Кіріспе

21-ғасырдағы сақиналы күн тұтылуы

2005 жылғы 3 қазанда Ай орбитасының төмен түсетін түйінінде 0,958 магнитудасымен сақиналы күн тұтылуы орын алды. Күн тұтылуы, Ай Жер мен Күннің арасынан өтіп, Жердегі бақылаушы үшін Күннің бейнесін толық немесе ішінара жабатын кезде пайда болады. Сақиналы күн тұтылуы, Айдың көрінетін диаметрі Күндің диаметрінен кішірек болғанда, Күннің жарығының көп бөлігін кесіп, Күнді сақина тәрізді етіп көрсетеді. Сақиналы тұтылу Жердің мыңдаған шақырымға созылған аймағында жартылай тұтылу ретінде көрінеді. 2005 жылғы 28 қыркүйекте апогейден (4,8 күн бұрын) Айдың көрінетін диаметрі кішірек болды. Ол Иберия түбегі, Африка және Бразилия арқылы өтетін тар жолақтан көрінді. Жартылай тұтылу, Айдың жартылай көлеңкесінің кеңірек аймағынан, оның ішінде бүкіл Еуропа, Африка және Оңтүстік-Батыс Азиядан байқалды. Күннің 96%-ы орташа сақиналы тұтылу кезінде жабылды, ол 4 минут 32 секундқа созылып, ені 162 км-ге дейін жететін кең жолақты қамтыды. Африкадағы келесі күн тұтылу 6 айдан кейін болды. Бұл 134-ші Сарос циклының 43-ші тұтылуы еді, ол 1248 жылғы 22 маусымда жартылай тұтылумен басталды және 2510 жылғы 6 тамызда жартылай тұтылумен аяқталады.

Көріну мүмкіндігі

Күн тұтылу жолы Солтүстік Атлант мұхитында 08:41 әмбебап уақыт (UT) бойынша басталды. Антумбра 08:56 UT-де Мадридке (Испания) жетті, төрт минут он бір секундқа созылды және Күннің 90% Аймен жабылды. Антумбра 09:05 UT-де Алжирге жетті, содан кейін Тунис және Ливия арқылы өтіп, Судан, Кения және Сомали арқылы оңтүстік-шығысқа қарай бағытталды. Көлеңке Үнді мұхиты үстінен жылжып, 12:22 UT-де күн батумен аяқталды. Күн тұтылуының ең ұзақ мерзімі Орталық Суданда 10:31:42 UT-де тіркелді, онда ол 4 минут 31 секундқа созылды, ал Күн көкжиектен 71° биіктікте болды. Тұтылу ионосфера температурасын 1–1.4 К-қа төмендетті.

2005 жылғы тұтылулар

8 сәуірде гибридтік күн тұтылуы. 24 сәуірде айдың жартылай көлеңкелі тұтылуы. 3 қазанда сақиналы күн тұтылуы. 17 қазанда айдың ішінара тұтылуы.