Кіріспе

Джеймс Уильям Тримбл (29 мамыр 1918 - 23 мамыр 2006) – американдық регби футбол жаттықтырушысы. Ұлттық футбол лигасы (NFL) мен Канада футбол лигасы (CFL) бас жаттықтырушысы қызметін атқарды. NFL-де ол төрт жыл бойы Филадельфия Иглз командасын басқарды, содан кейін келесі он жылды CFL-де өткізді, ең бастысы Гамильтон Тайгер Кэтс командасымен, одан кейін 20 жылдан астам уақыт Нью-Йорк Гиантс командасында жұмыс істеді. Ол регбиден Супер Боул және Грей Кап жүлделерінің сақиналарымен зейнеткерлікке шыққан санаулы адамдардың бірі. Оның есімі сонымен қатар "қазіргі заманғы" "Слингшот" гол тірегімен де байланысты.

Ерте өмір және мансап

Тримбл Пенсильвания штатының Маккиспорт қаласында өсті. Ол темір зауытында жұмыс істеді, пештердегі қоршақты (шлакты) тасымалдады. 1936 жылы ол Эльгин академиясының (жеке дайындық мектебі) футбол командасында сол қанаттан (сол жақтан) шабуылшы (tackle) болды. Кедейлікте өскендіктен, оның оқуына кім демеушілік жасағаны белгісіз. Ол жақсы оқушы болып, студенттердің сүйіктісіне айналды. Оқуға толыққанды берілді. Футбол, күрес және тіпті ерлер хорында да өте жақсы нәтижелер көрсетті. "Хиллтопперлер" 1936 және 1937 жылдары жеңіліске ұшырамады. Эльгиндегі бір жылдық оқудан кейін, ол 1939 жылдан бастап үш жыл бойы Индиана университетінде шабуылшы (tackle) ретінде ойнауға қабылданды. Осы жерде ол өмірінің махаббаты – әйелі Патриция Олмстедпен танысты. 1942 жылы университетті бітіргеннен кейін АҚШ Әскери-теңіз күштеріне қабылданып, Патрицияға үйленіп, Оңтүстік Тынық мұхитына "аттанды", соғыс жылдарында үш жыл қызмет етті. 1948 мен 1958 жылдар арасында олардың алты баласы дүниеге келді. Соғыс аяқталғаннан кейін Вичита мемлекеттік университетінде жетекші жаттықтырушы болып тағайындалды, ал 1947 жылғы маусымның соңында мектептің бас жаттықтырушысы болды. Тримбл бұл лауазымда үш маусым жұмыс істеді, ал Вичита штатындағы жаттықтырушылық карьерасы 13 жеңіс, 14 жеңіліс және 3 тең ойыннан тұрды.

Филадельфия Иглз

Үш жыл "Шокерс" командасымен жұмыс істегеннен кейін, ол мектептің спорт директоры қызметін де атқарған болатын. 1951 жылы Тримбл "Иглз" командасының көмекші жаттықтырушысы болып тағайындалды. Оны жұмысқа алған Бо Макмиллин сол маусымның басында қатерлі ісікке шалдығып, Уэйн Миллнердің пайдасына отставкаға кетті. 1952 жылдың 8 қыркүйегінде Миллнер де отставкаға кеткен соң Тримбл бас жаттықтырушы болып тағайындалды. Ол сол кезде NFL-дегі ең жас бас жаттықтырушы еді және ондаған жылдар бойы ең жас жаттықтырушылардың бірі болып саналды. Оның басқаруымен "Филадельфия" алғашқы үш маусымда "Кливленд Браунс" командасынан кейін екінші орынды иеленді. 1953 жылы команда екінші орынды тағы да алғаннан кейін Тримблге үш жылдық келісімшарт ұсынылды. 1955 жылғы NFL маусымына қадам басқанда, "Бөркіттер" чемпион "Браунс" командасына күшті қарсылық көрсетуі күтілді, бірақ команда 4-7-1 көрсеткішіне жеткенде, 12 желтоқсанда Тримбл жұмыстан босатылды. "Бөркіттер" сапындағы төрт жылдық еңбек жолында ол 25 жеңіс, 20 жеңіліс және 3 тең ойын нәтижесін көрсетті.

Канадалық футбол лигасы

Тримбл көп уақыт жұмыссыз қалмады, 29 желтоқсанда CFL-дің «Гамильтон Тайгер Кэтс» командасының бас бапкері лауазымын қабылдап, бір жылдық келісімшартқа қол қойды. Алғашқы маусымнан кейін Тримбл өзі бітірген «Индиана» университетінің бас бапкері лауазымына үміткер болды, бірақ Солтүстік Америкада қалды. Бұл шешім дұрыс болды, себебі 1957 жылы «Тайгер Кэтс» командасы «Грей Кап» турнирін жеңіп алды. Олар маусымды «Виннипег Блю Бомберс» командасына қарсы 32:7 есебімен аяқтады, оларға Тримблдің бұрынғы «Иглз» командасының ойыншысы Бад Грант жетекшілік етті. Бұл жеңіс командалар арасындағы бәсекелестіктің бастауы болды. «Гамильтон» командасы есепті көтеріп алғандықтан ашуланған «Виннипег» бір жылдан кейін «Тайгер Кэтс» командасын 35:28 есебімен жеңіп, кек алды. «Көк бомбалаушылар» командасы өткен маусымдағы ойынды мотивация ретінде пайдаланды, сондай-ақ Тримбл бәйқауға бірнеше күн бұрын: «Біз оларды вафлидей етіп басамыз. Алдыңғы және артқы жағында дөңгелектер болады», – деген еді. Вафли Тримблдің мансабындағы әйгілі символға айналды, ал «Виннипег» жанкүйерлері келесі жылы оған вафли тарту етті. 1959 жылғы қаңтарда «Грин-Бэй Пэкерс» командасының бас бапкері лауазымына Винс Ломбардиден жеңілгеннен кейін, Тримбл «Грей Кап» турнирінде «Гамильтон» командасы жеңілген кезде келесі төрт CFL маусымының үшеуінде сәтсіздікке ұшырады, әр жолы «Виннипегке» есе жіберді. 1963 жылдың басында Тримбл «Гамильтоннан» «Монреаль Алуэттс» командасының тізгінін алуға кетті, бірақ үш жеңіліс маусымынан кейін ол бұрынғы табысын қайтара алмады және 1965 жылдың 18 қарашасында жұмыстан босатылды. Жұмыстан босатылғаннан кейін көп ұзамай Тримбл «Montreal Star» газетінің спорт журналисі Иан Макдональдқа шабуыл жасады деген айып тағылды, бірақ журналистен кешірім сұрап, қандай да бір мәселеден аулақ болды. CFL мансабында ол «Джунгли Джим» деген лақап атқа ие болды, себебі ол «Виннипегпен» ұзаққа созылған жанжалды қоздырған даулы мәлімдемелер жасады. Кейін ол өзінің пікірлері лигаға назар аудару үшін жасалғанын, осылайша оны танымал етуді мақсат еткенін айтты. Оның күш-жігері «Гамильтон» қаласында сәтті болды, онда 1962 жылға қарай ойынға қатысушылар саны 23 000-ға жетті.

Кейінгі мансап

1966 жылы футболдан тыс қалған Тримбл Монреальдің маңындағы Хадсон қаласында тұрды. Сол жерде ол Монреальдегі досымен бірге ойынның басынан бері стандартты болған екі тіреуішті ("H" әрпі сияқты) емес, бір тіреуішпен ұсталатын жаңа типтегі қақпа бағанасын сатуға кірісті. "Y" пішінімен байланысты "праща" деп аталған қақпа бағаналары 1966 жылы CFL, ал 1967 жылы NFL лигаларында қабылданды – бұл Тримбл Нью-Йорк Гиантс командасының шабуылдық желісіне көмекші жаттықтырушы ретінде оралып келгеннен кейін болды. Бас жаттықтырушы Элли Шерман оған командаға өзінің инновациялық қақпа бағаналарын сатуға тырысқанда жұмыс ұсынған еді. "Праща" қақпа бағанасы жаңа дизайнды насихаттаған кезінде NFL және CFL лигаларында тез қабылданды. Бұл ойынды революциялады, қақпа тіреулерін анықтауды ғана емес, сонымен қатар бұрынғы жарақаттардың алдын алды. Себебі қабылдаушылар, жүгірушілер және қорғаныс ойыншылары дәстүрлі "H" дизайнындағы көлденең бағананы ұстап тұрған екі тіреуіштің біріне соғылып немесе шағылысып жарақаталанатын. Одан кейін мектептер мен университеттер де осы үлгіні қабылдады. (Жарақат алу қаупі 1974 жылы NFL қақпа бағанасын соңғы аймақтың артына жылжытқанда одан да азайды.) 1969 жылғы маусымға дейін бас жаттықтырушы Шерман жұмыстан босатылғаннан кейін Тримбл скаутинг бөліміне ауыстырылды, онда ол келесі екі онжылдық бойына кәсіби персонал директоры болып жұмыс істеді. Оның күш-жігері "Көк алыптарды" 1980 жылдардың ең күшті командаларының біріне айналдыруға көмектесті, нәтижесінде ол 1987 жылы Супер Боул жүлдесін жеңіп алды. Зейнетке шыққаннан кейін ол Пенсильвания штатындағы Лихай аңғарында тұрды. Патрисия 1991 жылы одан аз уақыттан кейін қайтыс болды. Джим Индианаполиске (Индиана штаты) көшіп келгенге дейін Лихай аңғарында тұрды. Ол 2006 жылы 88 жасқа толуға бір апта қалғанда өкпе эмфиземасынан қайтыс болды.