Кіріспе
Жүзімнің түрі түркесі
| кескін = Passiflora lutea JPG
| кескін атауы = Гүл
| статусы = G5
| статустық жүйе = TNC
| статусы туралы сілтеме = Passifloraceae тұқымдасына жататын, гүлдейтін көп жылдық жүзім, АҚШ-тың орталық және шығыс бөліктерінде табиғи түрде өседі. Жүзімнің үш бөлікті жапырақтары және жазда ашылатын сары-жасыл, шеттері тікшелі гүлдері болады. Одан кейін жасыл жемістер пісіп, қара түске жақындайды. Ылғалды және сулы жерлерде өседі.
Speciesbox
| image = Passiflora lutea JPG
| image caption = Flower
| status = G5
| status system = TNC
| status ref = is a flowering perennial vine in the family Passifloraceae, native to the central and eastern United States. The vine has three lobed leaves and small, yellowish green, fringed flowers that appear in the summer, followed by green fruit that turn almost black at maturity. It grows in moist to wet habitats.
Сипаттама
P. lutea – көпжылдық, шөптесін, көтерілетін немесе созылатын, ұзындығы жететін бұтақсыз жүзім. Жапырақ қойнауларынан шығатын бұйралы, серпімді тікұшақтар жүзімнің құрылымдарға немесе басқа өсімдіктерге өрмелеуіне көмектеседі. Жапырақтары үш бөлікті, ұзын және кең, сабақты. Жапырақтарының жиектері тегіс (толық) және сабақта кезектесіп орналасқан. Жапырақтарының үстіңгі жағы қара-жасыл, ашық жасыл дақтармен ала болуы мүмкін. Солтүстік бөлігінде жапырақтары түсіп қалады. Көрнекті гүлдері жеке немесе жұптарда, ұзындығы бар жіңішке гүл сабақтарында пайда болады. Әр гүлдің диаметрі шамамен, сары жасыл тар жапырақтары және кең жасыл тостаған жапырақтары бар. Жемісінің ұзындығы шамамен, жасыл түсті, піскенде қою қызғылт немесе қара түске өтеді. Әр жемісте 10-ға дейін тұқым болады, олар қоңыр, екі ұшы да сүйір және беті дөңгелек. Сонымен қатар, P. suberosa шектеулі ареалда таралған, Техас, Флорида және Латын Америкасының кейбір аймақтарында кездеседі. Басқа ұқсас түр – канадалық ай гүлі (Menispermum canadense), оның жапырақтары үш емес, үштен жетіге дейін бөліктерден тұрады. Сонымен қатар, M. canadense-тің жемістері шоғырланып өседі және әр жидегінде бір жарты ай пішіндес тұқым болады.
Этимология
Пассифлора туысының атауы итальян тіліндегі "passio" яки азаптау сөзінен келген, гүлдің құрылымдық бөліктері Иса Мәсіхтің айқышқа қадалуымен байланысты болғандықтан. "Luteo" түр атауы гүлдердің түсіне байланысты латын тіліндегі "сары" деген сөзден шыққан.
Таралуы және мекендейтін ортасы
P. lutea Америка Құрама Штаттарында Пенсильваниядан батысқа қарай Канзасқа дейін, оңтүстікке қарай Флорида мен Техасқа дейін өседі. Бұл Пассифлораның ең солтүстік түрі, P. incarnata-дан сәл солтүстікке қарай таралған және -15 °C дейін, тіпті қысқа мерзімге -30 °C температураға төзімді. P. lutea жарық көлеңкеден күнге толы жерлерде, ылғалды, құнарлы топырақта өседі, мысалы, ашық орманды жерлерде және төменгі аллювиалды жазықтарда.
Экология
Сары құмар гүлдері көбінесе бабочка бақтары үшін пайдалы, себебі олар Gulf fritillaries, julia butterflies (Dryas julia) және зебра қанаттыларының (Heliconius charitonius) өсуіне жағдай жасайды. Сонымен қатар, бұл гүл Anthemurgus passiflorae сирек кездесетін, өзінің туыстың жалғыз өкілі болып табылатын, ерекше мамандығы бар араның жалғыз тозаң көзі болып табылады; бұл сирек араның ерекшелігі, өсімдікпен міндетті байланыста болса да (олиголектия), оны сирек тозаңдатады.