Кіріспе

Беттерден саусақ іздерін табуға қолданылатын химиялық қосылыс.

Саусақ іздері ұнтақтары – қылмыстық оқиға орнындағы тергеушілер және басқа да құқық қорғау органдарының қызметкерлері саусақ іздерін іздеу және көрінбейтін/жасырын саусақ іздерін анықтау үшін қолданатын ұсақ ұнтақтар. Бұл әдіс, көбінесе "саусақ іздерін ұнтақтау" деп аталады, саусақтардың, алақандардың немесе табанның тұтқаға арналған, сүргіш жоталары деп аталатын көтеріңкі жоталарынан беттерге қалған ылғал мен тердің секрециясына ұнтақ бөлшектерін жабыстыруды қамтиды. Саусақ іздері жоқ тереңдіктер, ұнтақты ұстамайды. Ұнтақтарды қолдану арқылы саусақ іздерін физикалық дамыту – саусақ іздерін жақсартуға қолданылатын көптеген әдістердің бірі. Ол әдетте зертханада химиялық өңдеуге жіберілмейтін үлкен, кеуекті емес беттерде саусақ іздерін іздеу үшін қолданылады.

Құрамы

Жалпы, құрғақ магниттік емес саусақ іздері ұнтақтарында екі компонент болады: бояғыш, көбінесе минералдық сипатта, және стеар қышқылы, жүгері крахмалы немесе ликоподий ұнтағы, ликоподий споралары және басқа да туысқан өсімдіктер сияқты ұнтақ ішінде жабысуды қамтамасыз ететін материал. Түсті және жабысу материалдарын бірге ұстау үшін, сонымен қатар ұнтақта үлкен түйіршіктердің пайда болуын болдырмау үшін, көбінесе торлы пемза сияқты толтырғыш материал қосылады, бұл бетке тиімсіз жағуға себеп болуы мүмкін.

Нанопорошоктар

Нанопаудерлер – нанобөлшектерден тұратын салыстырмалы түрде жаңа ұнтақ түрі. Магниттік ұнтақтар сияқты, осы ұнтақтар өте кішкентай бөлшектерінің өлшеміне байланысты, жаңадан қалдырылған және ескірген саусақ іздеріндегі қырқалықтардың егжей-тегжейін жақсы көрсетеді.

Бірқалыптылық

Ұнтақ түйірленбеуі керек, себебі саусақ іздеріндегі маңызды анықтамалық ерекшеліктер ұнтақ қолданылғанда жойылуы мүмкін. Бұл құрал көптеген қосылыстарды анықтауға қабілетті. Зерттеуде тексерілген саусақ іздерінде белгілі еріткіш қалдықтары табылды. Саусақ іздері ұнтағы және MALDI матрицасы бірге қолданғанда орташа анықтау деңгейі (88%) ең жоғары көрсеткішті құрады. Бұл зерттеу бақылауда жүргізілгендіктен, MALDI/TOF MS-пен осы әдістің қосымша қолданылуы тиімді болады деп белгілі.

Қатысушы денсаулық мәселелері

Бұрын қолданылған саусақ іздері ұнтақтарында канцерогенді және уытты заттар бар болатын. Қорғасын мен сынаптың құрамындағы компоненттер сынап және қорғасынмен улану жағдайларына байланысты саусақ іздері ұнтақтарынан алынып тасталды. Қазіргі заманғы саусақ іздері ұнтақтары денсаулыққа қауіптілігі айтарлықтай төмендеген, себебі олар негізінен органикалық құрамдас бөліктерден тұрады. Алайда, саусақ іздері ұнтақтарының ішіндегі ұсақ бөлшектердің тыныспен ішке тартылуы және ұзақ уақыт бойы әсер етуі өкпе ауруларының дамуына алып келуі мүмкін деген алаңдаушылық бар. Флуоресцентті ұнтақтар немесе жаңа наноұнтақтар сияқты кішірек бөлшектері бар ұнтақтар ерекше қызығушылық тудырады, өйткені олар өкпеге терең жетіп, онда тұрақтап қалуға жеткілікті кішкентай. Осы ұнтақтарды жиі қолданатын адамдарға, тыныс алу жолдары ауруларының қаупін азайту үшін, ауа тазартқышпен жұмыс істеу немесе маска кию сияқты қажетті сақтық шараларын қабылдау ұсынылады.