Австралия және Жаңа Зеландиядағы футбол кодексін біріктіру әрекеттері

Кіріспе

Австралиядағы футболдың ұсынылатын коды. Универсалды футбол – 1908 және 1933 жылдар аралығында әр түрлі уақытта Австралия мен Жаңа Зеландияда ойналатын ұлттық футбол коды ретінде ұсынылған австралиялық футбол мен регби лигасының гибридтік түріне берілген атау. Ойын сынақтан өтті, бірақ ешқандай тұрақты жарыста ойналған жоқ.

Өмірбаян

20-ғасырдың басында 1858 жылы Викторияда туған Австралия футбол ережесі Виктория, Тасмания, Оңтүстік Австралия және Батыс Австралияда басым футбол түрі ретінде орнықты, және 1870 немесе 1880 жылдардан бері осы позициясын сақтап келді. Регби футболы, ағылшын Регби мектебінде бастау алған, сол кезеңде Жаңа Оңтүстік Уэльсте басым түр болып табылды. Квинсленд штатында бастапқыда 1880 жылдарға дейін Австралия футбол ережесі үстемдік құрды, содан кейін регби жетекші түрге айналды. Гибридтік ережелер туралы алғашқы айтылған жағдай 1874 жылы болды, онда Брисбеннің Виктория қауымдастығы (Австралия ережесі) клубтары мен Брисбеннің екі регби клубы – Рейнджерс және Боннет Руж өзара жарысу үшін аралас ережелерді сынап көрді, бірақ бұл тәжірибе сәтсіз аяқталды. Клубтар керісінше, дамуға дейін бірлесіп жұмыс істеуді жөн көрді. 1880-1890 жылдары өсуге байланысты туған даудың нәтижесінде Солтүстік Регби Одағы Квинсленд Футбол қауымдастығынан бөлініп шықты және одан әрі танымал болды. 1884 жылы «Австралия футболының әкесі» деп танылатын Х.К.А. Харрисон Лондонға сапар шегіп, Австралия ережесін регбимен біріктіруді, сондай-ақ регби клубтарының Виктория ережелерінің кейбірін қабылдауын ұсынды. Футбол шенеуніктері «антиподтық ойынға бағыну үшін өз ережелерінен бас тарту» туралы ұсынысқа намыстанды. 1907 жылы Солтүстік Англиядан Австралияға әкелінген жаңа және кәсіби регби лигасы дәстүрлі регби одағының үстемдігін ығыстырды. Австралияда және мүмкін бүкіл әлемде ойналатын «әмбебап футбол» кодын құру үшін екі спорт түрін біріктіру идеясы регби лигасы Австралияда пайда болған кезде туды.

1908 жылғы конференция

1908 жылы бұл мәселені талқылаған алғашқы конференция Нью-Саут Уэльс регби лигасы (NSWRL) – лиганың негізін қалаушы әкімшісі Дж. Дж. Гилтинан басшылығымен, және Австралиялық футбол шенеуніктері – Австралиялық футбол кеңесінің (AFC) президенті Кон Хики басшылығымен өтті. Конференцияның мақсаты Англияның Солтүстік регби футбол одағына (Англиядағы регби лигасының басқару органы) ұсынылатын, екі ереженің біріктірілген жиынтығын жасау болды. Бұл 1908-09 жылдарғы Ұлыбританияға жасалған «Кенгуру» туры алдында жасалды. Регби лигасы сол кезде регби одағынан жаңа және шағын бөлінген спорт түрі болды, ол 1895 жылдан бері Солтүстік Англияда және Австралия мен Жаңа Зеландияда бірнеше жыл ғана танымал болды. Сондықтан, әлемдік деңгейде қабылдануы мүмкін маңызды ереже өзгерістерін енгізу мүмкіндігі әлі де сақталған еді. Алайда, бұл бастапқы конференциядан ешқандай нақты шешім қабылданбады. AFC Австралиялық кодын тек Австралияда ойнауды қалағандықтан, Хики Австралиядан тыс елдерде, әсіресе Солтүстік Америка, Англия және АҚШ-та Австралиялық футболдың орнына «Универсалды футболды» насихаттауға ұмтылды. Ол AFC-нің Жаңа Зеландия және Жаңа Оңтүстік Уэльс делегаттарынан, регби спорт түрлерінен күшейіп келе жатқан бәсекелестікке байланысты, айрықша қолдау алды.

Ұсынылған бірігу

Конференциядағы үлкен прогресс байқалды және екі спорттың бірігуі мүмкін көрінді. Конференцияда 1915 жылы екі түрді жақындату үшін бірқатар өзгерістер енгізілетіні туралы шешім қабылданды, сондай-ақ 1915 жылы толық гибридтелген түрдің көрсету матчтарын өткізу және 1916 жылға қарай толық гибридтенуге қол жеткізу мүмкіндігі қарастырылды; алайда, кейбір сарапшылар бес-он жыл ішінде ережелерді жыл сайын өзгерту арқылы екі түрді бірте-бірте жақындатудың, содан кейін оларды біркелкі етудің көбірек реалистік тәсіл болатынын айтты. 1915 жылдың басында бұл мәселе штаттық лигалардың бас жиналыстарында талқыланды, қаңтарда Оңтүстік Австралия Футбол Лигасы, ақпанда Жаңа Оңтүстік Уэльс Футбол Лигасы мақұлдады, наурызда Батыс Австралия Футбол Лигасы қабылдамады, ал сәуірде Виктория Футбол Лигасы қолдады. Осы уақытта Бірінші дүниежүзілік соғыс күшейіп, футбол соғысқа қарағанда маңыздылығын жоғалтты. Тасмания Футбол Лигасы 1915 жылдың наурыз айындағы ережелерді талқылау кезінде соғысқа байланысты бұл мәселе бойынша шешім қабылдамауға бейімділік танытты, ал Квинсленд Футбол Лигасы мен Голдфилдс Футбол Лигасының позициясы белгісіз болды. Квинсленд Регби Лигасы бірігу талқылауларына қатыспады, себебі NSWRL оларды кеңеспеді де, хабарламады да. Соғыс күш-жігері АФК делегаттарының одан әрі кездесулерін мүмкін етпеді. Осылайша, жаңа ережелерге қажетті үштен екі көпшілік қолдаудың ең нашар жағдайда мүмкін екеніне қарамастан, АФК ережелерді ресми дауыс беруге салуға мүмкіндік таппады, демек оларды бекіте алмады; NSWRL-нің ережелеріне өзгерістерді шартты түрде мақұлдауы күшін жойды және бірігуге бағытталған барлық күш-жігер мерзімсіз тоқтатылды. Бұл ешқашан орындалмады, содан кейін екі спорттың дамуы әртүрлі бағыттармен жүрді. Алайда, ұсынылған бірігу Австралиялық футболдың Жаңа Зеландиядағы құлдырауына тікелей себеп болды, себебі Регби Лигасының Австралиялық футболды басып алуы мүмкін деген қаупі болды.

The progress at the conference was strong and amalgamation between the two sports looked likely. The conference concluded that some changes would be made to both codes in 1915 to bring them closer together, with a view to also playing exhibition matches of a fully hybridised code in 1915 with the potential for complete hybridisation as early as 1916; although it was thought by some observers that a gradual hybridisation under which annual rule changes which brought the codes progressively closer together over five to ten years until the two codes were uniform might be a more realistic approach. Over the early months of 1915, the issue was discussed at state league general meetings, with the South Australian Football League approving in January, the New South Wales Football League approving in February, West Australian Football League rejecting the changes in March, and the Victorian Football League approving in April. At the same time, fighting in World War I was escalating, and football was increasingly becoming secondary to the war effort. The Tasmanian Football League, when discussing the rule changes in March 1915, decided against providing any decision on the matter due to the war, and the positions of the Queensland Football League and the Goldfields Football League were not known. The Queensland Rugby League was not involved in the amalgamation discussions at all, having been neither consulted nor notified by the NSWRL. The war effort ultimately precluded any further meetings of AFC delegates. As such, even though gaining the requisite three quarters majority support for the new rules appeared at worst to be an even chance, the AFC never had the opportunity to put the rule changes to a formal vote of delegates, and therefore could not approve them; the NSWRL's conditional approval of changes to its rules lapsed, and any efforts towards amalgamation were put on hold indefinitely. This never happened, and the two sports progressed on separate paths thereafter. The proposed amalgamation, however was to contribute directly to the demise of Australian rules football in New Zealand with the perception of Rugby League taking over the sport of Australian rules.

1933 қайта келу

Бұл тұжырымдама 1933 жылы қысқаша қайта қарастырылды, көбінесе ұзақ жылдар бойы қызмет еткен хатшылар Харольд Р. Миллер (NSWRL) және Кон Хики (атауы өзгертілген Австралия Ұлттық Футбол Кеңесі) ынтасымен, екеуі де 1914 жылы қатысқан. 1914 жылдан бері көбінесе өзгермеген ережелер жинағы дайындалды. Негізгі айырмашылықтар немесе нақтылаулар: ойын 14 ойыншыдан құралған командалармен өтетін болды; регби ережелеріндегі аутсайд (офсайд) талабы голдарға 35 метрлік шеңберде ресми түрде қолданылатын болды, бірақ алаңның қалған бөлігінде қолданылмады; допты жоғары лақтырудан (knock-on) допты тіктеп ұстағанда жасауға рұқсат етілді, бірақ ойын барысында емес; және ұпай санау жүйесі өзгертілді, яғни әрбір әрекет (try) үш ұпайға, ал әрбір гол екі ұпайға бағаланды, бұл сол кездегі регби лигасының ұпай санау жүйесімен сәйкес болды. 1933 жылдың 11 тамызында Сиднейдегі көрме алаңында (Sydney Showground) Австралиялық футбол ережелері бойынша өтетін мемлекетаралық фестиваль кезінде, NSWRL және AFC өкілдерінің ғана қатысуымен жеке сынақ ойыны өткізілді. Ойын 12 ойыншыдан құралған командалармен өтті.

Сынақ ойынынан кейін көп ұзамай, NSWRL делегаттары – олардың көпшілігі бастапқыда осы сынаққа қарсы болған болатын – универсалды футболды одан әрі дамытуды тоқтату жөнінде ресми түрде дауыс берді. Бұл тұжырымдама содан бері қайта қарастырылмады. Солтүстік және шығыс Австралияда регби лигасының, ал елдің қалған бөлігінде Австралиялық футболдың басымдығы арасындағы аймақтық бөлініс, кейде Барасси сызығымен сипатталатын, бүгінгі күнге дейін сақталып келеді.

Түсініктемелер

1. Австралия футболында бұл кезде тәпсірлеу жиі кездеспесе де, рұқсат етілген. Сол кезде қолданылып келген допты ұстау – ойыншыны ұстау ережелеріне сәйкес, егер доппен жүрген ойыншы "ұсталса" – яғни қарсылас оны тәпсірсе, ұстаса немесе кейде тіпті тисе – ол допты дереу тастауы керек еді, әйтпесе допты ұстағаны үшін еркін соққы берілетін. Бірақ, егер қарсылас допты заңды түрде тастағаннан кейін де ойыншыны ұстап тұрса, онда ойыншыны ұстағаны үшін еркін соққы берілетін. Іс жүзінде, ойыншыны ұстағаны үшін берілетін еркін соққылар соншалықты қатаң болғандықтан, регби стилінде тәпсірлеуге тырылса, доп тасталғаннан кейін ойыншыны ұстағаны үшін еркін соққы берілетін, сондықтан тәпсірлеу ойыннан дерлік жойылды. Регби стилінде тәпсірлеуге рұқсат беру туралы ұсыныс ойыншыға жазаланбастан әділ тәпсірлеу жасауға мүмкіндік берді.