Кіріспе

2012 жылдың 5-6 маусымында Жерден көрінетін Күн арқылы Венераның өтуі 2012 жылдың 5 маусымында Күн дискісінен өтетін шағын, қараңғы нүкте ретінде пайда болған Венера планетасының өтуі, 2012 жылдың 5 маусымында 22:09 UTC-де басталып, 6 маусымда 04:49 UTC-де аяқталды. Бақылаушының орналасқан жеріне байланысты нақты уақыт ±7 минутқа дейін өзгеруі мүмкін. Венераның өтулері – болжамды астрономиялық құбылыстардың ең сирек кездесетінінің бірі және жұптар түрінде болады. Әрбір жұптағы екі өтудің арасында 8 жылдық үзіліс болады, ал екі жұптың арасы бір ғасырдан астам уақытты құрайды: Венераның алдыңғы өтуі 2004 жылдың 8 маусымында болды (оған дейін 1874 жылдың 9 желтоқсаны мен 1882 жылдың 6 желтоқсанында өтулер болған); ал келесі жұп өтулер 22 ғасырда 2117 жылдың 10-11 желтоқсаны мен 2125 жылдың желтоқсан айында болады.

Оқиғаға байқалған

Бүкіл транзит Батыстық Тынық мұхитынан, Солтүстік Американың солтүстік-батыс бөлігінен, Солтүстік-шығыс Азиядан, Жапониядан, Филиппиндерден, Шығыс Австралиядан, Жаңа Зеландиядан және Арктиканың жоғары ендіктерінен, оның ішінде Скандинавияның солтүстік бөлігінен және Гренландиядан көрінді. Солтүстік Америкада, Кариб бассейнінде және Оңтүстік Американың солтүстік-батысында транзит басталуы 5 маусымда күн батуға дейін көрінді. 6 маусымда күн шығудан бастап транзиттің соңы Оңтүстік Азиядан, Таяу Шығыстан, Шығыс Африкадан және Еуропаның көп бөлігінен көрінді. Бұл құбылыс Оңтүстік Американың көп бөлігінде, сондай-ақ Батыс Африкада байқалмады. Әлемнің әртүрлі телескоптарынан түсірілген бейнелерді онлайн трансляция арқылы көруге болады. Транзит ортасында NASA-ның бір арнасы шамамен 2 миллион рет қаралып, әр уақытта 90 мыңға жуық көрерменді жинады. Лос-Анджелесте көпшілік Гриффит обсерваториясы транзитті көру үшін телескоптар орнатқан Голливуд тауына ағылып келді. Гавайиде жүздеген туристер Ваикики жағажайында осы құбылысты тамашалады, Гавайи университеті сегіз телескоп және транзит туралы веб-трансляцияны көрсеткен екі үлкен экран орнатты. Транзитті Халықаралық ғарыш станциясында NASA астронавы Дон Петтит бақылап, тарихи суреттерге түсірді. НАСА-ның Күн және Гелиосфералық обсерваториясы транзитті көре алмады, себебі ол оқиға кезінде Жер мен Күн арасында болмады, бірақ Жер үстінен Күн динамикасы обсерваториясы арқылы оқиғаның жоғары сапалы суреттері алынды. Агенттіктің астрофизигі доктор Лика Гухатхакурта: «SDO-ның кеңістіктік ажыратымдылығының арқасында біз Венераны ерекше егжей-тегжейлі көре аламыз, SDO өте ерекше обсерватория. Ол жоғары сапалы теледидардан 10 есе жақсы суреттерді алады және бұл суреттер 10 секунд сайын түсіріледі. Мұндай мүмкіндік бұрын болған емес».

Зерттеу

2012 жылғы транзит ғалымдарға зерттеулер жүргізуге бірнеше мүмкіндіктер берді. Олардың ішінде:
Күнді айналып өтетін белгілі планетаның әсерінен жұлдыздың жарықтығының төмендеуін өлшеу. Бұл астрономдарға экзопланеталарды іздеу кезінде көмектеседі. 2004 жылғы Венера транзитінен айырмашылығы, 2012 жылғы транзит Күннің 11 жылдық активтілік циклының белсенді кезеңінде болды және «дақты» өзгермелі жұлдыздың айналасындағы планетаның сигналын анықтау тәжірибесін ұсынды. Транзит кезінде Венераның көрінетін диаметрін өлшеу және оны белгілі диаметрімен салыстыру. Бұл экзопланеталардың мөлшерін бағалау туралы ақпарат береді. Оқиғаны тіркеген орындардың саны параллакс арқылы көптеген деректерді қамтамасыз етеді, бұл дәлірек өлшемдер жасауға мүмкіндік береді. Жердегі телескоптар мен «Venus Express» ғарыш кемесінен бір уақытта Венера атмосферасын бақылау. Бұл Венера атмосферасының ортаңғы деңгейін түсінуге жақсы мүмкіндік берді, бұл екі көзқарас бойынша да мүмкін емес, және планетаның климаты туралы жаңа ақпарат беруі керек. Венера атмосферасын спектрографиялық зерттеу. Жақсы түсінілген Венера атмосферасын талдаудың нәтижелері белгісіз атмосферасы бар экзопланеталарды зерттеумен салыстырылады. «Хаббл» ғарыш телескопы Айды күзгү ретінде пайдаланып, Венерадан шағылысқан жарықты зерттеу үшін оның атмосферасының құрамын анықтады. Бұл экзопланеталарды зерттеудің тағы бір әдісі болуы мүмкін. Ломоносовтың 1761 жылғы Венера атмосферасын антикалық рефракторлармен зерттеуінің эксперименталды түрде қайта жасалуы. Зерттеушілер «Ломоносов доғасын» және Венера атмосферасына байланысты басқа да ауреол эффектілерін байқады және егер 1761 жылғы Ломоносовтың мақаласында сипатталғандай, тиісті эксперименталдық техникалар қолданылса, Ломоносовтың телескопы Күн дискісінен кіретін немесе шығатын кезде Венера айналасындағы жарық доғасын анықтау міндетіне толыққанды жарайды деген қорытындыға келді.