Кіріспе

Көбелектер түрі

Graphium eurypylus, үлкен жай немесе ашық жасыл үшбұрыш – Papilionidae тұқымдасына жататын тропикалық көбелектердің бір түрі.

Этимология

Эврипил деген ат, Троя соғысы кезінде тесалиялықтарға жетекшілік еткен тесалиялық патша Эврипил есімінен туындаған болуы мүмкін.

Тарату

Бұл түр Австралазия аймағында және Индомалая аймағында (Солтүстік-Шығыс Үндістан, Оңтүстік-Шығыс Азия және Австралия) табады.

Сипаттама

Graphium eurypylus қанатының ұзындығы шамамен бірдей. Қанаттың үстіңгі жағының негізгі түсі қара, шеттерінде сарғыш немесе жасыл дақтар тізбегі орналасқан. Алдыңғы қанаттардың ортасында ірі сары немесе жасыл аймақ бар. Қанаттың астыңғы жағы үстіңгі жағына ұқсас, бірақ негізгі түсі қоңыр, ал дақтар ақшыл немесе сүттей ақ. Артқы қанаттарында бірнеше қызыл дақтар кездеседі. Төбелес түрі G. e. jason (Оңтүстік Үндістан және Шри-Ланка) – Аталық және аналық. Үстіңгі жағы қара. Алдыңғы қанаты: ұяшықтың базалық жартысында үш жұқа, көлбеу, қысқа ашық жасыл сызық және оның ұшына жақын екі ретсіз, ұқсас түсті ұсақ дақтар; алдыңғы жағынан біртіндеп кішірейетін ашық жасыл дақтардан тұратын дискілік жолақ, 5-ші аралықтағы дақ ең кішкентай, одан жоғарыдағы екеуі сәл ірі; 7-ші аралықтың түбіндегі дақ және ұқсас түсті толық субтерминалдық дақтар тізбегі. Артқы қанаты: артқы жағынан 2-ші аралыққа дейін созылатын көлденең жолақ, ол алдыңғы қанаттағы дискілік жолақтың жалғасы; бұл жолақтың жоғарғы бөлігі ақ, төменгі бөлігі ашық жасыл; одан кейін алдыңғы қанаттағыдай кішкентай ашық жасыл дақтардан тұратын иректелген субтерминалдық тізбек. Астыңғы жағы: қоңыр, қара түсті; белгілері ұқсас, бірақ ірілеу, шеттері бұлыңғыр және күміс ақ түсті, ашық жасыл реңімен боялған. Артқы қанатында сонымен қатар, арқалық шеттен төмен қарай жартылайға дейін созылатын ақ түсті базальды жолақ бар; жасушадағы дискілік жолақтың ақ түсімен бірігетін, жамбас астынан жамбас асты тамырына дейін созылатын тағы бір қысқа ақ түсті суббазальды жолақ; осы суббазальды және дискілік жолақ арасындағы жердің түсі, 8-ші тамырды кесіп өтетін жерде қызыл дақпен үзіледі; соңында, жасушаның төбесіне жақын және 1, 2 және 3-ші аралықтардың түбіндегі төртбұрышты қара дақтар, барлығы сыртынан қызылмен шектелген. Мұрттық мүшелер, бас, кеуде және құрсақ қара; төменгі жағынан: мұрттық мүшелер, кеуде және құрсақ ақпен боялған, құрсақтың бүйір жағы ақ сызықтармен. Аталықтың құрсағында сұр түсті бүктеме және ақ түкті жиек бар. G. e. axion, Felder (Малайя аймағы және Гималай) түрін G. e. jason түрінен былай ажыратуға болады: Дискілік жолақты құрайтын белгілер әлдеқайда кең; барлық ашық жасыл және ақ түсті дақтар мен белгілер, әсіресе көктемгі ұрпақтарда айқын үлкенірек. Артқы қанаттың астыңғы жағы: қызыл дақтар көбірек көрінеді, арқалық шеттің артқы бөлігі бойымен қызыл сызық жүреді; көптеген мысалдарда, жамбас астынан жамбас асты тамырына дейін созылатын ақ түсті қысқа, тар жолақ жасушаны кесіп өтетін дискілік жолақтың ақ түсімен бірікпейді.