Эммануэль Банколе Тимоти: Сьерра-Леонелік журналист, жазушы және редактор өмірі мен қызметі

Кіріспе

Эммануэль Банколе Тимоти (3 шілде 1923 – 20 маусым 1994) – Сьерра-Леоне журналисі, жазушы және редактор. Ол Альберт Маргай, Сьерра-Леоне премьер-министрі (1964–1967) мен Гана президенті Кваме Нкруманың (1960–1966) өмірбаяндарын жазған автор. Тимоти көп жыл бойы Аккрадағы Daily Graphic газетінің редакторы қызметін атқарды.

Өмірбаян

Эммануэль Банколе Тимоти 1923 жылдың 3 шілдесінде Сьерра-Леонедегі Фритаун қаласында креолдық ата-анасының отбасында дүниеге келді. Ол Фритаундағы методист ұлдар орта мектебінде оқыды, онда аға префект ретінде «Sierra Leone Weekly News» газетінде жазып, журналист ретінде танымал болды. 1941 жылы ол Колониялық хатшы кеңсесінің құпия бөлімінде клерк болып жұмыс істеді, онда көптеген басқа мәселелермен қатар, заңсыз алмаз саудасы да маңызды мәселелердің бірі болды. Тимоти алмаз өнеркәсібі өмірінің маңызды бөлігі болатынын білмеді, кейін ол «Diamond Corporation West Africa Limited» (DICORWAF) компаниясына қосылды. 1943 жылы мектепті бітірген соң, ол Лондондағы Университеттік дайындық колледжіне оқуға түсті, стоматолог мамандығын алуға дайындалды, оған әкесі үлкен үміт артатын. Сол кезде оның қамқоршысы атақты методист пасторы, преподобный Уильям Сангстер болды. Осы уақыт аралығында Тимоти еркін мақалалар жаза бастады, сонымен қатар «Sierra Leone Weekly News», «Ashanti Pioneer» және бірнеше азиялық газеттердің Лондон тілшісі болды. Одан бөлек, ол BBC радиосына ағымдағы оқиғалар туралы сұхбаттар берді және өзінің кейбір өлеңдерін эфирге шығарды. 1945 жылы «Daily Express» газетінде сынақ тапсырмасын алды, кейін сол кездегі иесі Лорд Бивербрук оны жалпы тілші болып жұмысқа алды. «Daily Express» Тимотиге халықаралық тәжірибе берді, өйткені оның тапсырмалары Солтүстік Африка мен Ямайкаға саяхаттауды қамтыды. 1950 жылы «Daily Express» газеті оны Лондондағы газеттің парламенттік тілшісі етіп тағайындады. Осы кезеңде ол сол кезде британ үкіметімен дауласып жүрген сэр Серетсе Хамамен эксклюзивті сұхбат алуға қол жеткізді. Тимоти Лорд Бивербрукпен жұмыс істеген осы кезеңді өміріндегі ең жарқын сәттердің бірі деп еске алды. Оның екінші маңызды журналистік тәжірибесі 1951 жылы Гананың бас газеті «The Daily Graphic»-те жұмысқа орналасқанда болды. Ганадағы осы газетті шығаруға жауапты болған «Mirror Group» бас редакторы Сесил Кинг Тимоти осы лауазымға өте лайықты деп есептеді. Оның жазбалары мен ерекше материалдары («Банколе Тимотидің күнделігі» бағанын қоса алғанда) танымал болды және ол Ганада кеңінен саяхаттады. Кей Уайтман былай деді: «Ол редактордың көмекшісі, кейін редактордың орынбасары ретінде «Банколе Тимотидің күнделігі» еңбегімен танылды». Осы уақытта, Гана тәуелсіздік алғаннан кейін көп ұзамай, жағдай үкімет үшін нашарлай бастады және оның жазуларының көп бөлігі үкіметке сын болғандықтан, Тимотидің қатысуы «қоғамдық игілікке зиян» деп шешілді және ол елден қуылды. 1957 жылдың 2 тамызында Тимоти Ганадан Фритаунға аттанды. Қысқа уақыттан кейін ол журналистік мансабын жалғастыру үшін Лондонға оралды. Ақырында ол Орталық ақпарат басқармасының «Commonwealth Today» журналының редакторының көмекшісі болды және осы уақытта Кеңес Одағындағы африкалық жазушылардың Ташкенттегі конференциясына қатысуға шақырылды. 1959 жылы Тимоти Сьерра-Леонеге қайтып оралып, үкіметтің Ақпараттық қызметінде жұмыс істеді және ақырында оның басшысы болып тағайындалды. Ол Сьерра-Леонеде кеңінен саяхаттады және жас қызметкерлерді оқытуды басқарды. Ол баспа бөлімін құруға жауапты болды, сондай-ақ шетелдегі жарнамаға ерекше жауапкершілік алды. Оның үлкен жетістігі 1961 жылы королева Елизавета II-нің Сьерра-Леонеге сапары болды, онда ол баспасөз шараларын ұйымдастырды; кейіннен ол осы маңызды сапар кезінде атқарған жұмысы үшін MVO (Royal Victorian Order) орденімен марапатталды. 1965 жылы Тимоти «Diamond Corporation West Africa Limited» компаниясына тағайындалды және Фритаундағы халықпен байланыс бөлімінде қысқа мерзім жұмыс істегеннен кейін Лондонға ауыстырылды. Жоғарғы басшылар Тимотидің қарым-қатынас дағдыларын және Африканы дамытумен байланысты мәселелерді түсінуін мойындады. Оның тағайындалуы DICORWAF-тің Орталық сату ұйымының (CSO) құрамында Батыс Африкадағы ірі өндірушілермен қарым-қатынасын нығайту мақсатында жасалды және ол тез арада Батыс Африка мәселелері бойынша жоғары басшыларға ақпарат беруге көмектесу рөлін 1993 жылдың шілдесінде зейнетке шыққанға дейін атқарды. Тимотидің барлық әріптестері оның ерекшелігі болып табылатын жайбарақаттылығы мен әдемі мінезі үшін оны жақсы көретін. Лондон алмаз компанияларында жұмыс істеген кезінде оның ең үлкен үлесі Ұлыбритания баспасөзінің африкалық тілшілерімен жасаған жұмысы және Ұлыбритания мен шетелдік дипломатиялық шеңберлерде жасаған керемет байланыстары болды. Бұл Лондон алмаз компаниялары үшін қолайлы жағдай жасауға көмектесті. Тимоти өмірінде бірнеше кітап жариялады, атап айтқанда 1949 жылы жарық көрген «Жастарға хаттар», «Алтын жағалау және Конституция» (J. H. Price-пен бірлесіп жазылған) және оның ең үлкен жетістігі, 1955 жылы «Allen and Unwin» баспасында жарық көрген, кейіннен қайта басылған Кваме Нкруманың өмірбаяны. Тимоти Африканы жақсы білетін адам болды. Ол 1962 жылы «Anglo Sierra Leone Society» қоғамына қосылды, 1979 жылдан 1985 жылға дейін оған төрағалық етті және 1992 жылы оның бас меценаты болып тағайындалды. Осы қоғамды жан-жақты қолдаушы Тимоти Лондон алмаз компанияларынан оған үлкен қолдау көрсетілуін қамтамасыз етті. Тимотидің методист шіркеуіндегі жұмысы әрқашан өмірінің орталық бөлігі болды және ол Ұлыбританиядағы шіркеу орталарында жақсы танымал болды. Ол бастапқыда методист орталық залында жергілікті уағызшы болып жұмыс істеді, кейін округтік жиналыстың хатшысы болды. Тимоти ақырында «Hinde Street Methodist Church» шіркеуіне ауысты, онда ол округтік сақтаушы болып тағайындалды. Ол бүкіл Ұлыбритания бойынша уағыз айтты және «үлкен және жомарт жақтас» деп сипатталды. Тимоти 1994 жылдың 20 маусымында 70 жасқа толған соң, қысқа аурудан кейін қайтыс болды.

Emmanuel Bankole Timothy was born in Freetown, Sierra Leone, on 3 July 1923 to Creole parents. He attended the Methodist Boys' High School in Freetown, where, as senior prefect, he was already establishing himself as a journalist by writing for the Sierra Leone Weekly News. In 1941, he became a clerk in the confidential branch of the Colonial Secretary's Office where, among many other issues, the question of illicit diamond buying was one of the major concerns. Unbeknown to Timothy, the diamond industry would become very much a part of his life when he later joined the Diamond Corporation West Africa Limited (DICORWAF). After school in 1943, he attended the University Tutorial College in London, England, hoping to prepare himself for a career in dentistry, a vocation his father was keen for him to follow. His guardian then was the famous Methodist minister, the Reverend William Sangster. During this time, Timothy began freelancing articles and also acted as London correspondent for the Sierra Leone Weekly News, Ashanti Pioneer and some Asian newspapers. In addition, he gave interviews on current affairs for the BBC radio and broadcast some of his poetry. In 1945, he joined the Daily Express, where he was given a trial assignment, before the proprietor at the time, Lord Beaverbrook, employed him as a general reporter. The Daily Express gave Timothy a great deal of international experience, as his assignments involved travelling to North Africa and Jamaica. In 1950, the Daily Express appointed him a parliamentary reporter for the paper in London. It was during this period that he was able to secure an exclusive interview with Sir Seretse Khama, who at that time was in dispute with the British government. Timothy looked back upon this period working for Lord Beaverbrook as one of the many highlights of his life. His second great journalistic experience was when he was appointed to Ghana's main newspaper, The Daily Graphic, in 1951. The then head of the Mirror Group, Cecil King, who was responsible for starting this Ghanaian paper, felt that Timothy was ideally suited for this particular post. His writing and features (including the column "Bankole Timothy's Notebook") became well known and he travelled extensively in Ghana. Kaye Whiteman noted: "As assistant editor and later deputy editor, he made a name for himself with his controversial Bankole Timothy's Notebook." At this time, not long after Ghana's independence, the situation started to deteriorate for the government and, as a result of his writing, much of which was critical of the government, Timothy was deported since it was decided that his presence "was not conducive to the public good". On 2 August 1957, Timothy left Ghana for Freetown. After a short stay there, he returned to London to further his journalistic career. He eventually became assistant editor of the Central Office of Information magazine, Commonwealth Today, and during this time he was invited to attend the Tashkent conference of African writers in the Soviet Union. In 1959, Timothy decided to return to Sierra Leone, where he joined the government's Information Services and was eventually appointed its head. He toured Sierra Leone widely and was in charge of training junior staff. He was responsible for the setting up of the publications department and he also had special responsibility for overseas publicity. His great triumph was Queen Elizabeth II's visit to Sierra Leone in 1961, when he coordinated the press arrangement; he was later awarded the MVO (Member of the Royal Victorian Order) for his work during this important visit. ,In 1965, Timothy was appointed to the Diamond Corporation West Africa Limited and, after a brief period in the public relations department in Freetown, he was transferred to London. Senior management recognised Timothy's communication skills and his understanding of problems and issues relating to developing Africa. His appointment was designed to strengthen DICORWAF's relationship, as part of the Central Selling Organisation (CSO), with the major producers in West Africa and he rapidly took to his role of helping to brief senior management on West African affairs until his retirement in July 1993. Timothy was well liked by all his colleagues because of his jovial and easy manner which were very much his hallmarks. It was felt that his major contribution while working for the London Diamond Companies was the work he did with the African correspondents of the UK press and the excellent contacts he established in UK and foreign diplomatic circles. This helped to create a more favourable environment for the London Diamond Companies. Timothy published several books during his lifetime, notably Letters to Youth published in 1949, The Gold Coast and the Constitution (co authored with J. H. Price) and his major achievement, which was the biography of Kwame Nkrumah, first published by Allen and Unwin in 1955 and later produced in a second edition. Timothy was very much an Africanist. He joined the Anglo Sierra Leone Society in 1962, chaired it from 1979 to 1985, and was appointed its chief patron in 1992. A tireless supporter of this society, he was responsible for ensuring that it received a great deal of support from the London Diamond Companies. Timothy's work in the Methodist Church was always central to his life and he was well known in UK church circles. He worked initially as a local preacher at Methodist Central Hall and then later became secretary of the circuit meeting. Timothy eventually transferred to the Hinde Street Methodist Church, where he was appointed circuit steward. He preached throughout the UK and was described as "a great and generous advocate". Timothy died at the age of 70 on 20 June 1994, after a short illness.