Кіріспе

Чарльз Ли Мур (9 наурыз 1931 – 11 наурыз 2010) – америкалық фотограф, азаматтық құқықтар қозғалысын көрнекті түрде суретке түсіргенімен танымал. Оның ең әйгілі суреті – 1958 жылдың 3 қыркүйегінде Мартин Лютер Кингтің бекер жүргені үшін тұтқындалуы. Осы фотосурет Мурдың азаматтық құқықтар қозғалысына қатысуына түрткі болды.

Ерте өмір және білім

Мур 1931 жылы Алабама штатының Хаклбург қаласында дүниеге келген. Әкесі баптист пасторы болған. Анасы ерте қайтыс болды. Оның кіші інісі Джим 1936 жылдың наурыз айында туған. Жергілікті мектептерді бітіргеннен кейін үш жыл АҚШ Теңіз корпусында фотограф болып қызмет етті. Содан кейін GI Bill арқылы Калифорния штатының Санта-Барбара қаласындағы Брукс фотосурет институтында оқыды. Алабамаға оралып, бірлесіп иеленген таңғы және кешкі газеттерде – Montgomery Advertiser мен Alabama Journal газеттерінде фотограф болып жұмыс істеді.

Мансап

1958 жылы Монтгомериде (Алабама штаты) «Монтгомери жарнамашысы» газетінде жұмыс істеген кезде, ол пастор Мартин Лютер Кинг және Монтгомеридегі екі полицей арасындағы пікір таласты фотоға түсірді. Оның фотосуреттері Associated Press агенттігі арқылы бүкіл елге таратылып, «Life» журналында жарияланды. Осыдан бастап Мур Оңтүстік аймандарды аралап, Азаматтық құқықтар қозғалысының қызметін құжаттап жүрді. Оның ең әйгілі фотосуреттерінің бірі – Бирмингемдегі демонстранттарға жоғары қысымды шлангтармен шабуыл жасап жатқан өрт сөндірушілерді бейнелейтін сурет. АҚШ сенаторы Джейкоб Джавиц Мурдың суреттері «1964 жылғы Азаматтық құқықтар туралы заңның қабылдануына көмектесті» деді. 2008 жылы Мур түсірген соңғы фотосуреттер Солтүстік Алабамадағы 1840 жылдарға дейін сақталған тарихи плантация үйі – Бартон Холлдағы ағаштарды кесіп түсірумен байланысты болды.

Азаматтық құқық қозғалысына қатысу

1958 жылғы 3 қыркүйекте Чарльз Мур Ральф Абернатиге қатысты сот ісін «Монтгомери жарнамашысы» үшін суретке түсіріп жатқанда, екі полицейдің доктор Мартин Лютер Кингті көп адам толы сот үйінің алдында бекер жүргені үшін тұтқындауға тырысқанын көрді. Мур кейін сол екі полицей Кингті полиция штабына алып кеткенін байқады, онда оған айып тағылып, түрмеге қамалды. Мур жалғыз фотограф болды, себебі ол Абернати ісін құжаттап жатқан еді, сондықтан Кингті тұтқындағандағы суреті ғана сақталған. Кейін «Life» журналы бұл суретті алып, оны Мурдың келесі бірнеше жылғы жұмыстарымен бірге жариялады. 1961 жылы Чарльз Мур, енді «Life» журналында жұмыс істейтін, Джеймс Мередиттің сегрегацияланған Миссисипи университетіне түсуге тырысқанын естіп, оқиғаны құжаттау үшін бірнеше фотографпен бірге барды. Алайда, Мередит кампусқа жеткізілуге екі күн қалғанда, ол келгенде «ашулы ақ студенттер Мурдың қонақ бөлмесіне кіріп, айқайлап, қарғыс айтты. Бірі оны тұншықтыруға тырысты, бірақ бұрынғы «Алтын қолғап» боксшысы оны итеріп тастады». Мередит келген күні Мур наразылық толқуын суретке түсіруге тырысты, бірақ ол фотограф екені анықталды және толқу оны қайтадан қорқытты. Толқудың арасынан танылмастан өтуі керек екенін білген ол газ маскасын сатып алып, бір студентпен бірге кампусқа жасырын кірді – оның камерасы полиция тексермеген көліктің багажында жасырылған еді. Толқудың құжатталмауына тырысуына байланысты Мурдың суреттері – оқиғаның жалғыз фотосуреттері. 1963 жылғы 2 мамыр «C жобасының» үшінші кезеңі – «D күні» болды, онда мыңнан астам бала мектептен тыс қалып, Бирмингемде шеруге шықты. Мур 3-ші күні Бирмингемге келгенде, наразылыққа шабуыл жасалғаны туралы хабар естіп, дереу шеру оқиғаларын құжаттауға кірісті. Кейбір суреттерде Бирмингем өрт сөндірушілерінің наразылыққа қатысушыларға үлкен қысыммен су шашыратылғаны көрсетілген. Басқалары полицейлердің наразылыққа қатысушыларға итттерін жіберіп, ерлердің, әйелдердің және балалардың киімдерін жыртып жатқанын көрсетеді. Бұл суреттер «Life» журналында жарияланды және «Бирмингем» «Таймс» және «Пост» газеттерінің бірінші беттерінде он екі күн бойы жарық көрді. Бұл суреттер халықаралық деңгейде де танымал болды, өйткені «суреттер бүкіл әлемдегі газеттерде жарияланып, оқиға көптеген тілдерде айтылды». Сельма шерулерінде наразылыққа қатысушылардың ұрып-сапаланғанын көргеннен кейін Мур қозғалысты құжаттаудан демалуға мұқтаж болды; «Мен соншалықты жамандыққа араластым және басқа бір нәрсе істеуім керек екенін түсіндім». Мур Калифорнияда «Saturday Evening Post» үшін жыныстық тәрбие туралы материал дайындап жүргенде,

Жарияланымдар

Қуатты күндер: Чарльз Мурдың азаматтық құқықтар фотосуреттері. Таскалуза, АЛ: Алабама университетінің баспасы, 2001. "Аналық кеніш". Сан-Франциско: Хроника, 2006.