Кіріспе
Фредерик Чарльз Бурли Воспер (23 наурыз 1869 жыл - 6 қаңтар 1901 жыл) – австралиялық газет журналисі, басылым иесі және саясаткер. Ол Австралия республикашылдығын, федерализмді және кәсіби одақтарды ынтамен қолдауымен және осы мәселелердегі белсенді көзқарастарымен кеңінен танымал болды.
Frederick Charles Burleigh Vosper (23 March 1869 – 6 January 1901) was an Australian newspaper journalist and proprietor, and politician. He was well known for his ardent views and support of Australian republicanism, federalism and trade unionism.
Ерте өмір
Фредерик Воспер – азаматтық инженер Чарльз Уотсон Воспердің ұлы. Ол Ұлыбританиядағы Сент-Доминикте дүниеге келді және Труро қаласында білім алды. 15 жасында Боливияға эмиграциялады. Оның ерте өмірі туралы көп мәлімет жоқ, бірақ 1885 жылы ол Девонпортта Корольдік теңіз күштеріндегі Lion оқу кемесінде қызмет еткен.
Журналистік мансап
1886 жылдың басында Воспер Австралияға эмиграциялап, сол жылдың ортасында Квинсленд штатының Мэрибороу қаласына жетті. Ол Eidsvold Reporter газетінде журналист болып жұмыс істегенге дейін ағаш кесуші, мал өріп жүруші және кенші болып жұмыс істеді. Кейіннен ол Charters Towers қаласындағы Northern Miner газетінің редакторы болды. Джаггардтың (1979) сөзінше, Восперге Northern Miner газетінің иесі және редакторы Тадеус О’Кейннің саяси көзқарастары мен журналистік стилі зор әсер еткен. 1890 жылдың мамыр айында О’Кейн қайтыс болғанда, Воспер Австралиялық Республикалық қауымдастығының органы – «Австралиялық Республикалық» газетінің редакторы болды. Воспер тез арада саяси қайраткер және өнеркәсіптік агитатор ретінде танылып, журналистика мен қоғамдық сөйлеу өнеріндегі шеберлігімен көзге түсті. 1891 жылғы Австралиялық қой шаруаларының ереуілі кезінде ол «Нан немесе қан» деген мақала жазып, ереуілшілерді бейбітшілік жолдары нәтиже бермесе, зорлық-зомбылыққа жүгінуге шақырды: «Егер сіздің қанаушыларыңыз ақылға құлақ аспаса, оларға суық қорғасын мен болаттың тигенін сезіндіріңіз; сізді аштыққа ұшыратқандай, оларды да атып өлтіріңіз». Осының салдарынан Восперге екі рет бүлік шығаруға қатысқандықтан айып тағылды, бірақ ол ақталды. Келесі жылы ол кеншілер ереуілі кезінде тәртіпсіздікке итермелегені үшін үш айға түрмеге қамалды. Осы кезде Воспер шашын қырқуды тоқтатты. Виктор Кортнидің айтуынша, «әңгімеге сүйенсек, түрмеде ол әдеттегідей шашын қырқызып, енді ешқашан шашын қырқызмауға ант берген». Сауда одақтарын ынтамен қолдаған Воспер Еңбек қозғалысымен жақын байланыста болды, бірақ олардың талаптарын қабылдаудан бас тартқандықтан Еңбек партиясына мүше болған емес. Осы себепті Еңбек партиясы 1893 жылғы Квинсленд сайлауында оған қолдау көрсетуден бас тартты, содан кейін Воспер колониядан кетіп қалды. Сидней мен Мельбурн газеттерінде қысқа уақыт жұмыс істегеннен кейін, Воспер 1892 жылы алтын асығу кезінде Батыс Австралияға эмиграциялады. 1893 жылы ол «Мурчисон Майнер» газетінің редакторы Александр Ливингстонның шақыруымен Куе қаласына келді. Ол қысқа мерзімге «Мурчисон Майнер» газетінде және басқа бірнеше газетте, соның ішінде «Miner's Right» газетінде жұмыс істеді, кейін «Coolgardie Miner» газетінің редакторы болып тағайындалды. Ол газетті республикалық идеяларын, азиялықтардың көші-қоны және жұмысшылардың құқықтары туралы көзқарастарын жариялау үшін пайдаланды. Сонымен қатар, ол алтын кендерінің Батыс Австралия парламентінде әділ өкілдік етуі үшін сайлау округтерін қайта бөлуді ұсынды. Оның «Coolgardie Miner» газетінің редакторы лауазымына ілескені – сондай-ақ корнуоллдық австралиялық Гарри Книбоун болды. 1895 жылы Воспер үш ай бойы «Geraldton Express» газетін басқарды, осы уақытта газеттің тұрақты редакторы Джон Дрю жала жабу ісін қорғады, содан кейін ол Лондондағы «West Australian Review» газетінің тілшісі болып қызмет етті. Перт қаласында ол «The Sunday Times» газетін құрып, 1898 жылы серіктесі Эдвард Эллис қайтыс болғаннан кейін газеттің редакторы болды. Оның парламенттік мансабы мен газеттің басты мәселелері әйелдерге дауыс беру құқығын беру, ең төменгі жалақы мөлшері, міндетті төрелік, қылмыстық реформа және Ақылсыздық туралы заңды реформалауды қамтыды.
Саяси мансап
1894 және 1897 жылдар аралығында Воспер бірқатар саяси қозғалыстардың ұйымдастырушысы және саяхаттаушы өкілі болды. 1894 жылы желтоқсанда Куолгардиде ол "арзан түсті жұмыс күшін" алып тастау арқылы өмір сүру деңгейін сақтауды мақсат тұтқан Антиазиялық лигасын құрды. 1895 жылы қарашада ол алтын кен орындары үшін саяси өкілдікті күшейтуді талап еткен Ұлттық лиганың өкілі болды. Ол Алтын қазушылар одағының және Алтын алқаптарды қорғау және дамыту лигасының жетекші тұлғасы болды, сондай-ақ алыс орналасқан кеншілерге дауыс беруге тіркелуге көмектесуді көздеген Сайлаушыларды тіркеу лигасының негізін қалаушысы және өкілі болды. 1897 жылы 4 мамырда Воспер Батыс Австралия Заң шығарушы жиналысына Солтүстік-Шығыс Куолгарди округінен тәуелсіз кандидат ретінде сайланды. Ол сол кезде Шығыс Алтын алқаптарында кеңінен танымал болды; Джаггардтың (1979) сөзіне сүйенсек, ол премьер-министр Джон Форресттан басқа ең танымал қоғамдық тұлға болды. Парламентке өту үшін Воспер Пертке көшті. 1897 жылы 11 қарашада ол Венеция Энн Николсон есімді жесір әйелге үйленді және көп ұзамай оның капиталын "The Sunday Times" газетін құруға жұмсады. 1898 жылы оның серіктесі Эдвард Эллис қайтыс болғаннан кейін ол газеттің редакторы болды. Воспер сайлаудан кейін дерлік Парламенттік Алтын алқаптар партиясына қосылды, мүшелерге жалақы төлеу, Азиядан келгендердің көші-қонын шектеу, алтын алқаптары үшін жақсы сайлау өкілдігі, тарифтерді төмендету және кен заңдарын өзгерту үшін жұмыс істеуге келісті. Осы мақсаттарға жұмыс істеумен қатар, Воспер Эсперанс пен Куолгарди арасында темір жол салу, әйелдерге дауыс беру құқығын беру және міндетті арбитраж жүргізуді де қолдады. 1898 жылдың мамыр айынан бастап Воспер психикалық денсаулық саясатын және Фримантльдегі психиатриялық ауруханадағы әйел пациенттерге қатысты қарауды зерттеуді талап етті. Ол 1900 жылдың қазанында құрылған арнайы комиссияның төрағасы болды, оның ұсыныстары кең ауқымды реформалардың енгізілуіне әкелді. 1900 жылы ол мемлекеттік келісімшарттарға ең төменгі жалақы туралы ережені енгізуге де белсенді түрде атсалысты. Воспер 1899 жылы Батыс Австралияның Австралия Федерациясына қатысу шарттарын тексеруге тағайындалған арнайы комитеттің мүшесі болды. Оның федерацияға деген ықыласы даусыз болғанымен, ол шарттардағы бірқатар кемшіліктерге көз жеткізіп, "Жоқ" деп дауыс беруді қолдады. Ол Батыс Австралияның федерацияға қосылуы керек деп сақты, бірақ тек құрлықарлық темір жолдың салынуына кепілдік берілгеннен кейін және көлік инфрақұрылымы есебінен ғана. Ол сондай-ақ Сенаттың өкілеттіктерінің кейбір аспектілеріне және Жоғарғы соттың құрылуына қарсы болды. Воспер өмірінің соңғы жылдарында C. Y. О'Коннорға қарсы жеке шабуылдарға да қатысты, О'Коннорды және Алтын алқаптарды сумен жабдықтау жобасын сынады. Кейінгі үкіметтік тергеу О'Коннордың ешқандай қылмысы жоқ екенін анықтады, керісінше, кінәлі қызметкер болды. Сонымен қатар, Воспер О'Коннордың өзіне қол жұмсауынан 14 ай бұрын қайтыс болды, ал О'Коннор Воспердің жерлеу рәсіміне қатысып, гүл шоғын сыйлады.
Өлім
1900 жылы Воспердің мандаты қайта бөлу барысында таратылды, сондықтан ол Сенаттағы мандатқа түсуге шешім қабылдады. Ол сайлау науқанын бастады, бірақ 1901 жылдың қаңтар айының басында ауыр апендицитпен ауырып қалды. 6 қаңтарда, 1 қаңтар 1901 жылы Сиднейде Австралия Ұлттық Достастығының жарияланғанынан бес күн өткен соң, ол Перт қаласында қайтыс болды және Перт қаласындағы Карраката зиратының католик бөлігіне жерленді. Оның жасы отыз бір болған. Виктор Кортнидің сөзіне сүйенсек, "Егер ол тірі болғанда, саяси жағдайларға байланысты Еңбек партиясын басқару және елдің премьер-министрі болу мүмкіндігі оған берілер еді".