and was first spotted in the national park area in 1983. There are eight species of fish in the park: Northern pike and European perch are the most common, others include grayling, common minnow, burbot, three spined stickleback and the least common, brown trout. The trout came up Pasvikelven about 8000 BC. The other species arrived after the last glacial period from Lake Inari and ultimately from the then freshwater Baltic Sea. The bird life is dominated by species from the Siberian taiga, which are otherwise not common in Norway. Species inhabiting the park include Siberian jay, pine grosbeak, Bohemian waxwing, common crane and whooper swan. Several species of sparrow and charadriiformes are also common. There are also three species of Falconiformes—rough legged buzzard, merlin and osprey, the latter which can be seen hunting over Ellenvatnet and Ødevatnet. The great grey owl and northern hawk owl are common in years with good access to rodents.
Демалыс
Паркте демалысқа арналған жайлар жоқ, сондай-ақ парк демалу үшін ешқандай өзгеріске ұшырамаған. Киркенестің оңтүстігінде, Сванвик орналасқан жерде NIBIO Svanhovd ұлттық паркі орталығы бар. Саяхатшыларға арналған ақпараттан өзге, орталықта ұлттық парк пен оның табиғаты, мәдениеті және тарихы туралы көрмелер мен фильмдер көрсетіледі. Паркке 885 ұлттық тас жолының үш қосымша жолы арқылы үш нүктеден автомобильмен кіруге болады: біреуі Svartbrysttjern жанындағы ұлттық парк шекарасында аяқталады, екіншісі Ødevatnet жанындағы Ødevatnskoia жанында, ал үшіншісі ландшафтты қорғау аймағынан өтіп, Grensefoss-қа дейін барады, шамамен үшбұрышты белгіден. Барлық моторлы көліктерге тыйым салынған, бірақ каноэлер және басқа да моторсыз қайықтармен, сондай-ақ қыс мезгілінде шаңғымен жүруге рұқсат етіледі. Жайау жүруге және шатыр тігуге барлық жерде рұқсат. Жемістер мен саңырауқұлақты жеке пайдалану үшін жинауға болады. Аң аулау мен балық аулауға лицензиясы барларға рұқсат беріледі. Иттерді алып келуге болады, бірақ 1 сәуір мен 20 тамыз аралығында оларды міндетті түрде бауырымен ұстау керек. Саяхатшылар өсімдіктер, жануарлар дүниесі және мәдени мұраға ерекше назар аударуы тиіс.
No recreational facilities exist in the park, nor has the park been modified in any way to accommodate recreation. There is a national park center co located with NIBIO Svanhovd, located at Svanvik, south of Kirkenes. In addition to information for hikers, the center has a display and shows films from the national park and its nature, culture and history. The park is accessible by car at three points from three side roads of National Road 885; the one terminates at the national park border near Svartbrysttjern, the other at Ødevatnskoia close to Ødevatnet, and the third runs through the landscape protection area and terminates at Grensefoss, ca. from the tripoint cairn. All motorized vehicles are prohibited, but it is permitted to bring canoes and other non motorized boats, as well as skiing during winter. Walking and tenting is permitted everywhere. Berries and mushrooms can be harvested for personal use. Hunting and fishing is also permitted with a hunting or fishing license. Dogs may be brought along, but must be in a leash between 1 April and 20 August. Hikers must show special consideration regarding vegetation, animal life and cultural heritage.