Кіріспе

Руген аралындағы табиғи қорық, Германия

Жасмунд ұлттық паркі (German: Nationalpark Jasmund) – Германияның Мекленбург-Ворпомерн жеріндегі Руген аралының солтүстік-шығысында орналасқан Жасмунд түбегіндегі табиғи қорық. Ол Германиядағы ең үлкен бор жартастарымен әйгілі, олардың ең биігі – Балтық теңізінен жоғары көтерілген Кенигсштуль (немісше = "патша отырғышы"), шамамен биіктігіне жетеді. Жартастардың артындағы емен ормандары да ұлттық парктің құрамына кіреді. Ғұрлы ғана аумақты құрайтын бұл парк Германиядағы ең кішкентай ұлттық парк. Парк 1990 жылдың қыркүйегінде Германияның қайта бірігуіне дейін Шығыс Германияның (ГДР) соңғы үкіметімен құрылды. 2011 жылдың 25 маусымында парктегі емен орман Еуропаның табиғи емен ормандарының бірінен тараған ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне қосылды, себебі ол бұзылмаған табиғатымен және соңғы мұз дәуірінен бергі Еуропаның экологиялық тарихына куәлік етеді.

География

Ясмунд ұлттық паркі Сассниц қаласының солтүстігіндегі Стубниц жотасын қамтиды. Жота бастапқы буралы ормандармен және 2200 гектарлық жартастармен жабылған, сондай-ақ Балтық теңізіне қарай 500 метрге созылған су жолы (603 гектар) және батысында бұрынғы Кволтиц әктас кен орындары, шалғындар, батпақтар мен құрғақ далалар (200 гектар) бар.

Қыш жартастар

Жасмунд ұлттық паркінің жартастары Рюген балшық тобына жатады. Балшық жартастар үнемі эрозияға ұшырайды. Әрбір дауылда жартастардың бөліктері, оның ішінде тас пен губкалардың, устрицалардың және теңіз кірпісінің қазба қалдықтары құлайды. Жартастардың ең әсем бөлігі – Кенигсштуль (ағылш. king's chair). 2005 жылдың 24 ақпанында көктемгі ерудің салдарынан болған сырғу нәтижесінде Балтық теңізіне Виссовер Клинкеннің ең көрнекті және танымал балшық шығындысы құлап кетті.

Флора мен фауна

Жасмунд ұлттық саябағының ерекше геологиялық қасиеттеріне байланысты, онда көптеген сирек кездесетін өсімдіктер мен жануарлар қоныстанған. Штубниц ормандарының жартастардың артында көптеген суға толы шатқалдар мен ойыстар бар, олардың көпшілігі мұз дәуірінде пайда болған мұздық шұңқырларының орнында құрылған. Бұл аймақта қара алғыр, еуропалық шалғы алмасы, жабайы сервил, қабықты ағаш және орхидеялар (мысалы, Cypripedium calceolus) сияқты әртүрлі өсімдіктер кездеседі. Паркте аққұйрықты бүркіт, жалпы балықшы, үй шақшықтары және қаңғыбас соқырлар сияқты түрлі құстар мекендейді.

Менеджмент

1934 жылы құрылғаннан бері Жасмунд ұлттық саябағына жыл сайын жүздеген мыңдаған турист келіп тұрады. Ұлттық саябақ басқармасының негізгі міндеттерінің бірі – саябақтың әртүрлі экожүйелерін көбінесе бұзбастан, келушілерге аймақтың табиғатын танысуға мүмкіндік беру болып табылады. 2004 жылдың наурыз айында «Кенигсштуль» ұлттық саябағының орталығы ашылды.