Кіріспе

Кокберн ( /ˈkɒbərn/ KOHbərn) – шотландтық тегі, Шотландияның төмендіктеріндегі Шекара аймағынан шыққан. АҚШ-та осы әулеттің көптеген тармақтары "Coburn" деген қарапайым жазуды қабылдады; ал басқа тармақтары есімді "Cogburn" деп сәл өзгертіп алды. Әулеттің француз тармағы "de Cockborne" орфографиясын қолданады, ортаңғы "ck" дыбысталады.

Отбасылық шығу тегі

Кокберн тегі 13-шы ғасырдың басында пайда болды, ол Кокберн (қазіргі орфография) деп аталатын ауданның немесе жердің жеке тұлғаларын анықтау үшін қолданылды. Кокберн атауы «кок» сөзінің «құс», «көк» немесе «төбе» деген мағынаны білдіретін ескі ағылшын сөзі «кокк» пен «burn» сөзінің «ағын» немесе «бұлақ» деген мағынаны білдіретін «burna» сөзінен шыққан деп есептеледі. Бұл географиялық атауға бірнеше үміткер бар: ерте ортағасырлық Роксбургширдегі бұрынғы «Кокуберн» ауданы; Шығыс Лотиандағы Германстон жерін берген 1162–1190 жылдар аралығындағы жарғыда аталған «Калькесберн» деп аталатын жер; қазіргі Бервикширдегі Дунстың солтүстігіндегі Кокберн төбесі, ол темір дәуірінде бекітілген; және Шотландияның шығыс жағалауындағы бастапқыда «Колбранд жолы» деп аталған Кокбернспат қаласы. Кокберн төбесіне жақын, Уайтэддер Вотер бойында Кокберн шаруашылығы, Кокберн диірмені және қазіргі уранды Кокберн Ист шаруашылығы сияқты бірнеше Кокберн жерлері орналасқан. Осы аймақта Кокберн мұнарасы да болған. Алайда, Бервикширдегі бұл аймақ отбасы атының нақты шығу тегі екені белгісіз. Кокберн туралы ең алғашқы жазбада Петро де Кокберн «Солтр үйінің тіркеліміне» куә болды, онда 1190–1220 жылдары Роксбургширдегі Келсоның шығысындағы Лемпитлаудағы егістік жер сыйлығы туралы айтылған. Алайда, бұл құжаттың мерзімі кейін 1251–1274 жылдарға түзетілді. Роберт де Кокберн 1232–1242 жылдар аралығындағы жарғыда «қызметші» (қызметші немесе сержант) ретінде айтылады, онда жер Морейдегі Спей өзенінің үстіндегі көпірдің жанындағы Сент-Николас шіркеуіне берілген. 1261 жылдың 4 қарашасында Чернсайдте Даңбар графы Патрик III (1248–1270) тұсында дайындалған жарғыда сер Роберто де Кокберн (бәлкім, сол Роберттің өзі) есімді рыцарь туралы айтылған. Сэр Роберто де Кокберн тағы бір жарғыда (1269–1289 жж.) Роксбург корольдік бургының констеблі ретінде аталған. Петро де Кокберн 1285 жылдың 15 мамырында Роксбургқа жақын жердегі Келсо аббаттығына жер сатылғанын тіркеген құжатта есімдері кездеседі. 13-шы ғасырдың ортасында жер иегері Иоганн де Кокберн (Джон де Кокберн) Фифтегі Коллессидегі меншігіне жақын жерді Линдорс аббаттығына берген. 1296 жылдың жазында шотландтық ақсүйектер мен діни қызметкерлердің көп бөлігімен бірге Пиер де Кокберн мен Томас де Кокберн «дел граф де Роксбург» Англия королі Эдуард I-ге адалдықтарын білдіретін Рагман роліне қол қойды. Алайда, осы уақытта кем дегенде бір Кокберн жер иесі Ұзынбаштың наразылығына ұшыраған сияқты. 1312 жылдың 20 наурызындағы жарғыда король Эдуард II Найджел де Кокбернге Меггеттегі бұрынғы жерін қайтарды (вероятно, қазіргі Селкиркширдегі Меггет суының бойында орналасқан, кейіннен Хендерленд деп аталған сол жер). Бұл жер бұрынғы ағылшын патшасы Найджел бүлікші деп жарияланғандықтан басқа біреуге берген еді. Мүмкін, Найджел де Кокберн 1296 жылы «Рагман роліне» қол қоюдан жалтарған болар. Мүмкін, Эдуард II Шотландияға келесі шабуылдан бұрын жаңа шотландтық одақтастарды қамтамасыз етуге тырысқан шығар, өйткені сол жарғыда король басқа он бір бұрынғы шотландтық көтерілісшілерге де жерді қайтарды. Тарихи тұрғыдан отбасы атының көптеген баламалы жазулары болған. Ерте ортағасырлық орфографияда «Кокберн», «Кокберн», «Кокберн» және басқа да нұсқалар кездеседі. Шотландияда отбасы атының жазылуы 17-шы ғасырдың соңына қарай «Кокберн» болып бекітілді, және бүгінгі күні Британдық достастық елдерінде осы жазу ең көп қолданылады. АҚШ-та «Coburn» деген жеңілдетілген жазу «Cockburn»-нан гөрі кеңінен қолданылады. Англияның Камберленд аймағында «Кокбейн» отбасы шотландтық Кокберн ата-бабаларынан тараған. Отбасының бір тармағы 16-шы ғасырда Францияда Ескі Одақтың шарттары бойынша жалдамалы сарбаздар арқылы құрылған. 1494 жылы Томас Коккборн Франция королінің жеке күзетшісі болған Garde Écossaise құрамында садақшы болып қызмет еткен. Келесі ғасырда осы элиталық бөлімде Франция патшаларына көптеген Кокберн жалдамалылары қызмет еткен. Бүгінде Францияда Кокборн ұрпақтары «де Кокборн» тегін қолданады. Отбасының басқа тармағы Кокборнь есімін қолданды және Шампан дворяндығының құрамына кірді. 17-шы ғасырдың басында жалдамалы әскердің басшысы Сэмюэл Кокберн Швеция королі үшін жұмыс істеген кезде «Коброн» орфографиясын қолданған. 17-шы ғасырдың соңында Кокберн саудагері отбасының неміс бөлімшесін құрды, ол Ганзалық Данциг портында «Кабрун» тегін қабылдады. Шотландтық неміс Кабрунның шөбересі бай саудагер және...

Кокберн жер иелерінің өрлеуі мен құлдырауы

13 ғасырдағы жазбаша хаттарда бірнеше Кокберндер Роксбургшир және Фифширде жер иелері ретінде кездеседі. Бервикширдегі Кокберн төбесінің маңындағы жерлер 13 ғасырдың Пьер де Кокбернінің тұрағы болған болуы мүмкін; алайда, жақын жерлер Кокберндер Дунбарлар сияқты күшті әулеттердің вассалдары ретінде ұстаған болуы мүмкін. Кокберн мұнарасы – қазір қираған шағын бекінілген үй, ол Кокберн төбесінің оңтүстік беткейінде, Уайтэддер суына қарай орналасқан. Бұл мұнара шамамен 1527 жылдан 1696 жылға дейін Кокберндердің резиденциясы болды. Айналасындағы жер 1527 жыл шамасында Уильям Кокберн Кроуфордтың 4-ші графы Александр Линдсейден сатып алған. Мұнара мен оны қоршаған жер 1696 жылы сол әулеттің сэр Джеймс Кокбернінің қарыздарын өтеу үшін аукционға сатылды. 1330 жылы сэр Александр де Кокберн бай англо-нормандық мұрагер Мариота де Ветерипонтеге (Мария де Випонт деп те аталады) үйленгеннен кейін Лэнгтон (Бервикширде), Карриден (Батыс Лотианда) және Болтон (Шығыс Лотианда) бароны атанды. Лэнгтон иелігі Дунстың оңтүстік-батысында, Кокберн мұнарасынан 6 шақырым жерде орналасқан. Сэр Александрдың Мария де Монфод мұрагерімен екінші некесі Скирлинг (Пиблширде) иелігін қосты. Көлемді түрде кеңейтілген Кокберн жерлері сэр Александрдың үш ұлы арасында бөлісті; алайда, Лэнгтон мен Карриден барондығы үлкен ұлы Александрда қалды. Келесі 400 жыл бойы Лэнгтонның Кокберндері Бервикширдегі көрнекті жер иелері болды. Әулеттің басқа тармақтары Шығыс Лотиандағы Ормистон және Клеркингтон (Хаддингтонның оңтүстік-батысында) иеліктерін сатып алды. Хендерлендтің Кокберндері Меггетте, содан кейін Оңтүстік Пиблширде жер иеленді, ал Скирлингтің Кокберндері Пиблширдің батыс бөлігінде жер иеленді. Хендерлендтік Уильям Кокберн 16 ғасырдың басында шекаралық рейдер ретінде танымал болды. Оның кең таралған ұрлықтары және шекараның оңтүстігіндегі ағылшын әріптестерімен тығыз байланысы оны жас король Джеймс V-тің назарына іліктірді, ол өз патшалығының тәртіпсіз бөліктерінде билігін бекітуді қалады. Уильям Кокберн 1530 жылы тұтқындалып, Эдинбургке жеткізіліп, сотталды, мемлекетке опасыздық жасады деп айыпталды және бас кесілді. Оның жері мен мүлкі коронаға тиді. Оның ұлы, сондай-ақ Уильям, 1542 жылы Регентке, Яковқа, Арранның 2-ші графына шағымданғаннан кейін, отбасының иелігін қайтаруға қол жеткізді. Алайда, оның шөптегі ұрпағы Сэмюэл Кокберн 1634 жылы Хендерленд иелігін сатуға мәжбүр болды. 18 ғасырдың ортасына қарай, қаржылық қиындықтардың салдарынан Кокберн әулетінің Лэнгтон және Ормистон тармақтары жер иелігінің көп бөлігін жоғалтты. Сэр Арчибальд Кокберн, Лэнгтонның 4-ші баронеті, Лэнгтондағы шаруашылық реформаларын қаржыландыру үшін, негізінен Кокберн әулетінің Кокберн тармағынан ақшалай сомаларды қарызға алды. Бұл қаржылық қиындықтар Лэнгтонның үш баронетімен шешілген жоқ. 1745 жылы Фонтенойдағы 7-ші баронет сэр Александр Кокберн қайтыс болған кезде Лэнгтон тармағының қаржылық жағдайы өте қиын болды. 1747 жылы оның мұрагері, 8-ші баронет сэр Джеймс Кокберн, кредиторларының талаптарына тойтарыс бере алмады, олардың ішінде сэр Джеймс Кокберн, 3-ші баронет Кокберн, Томас Хей және басқалар болды. Шотландиядағы сессия лордтарының кредиторлар пайдасына қабылдаған шешімі Лондонның лордтар палатасына шағымданылды, бірақ бұрынғы шешім күшінде қалды. Нәтижесінде банкроттық 1757 жылы Дэвид Гэвин сатып алған Лэнгтон иелігін аукционға шығаруға әкелді. Жерінен айырылғаннан кейін, Кокберн әулетінің Лэнгтон тармағы 19 ғасырда да Ұлыбританияда көрнекті болды, бірақ енді әскери және сот салаларында. Кокберн Лэнгтон баронеттігі 1880 жылы 12-ші баронет сэр Александр Кокберн заңды мұрагерсіз қайтыс болған кезде тоқтатылды. Кокберн әулетінің Ормистон тармағы 1370 жылы сэр Александр де Кокберннің екінші ұлы Джон Кокберннің Шығыс Лотиандағы Ормистон иелігін иеленген Йоханетта де Линдесейге үйленуінен басталады. Джон Кокберн Ормистон және оның ағасы Ниниан Кокберн Шотландия реформациясының протестанттық қолдаушылары болды және 1548 жылы Қатты Уинг соғысы кезінде ағылшын мүддесін қолдауға келді. Джон Кокберн Ормистон шотландтық ауыл шаруашылығын жаңғыртуды ынталы түрде қолдады. Оның жоспарларының қаржылық салдары Кокберндердің Ормистон тармағына Лэнгтон тармағына сияқты зиян келтірді. Ол реформаларының пайдасын Ормистондағы үлгілік қоғамдастықта көрсетуге тырысты. Оның амбициялық жоспарлары қаржылық қиындықтарға ұшырады және ол 1747 жылы Ормистон иелігін Джон Хоупқа, 2-ші Хоуптон графына сатуға мәжбүр болды.