Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
2005–2014 жылдардағы Тұрақты даму үшін білім беру онжылдығы (ТДББ) Біріккен Ұлттар Ұйымының Тұрақты даму үшін білім беру (ТДБ) бастамасы болды. Онжылдық ЮНЕСКО-ның бас агенттік ретінде жүзеге асырылды және Өңірлік тәжірибе орталықтарының (ӨТО) желілерін, сондай-ақ GUPES университеттерінің серіктестігін құрады. Біріккен Ұлттар Ұйымының Тұрақты даму үшін білім беру онжылдығын іске қосу, білім беруді тұрақты дамудың қиындықтарын шешуге бағыттау бойынша жаһандық қозғалысты бастады. Бұл БҰҰ-ның әлемдік мониторинг және бағалау процесі мен сарапшылар тобын құрған алғашқы онжылдығы болды. Онжылдықтың жетістіктері Айчи-Нагоя декларациясында көрсетілгендігіне сәйкес, ЮНЕСКО өзінің Бас конференциясының 37-ші сессиясында ТДБ-ға арналған жаһандық іс-қимыл бағдарламасын (ЖІҚБ) бекітті. БҰҰ Бас Ассамблеясының A/RES/69/211 қарарымен мойындалған және 2014 жылы ЮНЕСКО-ның ТДБ жөніндегі Дүниежүзілік конференциясында іске қосылған ЖІҚБ, іс-қимылдарды және жақсы тәжірибелерді кеңейтуді мақсат етеді. ЮНЕСКО, өз әріптестерімен бірге, ТДБ принциптерін ресми, бейресми және ашық білім беру арқылы ілгерілетуді қамтамасыз ету үшін маңызды жетістіктерге жетуде маңызды рөл атқарады. ТДБ-ны тұрақты дамудың маңызды факторы ретінде халықаралық деңгейде тану үнемі артып келеді. ТДБ-ның рөлі БҰҰ-ның тұрақты даму жөніндегі үш ірі саммитінде мойындалды: 1992 жылы Бразилияның Рио-де-Жанейро қаласында өткен БҰҰ-ның қоршаған орта және даму жөніндегі конференциясы (UNCED); 2002 жылы Оңтүстік Африканың Йоханнесбург қаласында өткен Тұрақты даму жөніндегі әлемдік саммит (WSSD); және 2012 жылы Рио-де-Жанейро қаласында өткен БҰҰ-ның тұрақты даму жөніндегі конференциясы (UNCSD). Париж келісімі сияқты басқа да маңызды жаһандық келісімдер (12-бап) де ТДБ-ның маңыздылығын мойындайды. Бүгінде ТДБ, 2030 жылға дейінгі тұрақты даму күнтәртібінің және оның 17 Тұрақты даму мақсатының (ТДМ) (Біріккен Ұлттар Ұйымы, 2015) өзегі болуы мүмкін. ТДМ барлық елдер адамзаттың өмір сүруі үшін маңызды жаһандық қиындықтарды шешу үшін келесі негізгі салалардағы іс-қимылды ынталандыруы тиіс екенін мойындайды: адамдар, планета, өркендеу, бейбітшілік және серіктестік. Осы ТДМ-ның кейбіреулеріне қолжетімді және таза энергияны қамтамасыз ету, таза сумен қамтамасыз ету және санитария, сондай-ақ осы мақсаттарға серіктестік кіреді. ТДБ 4-ші ТДМ-ның 4.7-мақсатында нақты айтылған, оның мақсаты – барлық білім алушылардың тұрақты дамуды ілгерілету үшін қажетті білім мен дағдыларды игеруін қамтамасыз ету және басқа 16 ТДМ-ға қол жеткізудің маңызды құралы ретінде қарастырылады. Сонымен қатар, 17-ші ТДМ тұрақты даму үшін жаһандық серіктестікті күшейту және жандандыру құралдарын нығайтуға баса назар аударады.
The Decade of Education for Sustainable Development (DESD) 2005–2014 was an Education for Sustainable Development (ESD) initiative of the United Nations. The Decade was delivered by UNESCO as lead agency, and gave rise to Regional Centres of Expertise (RCE) networks, and the GUPES universities' partnership. The launch of the United Nations Decade of Education for Sustainable Development started a global movement to reorient education to address the challenges of sustainable development. It was the first UN Decade to establish a global monitoring and evaluation process and expert group. Building on the achievement of the Decade, stated in the Aichi Nagoya Declaration on ESD, UNESCO endorsed the Global Action Programme on ESD (GAP) in the 37th session of its General Conference. Acknowledged by UN general assembly Resolution A/RES/69/211 and launched at the UNESCO World Conference on ESD in 2014, the GAP aims to scale up actions and good practices. UNESCO has a major role, along with its partners, in bringing about key achievements to ensure the principles of ESD are promoted through formal, non formal and informal education. International recognition of ESD as the key enabler for sustainable development is growing steadily. The role of ESD was recognized in three major UN summits on sustainable development: the 1992 UN Conference on Environment and Development (UNCED) in Rio de Janeiro, Brazil; the 2002 World Summit on Sustainable Development (WSSD) in Johannesburg, South Africa; and the 2012 UN Conference on Sustainable Development (UNCSD) in Rio de Janeiro. Other key global agreements such as the Paris Agreement (Article 12) also recognize the importance of ESD. Today, ESD is arguably at the heart of the 2030 Agenda for Sustainable Development and its 17 Sustainable Development Goals (SDGs) (United Nations, 2015). The SDGs recognize that all countries must stimulate action in the following key areas – people, planet, prosperity, peace and partnership – to tackle the global challenges that are crucial for the survival of humanity. Some of these SDGs include ensuring affordable and clean energy, providing clean water and sanitation, and partnership for these goals. ESD is explicitly mentioned in Target 4.7 of SDG4, which aims to ensure that all learners acquire the knowledge and skills needed to promote sustainable development and is understood as an important means to achieve all the other 16 SDGs. Additionally, SDG17 focuses on strengthening the means of implementation and revitalization of global partnership for sustainable development.
Онжылдық туралы
Жапония мен Швецияның ұсыныстары негізінде Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясы 2002 жылдың желтоқсанында өткен 57-ші сессиясында 57/254 қарар қабылдады, осылайша тұрақты даму білімі үшін онжылдық (ДСДЖ) басталды. Бұл қадам, Йоханнесбург ішкі іске асыру жоспарына сәйкес жасалды, онда білім берудің тұрақты дамуға қол жеткізу үшін қажетті элемент екені атап көрсетілді. ЮНЕСКО онжылдықтың жетекші агенттігі болып тағайындалды және ДСДЖ-ны іске асырудың халықаралық схемасының жобасын әзірледі. Мыңжылдық даму мақсаттары (МДМ) процесімен, «Баршаға білім» (ББ) қозғалысымен және Біріккен Ұлттар Ұйымының сауаттылық онжылдығымен (БҰҰСО) қатар, ДСДЖ сонымен қатар өмір сапасын жақсартуға, әсіресе ең мұқтаж және шеттетілген топтар үшін, адам құқықтарын іске асыруға, оның ішінде гендерлік теңдікті қамтамасыз етуге, кедейлікті азайтуға, демократияны нығайтуға және белсенді азаматтыққа қол жеткізуге бағытталды. МДМ білім берудің маңызды үлесі және көрсеткіші болып табылатын нақты және өлшенетін даму мақсаттарын ұсынады, ал ББ барлық адамға білім беру мүмкіндіктерін ұсыну жолдарына назар аударады, БҰҰСО барлық құрылымды оқыту үшін маңызды оқу құралын насихаттауға басымдық береді. Концепциясы мен жобалауы бойынша, ЭБЖ білім берудің барлық түрлерін тұрақты даму құндылықтарын дамытатын тәжірибелер мен тәсілдерді қабылдауға шақырады. ДСДЖ-ға жауап ретінде Біріккен Ұлттар Университеті (БҰҰУ) ЭБЖ-ны ілгерілету үшін желілерді дамытуды және ЭБЖ-ны зерттеуді дамыту үшін сарапшылық орталықтар құруды ұсынды. Осылайша, тұрақты даму білімін қолдайтын өңірлік сарапшылық орталықтар (ӨСО) құрылды. Доктор Бетси Боз Университеттердің халықаралық қауымдастығының «Жоғары білім беру және тұрақты даму» тақырыбындағы Икитос мәлімдемесін әзірлеуге және бекітуге зор үлес қосты. Біріккен Ұлттар Ұйымының Қоршаған орта бағдарламасы (БҰҰҚОБ) 2012 жылы БҰҰ ДСД-ға бағышталған маңызды жоба ретінде Қоршаған орта және тұрақтылық жөніндегі әлемдік университеттер серіктестігін (ҚУС) құруға көмектесті. ҚУС үш бағытқа негізделген: білім беру, оқыту және желілік байланыс. Ол Африка университеттеріндегі қоршаған ортаны және тұрақтылықты енгізу (MESA) жобасының тәжірибесі мен кеңейтілуіне негізделген.
Based on proposals by Japan and Sweden, the United Nations General Assembly, at its 57th Session in December 2002, adopted Resolution 57/254 to start the DESD, following the Johannesburg Plan of Implementation, which emphasised that education is an indispensable element for achieving sustainable development. UNESCO was designated as lead agency for the Decade and developed a draft International Implementation Scheme for the DESD. Along with the Millennium Development Goals (MDGs) process, the Education For All (EFA) movement, and the United Nations Literacy Decade (UNLD), the DESD also aimed to achieve an improvement in the quality of life, particularly for the most deprived and marginalised, fulfillment of human rights including gender equality, poverty reduction, democracy and active citizenship. Whereas the MDGs provide a set of tangible and measurable development goals within which education is a significant input and indicator; EFA focuses on ways of providing educational opportunities to everyone; and the UNLD concentrates on promoting the key learning tool for all forms of structured learning, DESD was concerned particularly with the content and purpose of education. In concept and design, ESD challenges all forms of educational provision to adopt practices and approaches which foster the values of sustainable development. In response to the DESD, the United Nations University (UNU) called for the development of networks for the promotion of ESD, as well as being expertise centres for the research development of ESD. This was the birth of Regional Centres of Expertise (RCE) supporting education for sustainable development. Dr. Betsy Boze was instrumental in drafting and approval of the International Association of Universities "Iquitos statement on Higher Education for Sustainable Development." The United Nations Environment Programme (UNEP) has facilitated the establishment of the Global Universities Partnership on Environment and Sustainability (GUPES) in 2012 as a flagship contribution to the UN DESD. The focus of GUPES is around three pillars: Education, Training and Network, and is based on the experience and scaling up of the successful Mainstreaming Environment and Sustainability in African Universities (MESA) project.