Қара жиекті Аполлон көбелегі

Кіріспе

Көбелек түрі

Parnassius simo, қара жиекті Аполлон – Гималай тауларында таралған, Papilionidae (құйрықты көбелектер) тұқымдасына жататын биік таулық көбелек.

Сипаттама

Ер адамның үстіңгі жағы: боз жасыл, тамырлары қара. Алдыңғы қанаттың негізі мен жамбас шеті бойында қара ұсақ шашақтармен себілген; жасуша арқылы өтетін, қатарластырылған шеттері бар қара медиалдық көлденең жолақ және дискоцеллюлярлардағы кең қара жолақ, соңғысының сыртқы жиегі аздап сыртқа қарай иілген; одан кейін, сыртқа қарай иілген дискі және постдискі көлденең қара жолақтары, екеуі де жамбастан 1-ші тамырға дейін созылады; дискі жолағы көбінесе 3-ші немесе 4-ші тамырдан төмен қарай нашар көрінеді, бірақ 1-ші және 2-ші тамырлар арасында анық байқалады; постдискі жолақтың сыртқы жиегі тамырлар бойымен өте тар жалғасуға бейім; соңғы жиегі қараңғы, жартылай мөлдір (шамамен шыныдай), қараңғы жіп тәрізді сызықпен шектелген; кірпікшелері қараңғы қара. Артқы қанат: негізі мен үстіңгі жағы кеңінен және терең қара түспен көлеңкеленген, үстіңгі жағының шеті бойында ұзын, жатқан ақ түктермен шашыраңқы жабылады, шетке жақын қараңғы түске айналады; қара түс жасушаның базалық жартысын алып, оның апикальдық жартысының төменгі жиегімен 4-ші тамырдың негізіне дейін созылады, онда тарылып, бұрылысқа жақын бұрышқа қарай көлденең төмен түседі; жасушадан тыс жерде екі қара шеңберлі қызыл дақ бар, біреуі 5-ші аралықта, екіншісі 7-ші аралықта; олардан кейін, жалпы алғанда, бүкіл постдискі, иілген қара ай тәрізді белгілер қатары және алдыңғы қанаттағыдай, қараңғы жіп тәрізді сызықпен шектелген тар, соңғы қара жолақ орналасқан; кірпікшелері сары ақ. Төменгі жағы: әдеттегідей мөлдір, үстіңгі жағындағы белгілер мөлдірлігі арқасында көрінеді; келесілер, алайда, нақты түспен аздап белгіленген: алдыңғы қанаттағы медиалдық және апикальдық қара жасушалы жолақтар; артқы қанаттағы қызыл қара шеңберлі дақтар, сондай-ақ осы қанаттың негізінде қара жиектері бар үш қосымша қызыл дақтар, олардың артқы екеуі үлкен және жұмыр келген. Мұрттық мүшелер, бас, кеуде және құрсақ қара; бас үстіңгі жағында қараңғы боз; төменгі жағында: мұрттық мүшелер, кеуде және құрсақ қараңғы боз түсті түктермен жабылған, кеуде мен құрсақта ұзын ақ түктермен араласқан. Аналықтары ұқсас, бірақ Британдық мұражай коллекциясындағы типтік үлгіде артқы қанаттың үстіңгі жағында 5-ші аралықтағы дискілік дақтағы қызыл түс жоғалған, 7-ші аралықтағы дақтағы сол түс ұсақ нүктеге дейін азайған, ал төменгі жағында базалық үш дақтың ортаңғы қызыл дағы ғана қалған, көлемі айтарлықтай кішірейген. Мұрттық мүшелер, бас, кеуде және құрсақ еркектердегідей.

Male upperside: dull white, the veins black. Forewing at base and along the costal margin lightly irrorated (speckled) with black scales; a black medial transverse bar with even parallel sides across the cell, and a broader black bar on the discocellulars, this latter with a more or less outwardly curved exterior edge; beyond this a bisinuate discal and an outwardly curved postdiscal transverse black band, both extended from the costa to vein 1; the discal band generally more or less obsolescent and ill defined below veins 3 or 4, but well marked between veins 1 and 2; the outer edge of the postdiscal band with a tendency to be very narrowly continued outwards along the veins; terminal margin dusky subhyaline (almost glass like) black, bounded by an anteciliary jet black slender line; cilia dusky black. Hindwing: base and dorsum broadly and heavily shaded with black, sparsely covered with long recumbent white hairs that become fuscous along the extreme edge of the dorsum; the black occupies the basal half of the cell and extends along the lower margin of its apical half to bafie of vein 4, from whence it narrows and is carried obliquely down to near the tornal angle; beyond the cell there are two black encircled red spots, one in interspace 5, the other in interspace 7; these are followed by a postdiscal, generally complete, curved series of black lunular marks and a narrow terminal dusky black band, bounded by an anteciliary jet black line as on the forewing; cilia yellowish white. Underside: with the usual glassy appearance, the markings of the upperside showing through by transparency; the following, however, are marked more or less by actual scaling: the medial and apical black cellular bars on the forewing; the red black encircled spots on the hindwing, with three additional red spots outwardly margined with black at the base of the same wing, the posterior two of these basal red spots are large and somewhat pear shaped. Antenna, head, thorax and abdomen black; the head above fuscous; beneath: the palpi, thorax and abdomen with dusky fuscous pubescence, mixed on the thorax and abdomen with long white hairs. Female similar, but in the specimen in the collection of the British Museum marked as the type, on the upperside of the hindwing the red in the discal spot in interspace 5 has disappeared, the same colour in the spot in interspace 7 is reduced to a minute speck, and on the underside the middle red spot of the basal three only is present, much reduced in size. Antennae, head, thorax and abdomen as in the male.

Ауқым

Бұл түр Қырғызстан, Тәжікстан, Пәкістан мен Кашмирдің таулы бөліктері, Солтүстік Үндістан (Сиккимді қоса алғанда), Непал, Батыс Қытай және Моңғолияда таралған.

Мәртебе

Оның қандай да қауіп төндіріп тұрғаны белгісіз.

Сәйкестендіру

Парнассиус көбелектерінің түрлерін анықтау көбінесе қиынға соғады, кейде оларды тек жыныс мүшелерін зерттеу арқылы ғана анықтау мүмкін. П. Р. Акерри (1975) онлайн қолжетімді анықтама ұсынады.

Басқа сілтемелер

Сакай С., Инока С., Тошиаки А., Ямагучи С., Ватанабе Ю., (2002) Парнассиология. "Парнассиус" көбелектері, эволюцияны зерттеу, Коданша, Жапония. Вайс Жан Клод, (1999) Parnassiinae of the World, Hillside Books, Кентербери, Ұлыбритания. ,