Кіріспе

Савидждегі тарихи трасс көпірі, Мэриленд, АҚШ. Мэриленд штатының Савидж қаласында Кіші Патуксент өзені арқылы салынған Боллман Трасс теміржол көпірі – АҚШ-тағы ең көне тұрған темір теміржол көпірлерінің бірі және американдық көпірлерді салу тарихындағы революциялық дизайнның жалғыз сақталған мысалы. 160 футтық (49 метрлік) екі қабатты көпір 1852 жылы Балтимор және Огайо темір жолының басты желісіндегі белгісіз жерде салынған. Ол 35 жылдан кейін қазіргі орнына көшіріліп, алғашқы Боллман көпірінің орнын басты. Бұл теміржолда алғаш рет қабылданған және тұрақты түрде қолданылған толығымен металлдан жасалған көпірдің алғашқы табысты дизайны болды. Дизайн құрылысында соғылған темірден жасалған тартылыс мүшелері және құйма темірден жасалған қысым мүшелері қолданылған. Бұл ағаш конструкцияларға қарағанда жақсырақ болды, себебі тәуелсіз құрылымдық бөлімдер құрылымдық бұзушылық мүмкіндігін азайтты. 1852 жылдың 6 қаңтарында патент алғаннан кейін компания 1873 жылға дейін осындай көпірлердің шамамен жүзін салды. Олардың беріктігі мен жинаудың қарапайымдығы осы кезеңде американдық теміржолдардың кеңеюіне үлкен көмек қосты. Боллманның Уиллс-Крик көпірі де сақталған, бірақ ол басқа типтегі фермалық жүйені қолданады.

Қалпына келтіру

1966 жылы Америка инженерлік-құрылыс қоғамы Ұлттық тарихи құрылыс инженерлік ескерткіштері бағдарламасын енгізіп, көпірді алғашқы ескерткіш деп таныды. Көпір 1972 жылдың 18 желтоқсанында Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілді және 2000 жылдың 16 ақпанында Ұлттық тарихи ескерткіш мәртебесі берілді. 1978 жылы Моджески мен Мастерс көпірді қалпына келтіру мақсатында қарап шықты, олар еденнің фермалық конструкцияларының тозуын анықтады. 1982 жылдың қыркүйек айында Мэриленд штатының Фредерик қаласынан Дьюи Джорданға 214 200 долларлық қалпына келтіру жұмыстарына келісімшарт тапсырылды. Боллман Харперс-Ферри көпірін және осы жүйенің жалпы қағидаларын "ілмелі және фермалы көпір" деп сипаттаған кітапша жариялады, бұл дұрыс, өйткені бұл конструкцияда қатаң фермалы көпірге тән төменгі белсенді элемент жоқ. Кейінірек бұл конструкцияны сипаттағанда "ілмелі ферма" термині қолданылды.