Кіріспе
Ерте креда дәуіріндегі дромаеозавридтер динозаврларының туысы Dromaeosauroides – қазіргі Дания және, мүмкін, Англияның ерте креда дәуіріндегі дромаеозавридтер динозаврларының туысы. Ол Балтық теңізіндегі Борнхольм аралында орналасқан Роббедейл аңғарындағы Йидегард формациясынан табылған. Бұл Дания аумағында динозаврлардың қалдықтары табылған жалғыз орын, себебі елдің қалған бөлігінде ашылған мезозойлық шөгінділер теңіздік. Dromaeosauroides – Даниядан табылған алғашқы және ғылыми тұрғыдан аталған жалғыз динозавр. Ол әлемдегі ең көне дромаеозаврлардың бірі және Еуропаның ерте креда дәуіріндегі бірінші анықталған дромаеозавр. Ол екі тістен белгілі, олардың біріншісі 2000 жылы, екіншісі 2008 жылы табылған. Алғашқы тіске (голотипке) сүйене отырып, 2003 жылы Dromaeosauroides bornholmensis туысы мен түрі аталды. Туыстың атауы "Dromaeosaurus-қа ұқсас" дегенді білдіреді, себебі тістері осы туыстың тістеріне ұқсас, ал түрдің атауы "Борнхольмнан" дегенді білдіреді. Осы жаңалықтан кейін Борнхольмдегі бірнеше формацияларда динозаврлардың қалдықтары мен іздері тағы да табылды. Ұлыбританиядан табылған және Nuthetes туысына жатқызылған кейбір тістер де осы жануарға тиесілі болуы мүмкін. Йидегард формациясында табылған балық қалдықтарын қамтитын копролиттер Dromaeosauroides-ке тиесілі болуы мүмкін. Голотипті тіс ұзын, ал екінші тіс қисық және ұсақ тісті. Өмірінде Dromaeosauroides ұзындығы шамамен метр, ал салмағы шамамен килограмм болған. Дромаеозавр ретінде ол қауырсынмен жабылған және Dromaeosaurus және Deinonychus туыстастары сияқты аяқтарында үлкен орақ тәрізді тырнақтары болған. Титанзоврдың тісі куәландыратындай, ол сауроподтармен бірге жағалаудағы лагунада өмір сүрген.
Dromaeosauroides is a genus of dromaeosaurid theropod dinosaur from the Early Cretaceous of what is now Denmark and possibly also England. It was discovered in the Jydegaard Formation in the Robbedale valley, on the island of Bornholm in the Baltic Sea. This is the only likely place for dinosaur remains to be discovered on Danish territory, since the Mesozoic deposits exposed in the rest of the country are marine. Dromaeosauroides is the first known dinosaur from Denmark, and the only one which has been scientifically named. It is one of the oldest known dromaeosaurs in the world, and the first known uncontested dromaeosaur from the Early Cretaceous of Europe. It is known from two teeth, the first of which was found in 2000 and the second in 2008. Based on the first tooth (the holotype), the genus and species Dromaeosauroides bornholmensis was named in 2003. The genus name means "Dromaeosaurus like", due to the similarity to the teeth of that genus, and the species name means "from Bornholm". After this discovery, remains and tracks of more dinosaurs were found in several formations on Bornholm. Some teeth from the United Kingdom that have been referred to the genus Nuthetes may also belong to this animal. Coprolites containing fish remains found in the Jydegaard Formation may belong to Dromaeosauroides. The holotype tooth is long, and the second tooth is They are curved and finely serrated. In life, Dromaeosauroides would have been in length, and weighed about As a dromaeosaur it would have been feathered, and had a large sickle claw on its feet like its relatives Dromaeosaurus and Deinonychus. It lived in a coastal lagoon environment with sauropods, as evidenced by a possible titanosaur tooth.
Ашылуы және атауы
Скандинавияда динозаврлардың қалдықтары сирек кездеседі. Данияның батыс құрлық бөлігі динозаврлардың қалдықтарын табуға ықтимал емес аймақ, себебі мезозой дәуірінің шөгінділері – теңіздік мастрихт тақтасынан тұрады. Бұл кен орындарында динозаврлар емес, теңіз жануарларының, оның ішінде мозазаврлар мен плезиозаврлардың қазбалары табылды. Тіс 2001 жылы Палеонтологиялық қауымдастықтың 45-ші жылдық мәжілісінде ұсынылып, дромаэозавр деп анықталды. 2003 жылы тіс (MGUH 27218/DK 315) Dromaeosauroides bornholmensis-тің голотиптік үлгісі ретінде бекітілді, оны Кристиансен мен Бонде ашты және сипаттады. Туыс атауы Дромеозаврды грек тілінен алынған "идес" ("формасында") сөзімен біріктіреді, бұл екі туыстың тістері арасындағы ұқсастықты көрсетеді. Түрлік атауы Борнхольмге сілтеме жасайды. Дромеозавр атауы "шапшаң" немесе "жүгіргіш рептилия" деп аударылады. Бонде мен Кристиансен Даниядағы алғашқы динозаврлардың қалдықтары гипсилофодонттар немесе Игуанодон сияқты шөп жейтін динозаврлардың тістері болады деп күткен, бірақ олардың орнына дромаэозавр тісін тауып, таң қалды, себебі олар ерте кредалық формацияларда сирек кездеседі; шөп жейтін динозаврлар ет жейтін динозаврлардан гөрі көп болуы мүмкін еді. Бұл үлгі (DK 559) сол жерден табылған және кейіннен D. bornholmensis-ке де жатқызылды. Баспасөз хабарламасында екінші дромаэозавр тісі Данияның Табиғат тарихы мұражайынан Danekræ сертификатын алды, мұражай бұл жануарды "Жура паркі" фильміндегі жыртқыштармен салыстырып, фильмдегі жыртқыштардан айырмашылығы, оның қауырсынмен жабылғанын атап өтті. Сондай-ақ сол жылы сауроподтардың іздері де хабарланды. 2011 жылы Бага формациясынан сауропод, тиреофор және тероподтың іздері табылды. 2014 жылы Рённе формациясынан алынған төменгі юралық іздер Даниядағы динозаврлардың қызметінің ең ерте дәлелі болып табылады. 2004 жылы Рабекке формациясында көптілді Sunnyodon тісі табылды, бұл оны алғашқы белгілі даниялық және скандинавиялық мезозойлық сүтқоректіге айналдырды. 2023 жылы Төменгі юралық Хасл формациясынан туриасаурид сауроподының тісі табылды. 2012 жылы Йеспер Милан және әріптестері балық қабықтары мен сүйектері бар екі копролитті (тас бәлекет) сипаттады. Олар Йюдегаард формациясынан табылды, бұл Данияның континенттік мезозойлық шөгінділерінен табылған алғашқы осындай қазбалар. Бұл бәлекеттің иесін нақты анықтау мүмкін болмаса да, теңіз тасбақалары мен Dromaeosauroides сияқты дромаэозавридтер ең ықтимал үміткерлер болып табылады.
Сипаттама
Тероподтардың тістері әдетте өлшемі, пропорциясы, тіс эмалінің қисықтығы, дентиклдердің (тістік тілімдердің) морфологиясы және саны арқылы анықталады. D. bornholmensis-тің голотипі – тіс тәжі, алдыңғы жағынан артқы жағына дейін ұзын және негізінде кең. Тістің алдыңғы бөлігі тозығы жеткен, яғни тіс тірі кезінде түскен. Оған тафономиялық тозу да әсер еткен; тістің негізі тегіс емес, сондықтан тіс тірі кезінде сәл ұзынырақ болған болуы мүмкін. Екінші табылған тіс – кішкентай, холотиптің ерекшеліктерімен бірдей. Дромаеозавр ретінде, Дромаеозавроидтердің екінші саусағында өте жылдам қозғалатын үлкен қисайған тырнағы болған, оның Дромаеозавр, Велоцираптор және Дейноних сияқты туыстарынан мұрагерлікке көшкен. Бұл топ құстармен тығыз байланысты, ал NaturBornholm түсіндіру орталығында қауырсынмен жабылған, шамамен тірі өлшемдегі Дромаеозавроидтердің мүсіні орналасқан. Кейінірек Қытайда жақсы сақталған қауырсынды дромеозаврлардың табылуы мүсіннің дәл болуы үшін көбірек және ұзын қауырсынмен жасалуы керектігін көрсетеді. Кейбір кішкентай дромеозаврлар ұша алса да, Дромаеозавроидтердің мөлшеріндегі жануарлар үшін ұшу ықтимал емес еді.
Жіктеу
Тістің бірнеше ерекшелігі тек теропод динозаврларының Dromaeosauridae тұқымдастығына жататын өкілдерінен ғана белгілі. 2008 жылы Йохан Линдгрен және оның әріптестері Dromaeosauroides-ті анықталмаған дромаеозавр деп есептеді. Николас Р. Лонгрих және оның әріптестері 2021 жылы Dromaeosauroides ерте еудромаеозавр болған болуы мүмкін екенін айтты.
Палеоорталық
Бүгінде Jydegaard формациясының тек бір бөлігі ғана көрініс тапқан; қалған бөлігі өсімдіктермен жабылып кеткен. Jydegaard – Nyker тобының бір бөлігі, оған ерте креда дәуірінің Бериас және Валанжиан қабаттарына жататын үш формация (Рабекке, Роббедейл және Jydegaard) кіреді. Jydegaard жағалауға қараған тұзды-жаңа су лагунасында шөгінділердің жиналуынан пайда болған. Дромаеозавроидтар мен мүмкін титанозаврдан басқа, гибодонт акулаларының, Лепидоттар мен Плеурофолис сияқты балықтардың, тасбақалардың, кесірткелердің, Фолидозавр крокодилінің және құстардың немесе птерозаврлардың жұқа сүйек қалдықтары табылған. Балықтар мен моллюскалар лагуна болған балшықтан, ал динозаврлар мен кесірткелер құрлық болған құмнан, мүмкін жағажайдан табылған; тасбақалар мен крокодилдер екеуінен де кездескен. Тұщы сулы бұрқақтар лагуна мен теңіз арасындағы құмды тосқауылдың артындағы саяз, кебуге жақын көлдерде табылған, бұл Флорида Киі немесе Ютландияның оңтүстік-батыс жағалауына ұқсас орта болған. Динозаврлар өсімдіктер мен ұсақ құрлық жануарларының қалдықтарына сүйеніп, олармен қоректенген болуы мүмкін, ал тероподтар жағалау бойында аң аулаған болуы мүмкін. Борнхольм мен Скания ерте креда дәуірінің скандинавиялық-ресейлік фаунасының қалдықтары табылған жалғыз жерлер болып көрінеді. Бұл жердегі қосымша зерттеулер бұл фаунаның еуропалық немесе азиялық тегін анықтауы мүмкін. Jydegaard формациясынан табылған, Lepidotes балықтарының қабықшаларын қамтитын дромаеозаврдың копролиттеріне сүйене отырып, Милан және әріптестері кейбір дромаеозавридтердің аяқтың екінші саусағындағы қисайған тырнағымен балық аулауға қабілетті болғандығын болжады, бұл терапод Барионикстің және оның үлкейтілген бас бармақ тырнағы үшін ұсынылған «найзамен балық аулау» тәсіліне ұқсас. Екі копролиттің үлкенінде копрофаг организмдердің іздері анықталған.