Кіріспе

Маргарет Вайс пен Трейси Хикманның 1984 жылғы романы.

"Күзгі түнек дракондары" – американдық жазушылар Маргарет Вайс пен Трейси Хикманның 1984 жылғы фантастикалық романы, ол Dungeons & Dragons (D&D) ойын модульдерінің сериясына негізделген. Бұл Dragonlance әлемінің алғашқы романы және "Хроникалар" трилогиясының бірінші кітабы. "Dragonlance аңыздары" трилогиясымен бірге, бұл кітаптар Dragonlance әлемінің негізгі романдары саналады. "Күзгі түнек дракондары" серіктердің кездесуі мен "Найза соғысының" бастапқы кезеңдерін баяндайды. Роман "Үмітсіздік дракондары" және "Жалын дракондары" атты алғашқы екі Dragonlance ойын модульдерімен сәйкес келеді, бірақ өзгеше аяқталады. Онда кейінірек романдар мен әңгімелерде маңызды рөл атқаратын көптеген кейіпкерлер таныстырылады. "Күзгі түнек дракондары" атауы, "Қысқы түнек дракондары" және "Көктемгі таң дракондары" сияқты сериядағы басқа романдармен үлгісін бөліседі – олардың барлығы "Дракондар" сөзімен басталып, содан кейін маусымдардың атаулары (күз, қыс, көктем) және уақыттың сөздері (түнек, түн, таң) келеді. Маргарет Вайс өзінің сүйікті туындыларының бірі – Чарльз Диккенстің "Рождество жырларына" сілтеме жасайды. Мысалдар: "Бірақ оның сыртқы келбетінде алаңдатарлық бір нәрсе болды – құпиялы, үнсіз, өзіне-өзі жиналған және устрицадай жалғыз" және "Адамзаттың тағдыры – менің ісім". Бұл цитатаның мағынасы жақсылықтан зұлымдыққа өзгереді.

Жариялану тарихы

Жан Блэк, TSR кітап бөлімінің бас редакторы, Хикман мен Вайсқа ең алдымен "Күзгі сумерек айдаһарлары" романын жазуды тапсырды, содан кейін "Драгонланс хроникалары" сериясын аяқтауды ұсынды. Хроникалар трилогиясы дизайнерлердің жаңа құрастырып жатқан ойын әлемінің оқиғасын романдар арқылы баяндау тілегінен туындады, бірақ TSR, Inc. (TSR) оған тек тартыншақпен келісті.

Орнату

Романның оқиғасы Кринн қиял әлемінде өтеді, ол ойын үшін арнайы жасалған. Бұл әлем бұрын Ажыдаһар сағасына тән, бірегей пантеон – Шынайы Құдайларға табынып келген, бірақ Шынайы Құдайлар әлемді және оның халқын тастап кеткен деген сенімге келген. Әлем енді ғана Шынайы Құдайларды жоғалтудың салдарынан қалпына келе бастады, сонымен қатар Шынайы Құдайларды ауыстыруды көздеген топ (Іздеушілер) пайда болды. Романның негізгі оқиғасы Ансалон құрлығында және Танис Жарты Эльф, Штурм Ярқышқылыш, Карамон Майер, Раистлин Майер, Флинт Оттөруші, Тасслехофф Бүркіт аяқ, Голдмун және Ривервинд сияқты кейіпкерлердің басынан өткен оқиғаларға арналған.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Кітап Танис, Штурм, Карамон, Рейстлин, Флинт және Тасслеховтан тұратын достар тобының қайтып оралуымен басталады. Олар өздерінің жеке ізденістерін орындау үшін бөлініп, бес жылдан кейін қайтып оралуға уәде берді. Китира Ут Матар, егіздер Карамон мен Раистлиннің туғаннан басқа әпкесі, ол да сол жерде болуы керек еді, бірақ тек құпия хат жіберді. Кездесу қарсаңында жолдастар олардың жиналған ауылын іздеушілер деп аталатын діни топ басып алғанын біледі. Олар Аңсалон құрлығын жаулап алуға дайындалып жатқан Аждаһалар жотасымен бірлесіп жұмыс істейді. Серіктер іздеушілердің көк кристалл таяғын іздеп жүргенін жақын арада біледі. Жолдастармен бірге қонақүйде тұратын жазық әйел Голдмун өзінің таяғымен іздеушіні сауықтырғанда, жолдастар Жоғарғы Лорд күштеріне тап болады және ауылдан қашуға мәжбүр болады. Келесі күні топқа Дракондықтар шабуыл жасайды, олар жоғарғы жерлердің әскерінде жаяу сарбаздар ретінде қызмет етеді. Қауым мүшелері орманға айдалады, онда оларға өлі емес адамдар шабуыл жасайды, ал кентавр құтқарады. Топқа Хак-Цароттың қираған қаласына барып, Шынайы құдайларға деген сенімді қалпына келтіру үшін пайдалы болатын Шынайы құдайлардың ілімдерін қамтитын Мишакал дисктерін алу тапсырылады. Пегазидің арқасында ұзақ сапардан кейін және қараңғы күштермен бірнеше кездесуден кейін серіктер Xak Tsaroth-қа кіреді және кейбір жәндіктермен, шағын және әлеуметтік қиын жандармен кездеседі. Жәндіктердің бірі Бупу оларды көк кристалл таяғының күшімен өлтірілген Қисант атты айдаһарға алып барады. Бұл кезде Алтын Ай өз жалынынан тұтанады және өлі деп есептеледі. Алайда, олар кейіннен оны Мишакалдың мүсінінің (Шипагерлік құдайы) аяғында тынығып жатқанын табады, ол қазір Көк кристалл таяғын көтеріп отыр, ал Голдмунға шынайы дін қызметкерлерінің күші тиесілі. Қауым Мишакалдың дисктерін алып кетеді. Бупу Раистлинге ежелгі сиқырлық кітапты (бұрын ол ақсақал Фистандантилусқа тиесілі болған) береді. Олар ауылға қайта оралғанда, оны жаулап алған күйде табады. Қауымдағыларды Жоғарғы Лорд әскерлері тұтқынға алады және оларды құл кербенінде Қуалинести елінің көшбасшысының ұлы Гилтанас есімді эльфпен бірге шынжырмен бұғауланады. Топты Гилтанастың ағасы Порфиос құтқарады. Олар Куалинестиге қашады, онда Танис өзінің балалық шағының сүйіктісі, ерекше әдемі эльфтік ханшайым Лорана Кананмен қайта қосылады. Лорана әлі күнге дейін Таниске ғашық және онымен үйленгісі келеді, бірақ Танис оған енді Китираға ғашық екенін айтып, жүрегін жаралайды. Эльф патшасы Солостарн серіктерді құл шахтасы Пакс Таркасқа шабуыл жасауға көндіреді. Қауымдар жасырын жер асты үңгірінен Пакс Таркасқа дейін жол жүреді және құлдарды босату жоспарын жасайды. Танисті қайтарып алуды аңсаған Лорана серіктерден жасырын қашып кетеді. Танис Лорананың соңынан ергенін білгенде, ол ашуланып, оны баладай әрекет еткені үшін сөгіп тастайды. Лаурана өзінің бұдан артық екенін дәлелдеуге тырысады. Қауымдар Пакс Таркасқа кіріп, Алтын Ай өлтіріп бара жатқан Іздеуші Элистанды сауықтырып, оны шынайы құдайлардың дініне айналдырады. Ол Паладиннің алғашқы дін қызметкері болады, ал Голдмун Мишакалдың дисктерін оған береді. Қауым құлдардың бостандыққа шығуына көмектеседі. Лаурана батыл күресу арқылы өзінің құндылығын дәлелдейді. Аждаһа биік жері Верминаард пен оның қызыл айдаһар Эмбер көтерілісті басуға келеді, бірақ ақылсыз қызыл айдаһар Флеймстрик Эмберді өлтіреді, ал серіктер Верминаардты өлтіреді. "Ер адам" деп аталатын құпия тұлға кейін құлдардың босатылуынан кейінгі мерекеде пайда болады, бірақ байқалғаннан кейін қашып кетеді. Трейси Хикманның айтуынша, "бұл алғашқы кітаптың тақырыбы шындық пен сенімнің қалпына келтіруі болып табылады".

Жебе батырлары

Танис жарты эльф, бастамасы белгісіз жарты эльф және серіктерінің басшысы, Китиара атты адам әйелі мен Лорана эльф қызы арасында ой тартысымен жүреді. Штурм Брайтблейд, Солания рыцарларының шақырушысы және терең ар-ұяты бар адам. Голдмун, Кью Шу тайпасының басшысының қызы, Көк Кристалл Таяқтың иесі, және Қазалы апаттан бері пайда болған тұңғыш жақсылыққа адал дін қызметшісі. Ривервинд, Голдмунның күзетшісі және сүйіктісі. Оның отбасы Кринннің ежелгі құдайларына сенгендіктен тайпадан қуылған. Карамон Майер, алып денелі, бұлшық еті мықты, кейде ойлауға біраз уақыт алатын жауынгер, ағасы Раистлинге деген терең сезімі мен Тикаға деген романтикалық құштарлығы бар. Раистлин Майер, циник, сарказмды, денесі нашар сиқыршы, көптеген серіктері сенімсіз көретін, Карамонның егіз інісі. Флинт Файрфордж, қатал мінезді ескі гном және Танистің жақын досы. Тасслехофф Бёрфут, көңілді, бейкүнә емес және мейірімді кендер.

Басқа да басты кейіпкерлер

Лорана Канан, эльф ханшайымы және Танистің сүйіктісі. Гилтанас Канан, эльф ханзадасы және Лорананың інісі, ол әпкесінің Танисқа деген махаббатына қарсы шығады. Физбан, шатасқан ескі сиқыршы. Тика Уэйлан, қызыл шашты бармен, соғысшы және Карамонның сүйіктісі. Елистан, босқындардың жетекшісі, ол жақсы құдай Паладиннің алғашқы дін қызметкері болады. Аждаһаның Жоғарғы Лорды Верминаард, Қызыл Аждаһа әскерінің басшысы және зұлым Тахизис құдайының жұбайы. Ол Квалинести эльф мемлекетін жоюға және эльфтерді құртуға тырысады, олар Кринн әлемінде Жақсылықтың ең адал қорғаушылары деп есептеледі.

Комик

Devil's Due Publishing романды комикс форматына бейімдеді. 2006 жылдың мамыр айында комикс саны жинақталған кітап жарық көрді. Ол сатылым бойынша ең көп таралған 100 графикалық романның тізімінде 33-орынды иеленді, алдын ала тапсырыс саны шамамен 2634 болды.

Фильмдер

Романның киноадаптациясы 2008 жылдың 15 қаңтарында шықты. Бұл Dungeons & Dragons ойынының Dragonlance кампаниясы негізінде түсірілген алғашқы тікелей бейнефильм. Сценарийді Джордж Стрейтон жазды, ал Вайс және Хикмен шығармашылық тұрғыдан көмектесті, режиссерлік жұмысын Уилл Мёньот жүзеге асырды. Фильмде 2D және 3D анимациясы қолданылды, оны Paramount Pictures студиясы жасады.

Драконланс үшін маңызды

Бастапқы Dragonlance сериясының сюжеті роман трилогиясы немесе ойындар жазылмас бұрын жоспарланып, құрылымдалған. "Күзгі түнек" романы Dragonlance сериясының тұңғыш романы болды. Ол авторлардың өз достарымен ойнаған Dungeons & Dragons ойынының нәтижесінде жазылды, ал кейбір достары кейін Dragonlance жазушыларына айналды. Роман Dragonlance ойынының алғашқы модульдері аяқталғаннан кейін жазылды. Вайс пен Хикман бұл оны тым бөлінген, эпизодтық етіп жіберді деп санайтын, сондықтан келесі кітаптар үшін осы процесті кері қайтарып, модульдер жазылмас бұрын романдарды аяқтады. Осы кітапта көптеген маңызды кейіпкерлер және "Найза батырлары" деп белгілі топ таныстырылады. Dragonlance Nexus сайтының мәліметінше, Chronicles трилогиясы қалған романдардың негізін қалайды. Wizards of the Coast компаниясымен болған сұхбатта Хикман мен Вайс жақсы жұмыс істейтіні айтылды, себебі Хикман жақсы кейіпкерлерді жазуда шебер, ал Вайс қараңғы кейіпкерлерді жазуда жақсы, оның Райстлинге деген құштарлығы осыны көрсетеді. "Күзгі түнектегі айдаһарлар" Вайс пен Хикманның тұңғыш романы болды.

Қабылдау

Дейв Лэнгфорд "Ақ жұлдыз" журналының 65-ші санында "Күзгі түнектегі айдаһарлар" романына шолу жасап, оның "Толкиннен қан тамған бөліктермен толы AD&D кампаниясынан шабыттанғанын" айтты және "көп таныс кездесулердегі D&D кейіпкерлерімен болжамды және өте қарапайым квесттер" туралы шағымданып, соңында "мен осыны аяқтауға тырыспадым" деді. Стив Хэмпшир Dragonlance Chronicles: Dragons of Autumn Twilight романына Imagine журналы үшін шолу жазып, "қорытындысы бойынша, кітап AD&D қосымша материалы ретінде жақсы, бірақ роман ретінде нашар" деп мәлімдеді. The A. V. Club-тың Джейсон Хеллер Dragonlance Chronicles романына жағымды баға беріп, "Күзгі түнектегі айдаһарлар" әлі де кеңінен оқылатынын атап өтті, бірақ серияның клишелерін де көрсетті: "Күзгі түнектегі айдаһарларда авантюристтер тавернада кездеседі, тіпті ол алып ағаштың бұтақтарындағы таверна болса да, менің 12 жасар кезімде бұл керемет болып көрінген. 42 жастағы өзім де келісемін, бірақ ағашта мас болып отырудың күндерім азайып бара жатыр". "Күзгі түнектегі айдаһарлар" CBR-дің 2020 жылғы "Бастау үшін 10 ең жақсы DnD оқиғасы" тізімінде 10-орында болды. Мақалада "әрбір бастаушы Dungeon шебері немесе ойыншы осы романды оқуы керек, себебі ол D&D-де жиі кездесетін троптарды қызықтырақ етудің керемет идеяларын ұсынады. Мысалы, романның жолдастары сыныптық архетиптерді үш өлшемді кейіпкерлерге айналдыруға тамаша мүмкіндік береді". Io9 сериясында бұрынғы Dungeons & Dragons романдарын қайта қарастырған Роб Брикен "кейіпкерлер шындыққа ұқсайтындай күрделі, ал романның көлемі Кринн әлемін тірідей сезіндіреді" деп түсіндірді.