Шоқат Хаят Хан: Саяхаткер, әскери шенді және Пакистан қозғалысының қайраткері
Shaukat Hayat Khan
Шокат Хаят Хан: Пәкістан қозғалысының белсендісі, саясаткер, армия офицері. Мусульман Лигасын ұйымдастырудағы рөлі, саяси келіссөздерге қатысуы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Майор Шәүқат Хаят Хан (Пенджаби, ; 24 қыркүйек 1915 – 25 қыркүйек 1998) – ықпалды саясаткер, әскери шенеунік және Пәкістан қозғалысының белсендісі. Ол британдықтар бақылауындағы Пенджабта Мұсылман лигасын ұйымдастыруда маңызды рөл атқарды. Алигарх мұсылман университетінде білім алған ол Екінші дүниежүзілік соғыстың Таяу Шығыс майданында британдық Үнді армиясында қызмет етті және Мұсылман лига платформасы арқылы саясатқа белсенді қатысты. Ұзаққа соқпаған зейнеткерлікке шыққаннан кейін, 1970 жылы өткен жалпы сайлауда саясатқа қайта оралып, Ауами лигасымен саяси мәселелерді реттеуде маңызды келіссөздер жүргізді.
Major Shaukat Hayat Khan (Punjabi, ; 24 September 1915 – 25 September 1998) was an influential politician, military officer, and Pakistan Movement activist who played a major role in the organising of the Muslim League in the British controlled Punjab. Educated at the Aligarh Muslim University and served in the British Indian Army in the Middle East theatre of the Second World War, he actively participated in the politics through the Muslim League platform. After a brief retirement, he made his comeback in politics during the general elections held in 1970 and was an instrumental negotiator in trying to settle the political issues with the Awami League.
Өмірбаян
Шәукат Хаят Хан 1915 жылдың 24 қыркүйегінде Британдық Үнді империясының Пәнджәп провинциясындағы Амритсар қаласында дүниеге келген. Оның әулеті атақты Хаят Раджпут Хаттар тайпасынан тегін алады, бұл тайпа Атток облысының Вах қаласынан шыққан. Ол белгілі пәнджәп мемлекет қайраткері және феодал бароны Сэр Сикандар Хаят Ханның (1892–1942) үлкен ұлы. Оның бірінші әйелі Бегум Зубайда Ханум – британдық Үндістандағы Амритсарға қоныс аударған көрнекті кашмирлік отбасынан шыққан әйел. 1919 жылы анасының ерте қайтысынан кейін, жас Шәукат пен оның туыстарына олардың тәтесі күтім жасады, содан кейін ол отбасылық дәстүрге сәйкес, қажетті емтиханды тапсырғаннан кейін Британдық Үнді армиясына қабылданды. Бұрын ол қысқа мерзімге Айтчисон колледжінде және Алигарх мұсылман университетінде оқыған.
Shaukat Hayat Khan was born in Amritsar, Punjab of the British Indian Empire, on 24 September 1915. His family hailed from the famous Hayat Rajput Khattar clan of Wah in Attock, and he was the eldest son of Sir Sikandar Hayat Khan (1892–1942), the famous Punjabi statesman and feudal baron, from his first wife Begum Zubaida Khanum, a lady from a prominent Kashmiri family settled in Amritsar, British India. After his mother's early demise in 1919, the young Shaukat and his siblings were taken care of by their aunt and in due course, he was sent to study at the Aitchison College and the Aligarh Muslim University, briefly, before he was sent, in keeping with family tradition, to join the British Indian Army, upon passing the qualifying examinations.
Ерте әскери мансап
Әскери дайындығын немесе Үндістан әскери академиясындағы курсанттық курсын аяқтағаннан кейін, ол 1937 жылдың 15 шілдесінен бастап арнайы тізімде екінші лейтенант болып ресми түрде тағайындалды. Одан кейін ол бір жылға Нортгемптоншир полкінің 1-батальонына бекітілді, содан кейін 1938 жылдың тамызында 16-шы жеңіл кавалерияға қосылды. Солтүстік-Батыс шекарасында қызметтен кейін, Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, ол майданға аттандырылатын кез келген кавалерия полкімен активті қызметке шетелге баруға ерікті болды, сондықтан ол Скиннердің атты әскеріне жіберілді. Одан кейін ол 1940 жылдан 1942 жылға дейін Сомалиде, Таяу Шығыста және Солтүстік Африкада қызмет етті, алдымен 1941 жылдың сәуір-шілдесінде капитан болып, содан кейін әкесінің 1942 жылдың желтоқсанында қайтыс болуына дейін уақытша майор болып тағайындалды, одан кейін ол Пәнджабтағы саяси қызметіне кірісу үшін әскери қызметтен кетті. Қызметтен босатылғаннан кейін, ол майор шеніне бекітілді. 1943 жылы ол қысқа мерзімге Лондон қаласында болды.
Upon completing his military training or cadetship at the Indian Military Academy, he was formally commissioned as a Second Lieutenant on the Special List with effect from 15 July 1937. He was then attached to the 1st battalion Northamptonshire Regiment for a year then in August 1938 joined the 16th Light Cavalry. After some service on the North West Frontier, when the Second World War broke out, he volunteered to go abroad for active service with any cavalry regiment being sent out to the Front, and was therefore seconded to Skinner's Horse. He thereafter served in Somalia, the Middle East and North Africa from 1940 to 1942, first promoted Captain April July 1941, after that as a temporary Major until after his father's death in December 1942, when he quit military service to take up his political role in the Punjab. Upon taking his release he was regularized with the rank of major. He stayed in London for a short period during 1943.
Алғашқы саяси мансап
Әкесінің қайтыс болғаннан кейін саяси жолын жалғастырған ол, Пәнжаб Ассамблеясына сайланды және Пәнжабтың жаңа премьер-министрі Мәлік Хизар Хаят Тивана басшылығымен кабинет мүшесі болды. Кейіннен Біріккен Мұсылман Лигасы үкіметінде Халық шаруашылығы министрі қызметін атқарды. 1944 жылы Мұсылман Лигасына және Джиннаға деген көзқарастары мен саясаты күшейгені үшін қызметтен алынып, кейін Пәнжаб Лигасының орынбасары болып сайланды. 1946 жылы Пәнжаб Ассамблеясына қайта сайланған ол, Мұсылман Лигасының "Тікелей әрекет" науқанының ең белгілі белсендісіне айналды және Лиганың жас басшыларының ең танымал және сүйіктісі болды. Джиннаның өзі оған "Пәнжабтың Шауқаты" (Shaukat i Punjab) деген атақ берді. Ол көптеген пәнджаби мұсылмандарын Лиганың және тәуелсіз Пәкістанның ісіне көндіруде маңызды рөл атқарды.
On taking up his late father's political mantle, he was duly elected to the Punjab Assembly and made a member of the cabinet under the new Punjab premier, Malik Khizar Hayat Tiwana, and subsequently served as Minister for Public Works in the Unionist Muslim League government. Dismissed in 1944 for his increasingly pro Muslim League and pro Jinnah ideals and policies, he was subsequently elected Deputy Leader of the Punjab League. Re elected to the Punjab Assembly in 1946, he became one of the most prominent activists in the Muslim League's "Direct Action" campaign and the most famous and popular of the League's young leadership, winning the title of "Shaukat i Punjab "(Shaukat of the Punjab) from Jinnah himself. He played a significant role in eventually winning over the Punjabi Muslims in large numbers, to the cause of the League and of an independent Pakistan.
Кейінгі мансап
Бөліністен кейін ол М.Мумтаз Даулатанамен туындаған жанжалдар нәтижесінде Мұсылман лигасы партиясынан шығып, М.Ифтихаруддинмен бірге қысқа мерзімге Пәкістан Азад партиясына қосылды. 1950-1970 жылдар аралығында, оның өзінің айтуынша, ол "Қуаидтің (яғни Джиннаның) Пәкістанының" ашкөз және сыбайлас саясаткерлер мен әскери билік режимдерінің қолынан біртіндеп құлауын қайғылы куәсі болды. 1970 жылғы жалпы сайлауда Атток округінен қайта сайланған ол Зұлфиқар Бхуттомен оппозициялық келіссөздерде маңызды рөл атқарды, нәтижесінде Пәкістанның алғашқы уақытша конституциясы қабылданды. 1970-71 жылдары ол бұрынғы Шығыс Пәкістанды сақтап қалу мақсатында Авами лигасымен бейбіт келісімге келуге тырысқан азанау пакистандық мемлекет қайраткерлерінің бірі болды, бірақ ол жақтан бөлініп, жақын арада Бангладеш болып құрылды. Көңілі толмаған Хан көп ұзамай саяси өмірден мүлдем кетіп қалды. 1998 жылдың 25 қыркүйегінде Исламабадта дүниеден өтті. Оның екі ұлы және төрт қызы бар. Оның ұлы Сикандер Хаят Джуниор екі рет PPP партиясынан провинциялық сайлауға қатысты.
After partition he left the Muslim League party amidst conflicts with Mian Mumtaz Daultana and briefly joined the Pakistan Azad Party along with Mian Iftikharuddin. Between the 1950s and 1970s, in his own words, he was 'an unlucky witness to the gradual destruction of the Quaid's (i. e. Jinnahs) Pakistan', at the hands of greedy and corrupt politicians and the martial law regimes. Elected again from Attock in the 1970 general elections, he played a key role in the opposition negotiations with Zulfiqar Bhutto which led to the passage of Pakistan's first interim constitution. He was also one of the few Pakistani statesmen in 1970–71, who tried to negotiate amicably with the Awami League, to try to salvage former East Pakistan, which seceded and became Bangladesh soon afterwards. Disillusioned, Khan soon afterwards resigned permanently from political life. He died in Islamabad on 25 September 1998 and is survived by two sons and four daughters. His son Sikander Hayat Junior has twice fought provincial elections from the PPP.
Мемуарлары
Ол "Жан жоғалтқан ұлт: азаттық күрескерінің естеліктері" атты мемуарларын жазды (Лахор: Jang, 1995), оның урду тіліндегі нұсқасы "Гумгаштах Каум: Эк Муджахид и Азадди Ки Яд Дастен̲" деп аталды.
He wrote his memoirs entitled The Nation That Lost Its Soul: Memoirs of a Freedom Fighter (Lahore: Jang, 1995), its Urdu version being called Gumgashtah Qaum : Ek Mujāhid i Āzādī Kī Yād Dāshten̲.