Кіріспе
Америка Құрама Штаттарының оңтүстік-шығысындағы экожүйе түрі.
Хаммок – АҚШ-тың оңтүстік-шығысында қолданылатын термин. Бұл әдетте қатты ағаштардан тұратын, қарсы экожүйеде экологиялық арал құрайтын ағаштардың шоғыры. Хаммоктар көтеріңкі жерлерде өседі, көбінесе бірнеше сантиметр ғана биік, оларды қолдауға тым ылғалды батқылық жерлер қоршап тұрады. Хаммок термині сондай-ақ, батқылық жерлер мен құрғақ жоталар арасындағы беткейлерде өсетін қатты ағаштардың шоғырларына да қолданылады, олар аралас немесе қылқан жапырақты орманды қолдайды. АҚШ-та кездесетін хаммок түрлеріне тропикалық қатты ағаштардан тұратын хаммоктар, қоңыржай қатты ағаштардан тұратын хаммоктар және теңіз немесе жағалау хаммоктары жатады. Хаммоктар көбінесе гидриялық (ылғал топырақ), мезикалық (ылғалды топырақ) немесе ксерикалық (құрғақ топырақ) деп жіктеледі. Бұл түрлер бір-бірінен ажыратылмайды, көбінесе біртіндеп бір-біріне ауысады. АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы жағалау жазықтарының көптеген экожүйелерінен айырмашылығы, хаммоктар отқа төзімді емес. Хаммоктар көбінесе от жиі кездеспейтін немесе көршілес экожүйелерде оттан қорғаныш бар жерлерде пайда болады. Хаммоктар адамның араласуы арқылы өрт сөндірілген немесе батқылық жерлерден жоғары көтеріңкі жерлердің пайда болуына байланысты, тарихи тұста даму басталды (жер жырту, кен өндіру, жолдар мен бөгеттер салу және басқа да адам қызметі). Екінші жағынан, көптеген хаммоктар құрылыс салдарынан жойылды, өйткені олар көбінесе бөгет аралдары және басқа да жағалау участақтары сияқты ізгілік жерлердегі биік жерлерде орналасқан. "Хаммок" терминінің этимологиясы белгісіз. Сөздіктерде бұл сөз "hummock" сөзінің архаикалық түрі деп көрсетіледі ("хаммок" сөзі "hummock" сөзінен бұрын жарияланған). "Хаммок" сөзі алғаш рет 1550 жылдары ағылшын тілінде теңіз термині ретінде қолданылған, ол көкжиектен көрінетін ағаштармен қапталған аралды (ағаштардың үйіндісін) білдіреді. "Хаммок" сөзі Солтүстік Каролинадан Миссисипиге дейінгі жағалау жазығында өсетін қатты ағаштарды білдіру үшін қолданылады. Әдебиетте сипатталған хаммок түрлері:
Тропикалық қатты ағаштан жасалған аспалар
Америка Құрама Штаттарында тропикалық қатты ағаштан жасалған аспақтар Флориданың оңтүстігінде кездеседі. Оңтүстік Флоридадағы аспақтардың кіші түрлері: Майами Рок Риджіндегі және Биг Сайпресс Ұлттық қорығындағы тасты аспақтар, Флорида Киіздеріндегі Киіз тасты аспақтары, Флорида Киіздеріндегі жағалаулық қырат аспақтары және Флорида шығанағының солтүстік жағалауы, Эверглейдсдегі ағаш арал аспақтары, қабық үйінді аспақтары, Флорида Киіздеріндегі жағалаулық тасты дала аспақтары және Майами Рок Риджіндегі шұңқыр аспақтары. Флоридадағы ең оңтүстік тропикалық қатты ағаштан жасалған аспақтардың қанатын құрайтын ағаштардың көбісі Батыс Үндістан түрлері. Оңтүстік тірі емен (Quercus virginiana) – мұндай аспақтарда тұрақты түрде кездесетін жалғыз қоңыраулы ағаш түрі. Флориданың шығыс жағалауындағы аспақтар Канаверал мүйісіне дейін, ал Флориданың батыс жағалауындағы аспақтар Тэмпа шығанағындағы Манати өзенінің сағасына дейін, Батыс Үндістан түрлерін қанат ағаштары ретінде қамтиды, бірақ ендік градус артқан сайын қоңыраулы түрлердің саны артады, сондықтан тропикалық қатты ағаш аспақтары қоңыраулы қатты ағаш аспақтарына ауысады.
Теңіздегі аспалар
Теңіздік аспақтар, сондай-ақ теңіз ормандары немесе жағалау аспақтары деп те аталады, ол жағажайдан алшақ орналасқан тұрақты құм төбелерінде және тұзды батпақтардағы шағын аралдарда кездеседі. Олар АҚШ-тың Атлант және Мексика шығанағының жағалауы бойында таралған. Кейбір мамандар жағалау аспақтарын сулы аспақтарға жатқызады.
Қатыш қатты ағаштан жасалған аспақтар
Қаты тоқ жапырақты орманды аспақтар – АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы жағалау жазығында кездесетін кең жапырақты орманның тар жолақтары. Оңтүстік-шығыстың көп бөлігінде, Флориданың солтүстік-батыс бөлігін қоса алғанда, қаты тоқ жапырақты орманды аспақтардағы ағаштар негізінен мәңгі жасыл. Флорида түбегінің солтүстігіндегі жапырақты орманды аспақтарда жапырақты және мәңгі жасыл ағаштардың қоспасы кездеседі, ал Эверглейдстің солтүстігіндегі Оңтүстік Флоридадағы жапырақты орманды аспақтарда мәңгі жасыл және тропикалық ағаштардың қоспасы болады.
Гидриялық аспалар
Гидриялық аспаптар, сондай-ақ төменгі аспаптар, ылғалды жартас ағаш аспаптары немесе жазық еменді аспаптар деп те аталады, олар нашар кеуекті немесе жоғары жер асты суы деңгейіне ие, кейде су тасқынына ұшырайтын топырақта өседі. Олар көбінесе батпақтардың, саздақтардың немесе ылғалды далалардың үстіндегі көлбеу беткейлерде кездеседі. Гидриялық аспаптар Флориданың Окихоби көлінің солтүстігінде шашыраңқы түрде орналасқан, олардың ең көп шоғырланған жерлері – Жоғарғы Сент-Джонс өзені бойы, Флориданың солтүстік-шығыс Атлантикалық жағалауы және әсіресе Флорида шығанағының Биг-Бенд бөлігі, Арипекадан Сент-Маркқа дейін.
Мезик аспалары
Месик гамактары – АҚШ-тың оңтүстік-шығыс жағалауында (Солтүстік Каролинадан Техасқа дейін) және Флорида түбегінің барлық бөлігінде, сирек су басатын топырақта өсетін гамактар. Месик гамактарының жапырақ қаптамасы негізінен мәңгі жасыл, қатты ағаштар мен пальмалардан тұрады. Оңтүстік тірі емені – месик гамактарында ең көп кездесетін ағаш. Месик гамактарында жиі кездесетін басқа да ағаштарға оңтүстік магнолиясы, пинут хиккори, су емені және лавр емені жатады. Флориданың оңтүстігінде (Окичоби көлінен оңтүстікке қарай) кейбір ағаштар сирек кездеседі немесе жоқ, олардың орнында гумбо лимбо және сатинлиф сияқты тропикалық түрлер өседі. Көптеген месик гамактарында қарағайлар мен лоблолли қарағайлары кездеседі. Месик гамактарындағы топырақ жақсы кеуекті және сирек су басады, бірақ жапырақ қаптамасының көлеңкесі мен оларда жиі кездесетін қалың жапырақ қалдықтарының арқасында ылғалды болып қалады.
Ксерик аспалар
Ксерик аспалар, сондай-ақ ксерик ормандары немесе құм аспалар деп те аталады, жақсы кеуекті құмды топырақта өседі, мысалы, ескі құм төбелерінде, онда өрттен қорғану шаралары бар. Ксерик аспалар құмдық тірі емен (Quercus geminata) және ара пальмето (Serenoa repens) сипаттамаларымен ерекшеленеді. Ксерик аспалар бұталы немесе құмды алқаптардан пайда болуы мүмкін. Бұталы алқаптардан пайда болған аспаларға әдетте мирт емені (Quercus myrtifolia) және Чепмен емені (Quercus chapmanii) кіреді, ал құмды алқаптардан пайда болған аспаларға күріш емені (Quercus laevis) және көк емен (Quercus incana) жатады. Ксерик аспалардың дамуы үшін ұзақ мерзімді өрттен қорғау қажет, бірақ бір рет қалыптасқаннан кейін өртке белгілі бір деңгейде төзімді болады. Құмдық тірі емен және мирт емені клондау арқылы көбейеді, егер оларға орнығуға мүмкіндік берілсе, аспала күйсе, тамырдан қайта өсіп шығуы мүмкін.
Прериялық аспақтар
Прериялық аспалар – гидриялық және мезикалық аспалардың бір түрі, негізінен тірі емен мен кәді пальмаларынан құралған. Олар Флорида штатының орталық және оңтүстік бөліктерінде далаларда, су тасқынына ұшырайтын жазықтарда, өзен арналарында және құрғақ биік жазықтар мен батқылық жерлер арасындағы еңістерде кездеседі.
Қайың күмбездері
Емен күмбездері, сондай-ақ емен шатырлары деп те аталады, шалшықтардағы немесе көлденең төбелердегі шағын алқаптар ретінде өседі. Олар тығыз, мәңгі жасыл емен ағаштарынан тұрады және әдетте ұзын жапырақты қарағайлар басымдығымен сипатталатын айналасындағы өсімдіктерден ерекшеленеді.