Кіріспе

Маргарет Вайс пен Трейси Хикманның 1985 жылғы романы.

«Көктемнің таң шапағы» – американдық жазушылар Трейси Хикман мен Маргарет Вайстың 1985 жылғы фантастикалық романы. «Dragonlance Chronicles» сериясының үшінші кітабы, ол «Dragons of Winter Night» (1985) романының оқиғаларын жалғастырады және Вайс пен Хикман жазған «Dragonlance Legends» трилогиясының алғышарты болып табылады. Алғаш рет 1985 жылдың қыркүйегінде жарық көрген роман бірнеше рет қайта басылып, соңғы рет 2004 жылдың наурыз айында жарық көрді. Роман сонымен қатар 12 томдық комикс сериясы түрінде де шығарылды.

Қанды теңізге

Кітап Танис Жарты Эльф Флотсамда басталады. Кітира жақында Соламнияға аттанды, Жоғарғы Клиристің мұнарасына қарсы жасалған сәтсіз шабуылды Дракон әскерінің басында жетектеді, бұл оқиға бұрынғы кітапта баяндалған және Штурм Брайтблейдтің қазасына әкелді. Танис өзге серіктеріне қайта оралады, оны Кітираның жеке қатысушысы – дракондық Гакан бақылайды. Достарына (Goldmoon, Riverwind, Tika Waylan, Caramon және Raistlin Majere) оралғанда, Танис оларға жартылай шындықты айтады: белгісіз бір Аждаһа биік сандарының бірі оны офицер деп жаңылыстырғандықтан, өзінің қауіпсіздігі үшін сол рөлді ойнауға мәжбүр болды. Кейін Кітира әскерімен және Скай атты драконымен Перехон кемесін қуалайды. Берем кеменің рульшісі болып жұмыс істейді және оларды Истардың Қан теңізі арқылы Каламанға апарады. Теңіздің ортасындағы Айналма бұрқасқа қарай бағытталғанда, Кітира оларды тоқтатуға үлгермейді, бірақ Перехон айналма бұрқасқа ілігіп, батырлар өлімге қадам басқанын түсінеді. Раистлин өзінің Аждаһа шартын қолданып, телепортталып кетеді, ал қалған серіктерін артында қалдырады. Ұзақ өтпей, Перехон айналма бұрқастың шетінен құлайды және қалған серіктері толқындардың құшағында жоғалып кетеді.

Өткендегі де, қазіргі де Қожайын

Раистлиннің сиқыры оны Палантастың Ұлы кітапханасының баспалдағына жеткізеді, онда ұлы кітапханашы / тарихшы Астин тұрады. Осындай зор күшті сиқыр қолданудың салдарынан Раистлин өлімге жуықтап қалды. Оның келгені туралы естігенде, Астин өзінің эстетикалықтарына (Астиннің Кринн тарихының мол көлемін сақтау және тізімдеуге жауапты жартылай монахтық орден) бұл сиқыршыны кітапханаға алып келуді бұйрық береді. Өлімі жақын екенін білген сиқыршы Ұлы кітапханадағы ежелгі сиқыр кітаптарына қол жеткізуді сұрайды. Астин оған рұқсат береді, бірақ Раистлин бұл кітаптарды "Кілт"сіз қолдана алмайды, ал бұл формула ғасырлар бойы жоғалып кеткен. Өледі деп ойлаған сиқыршыны бақылап отырып, Астин оған қоштасады, бірақ содан кейін қателікпен құдайлар Паладин, Гилеан және Тахисис, Қараңғылық патшайымы, "Білім кілтіне" ие екенін айтып алады. Бұрын (Тест кезінде) оған көмектескен рухты шақырып, Раистлин "Мені құтқарып, өзіңді де құтқарып ал" деп қараңғы келісімге барады.

Алтын генерал

Көп ұзамай, эльф ханшайымы Лаурана Соламния рыцарьларының басшысы Гунтар Ут Вистаннан хабар алады, ол оны Палантаста орналасқан рыцарьлардың жаңа қолбасшысы етіп тағайындайды (Гунтар лордтың рыцарлық құрамындағы саяси маневрлерді шектеуге бағытталған саяси қадамы). Содан кейін Палантас лорды Амот оны Палантас әскерлерінің де қолбасшысы етеді, себебі қала бейбіт тұрғындарға толы, ал әскер біраз уақыттан бері тиімсіз деп есептелген. Гилтанас пен Сильвара Палантасқа келіп, аңызға толы жақсы айдаһарларды әкеледі. Екеуі бірге Санкцияға, Дракон армиясының отанына сапар шегіп, дракондықтардың тегі туралы шындықты ашады. Дракон армиясы жақсы айдаһарлардың оларға қарсы соғысқа қатысуын болдырмау үшін олардың жұмыртқаларын кепілге алған. Бірақ енді Ғибадатханада Гилтанас пен Сильвара Тахизистің дін қызметкерлері мен қара тоғалы сиқыршылардың жақсы айдаһарлардың жұмыртқаларын бұрмалап, дракондықтардың жаңа түрін тудыруға тырысқанын көреді. Жұмыртқаларының тағдырынан хабардар болған жақсы айдаһарлар енді күреске қосылып, балаларының кекін алуға дайын. Кейін Гилтанас Лаураға Санкцияда болғанда, Дракон билеушісі Китираның Дракон императоры Ариакасқа жартылай эльф Танис оған офицер де, жақын адам да ретінде қызмет ететінін мақтан еткенін естігенін айтады. Бұл Лаура үшін Китираның бұрынғы романдағы Жоғары дін қызметкерінің мұнарасында айтқан сөздерін растайды. Аждаһа сүйрегін қолында ұстап, жақсы айдаһарлар оның жағында болғандықтан, Лаура Соламния рыцарьларының ұшқыш атты әскерін ұйымдастырып, әскерін шабуылға көтереді. Лаура осы науқанда "Алтын генерал" деп танылады, өйткені оның сұлулығы мен батылдығы әскерлеріне күш береді. Оның әскері Палантастан шығып, бірнеше шайқаста Дракон армиясын жеңіп, Соламнияның солтүстік бөлігін азат етеді. Осы шайқастардың бірінде Тасслехоф пен Флинт, "От жарқылы" деп аталатын қола айдаһарға мініп, Китираның оң қолы Бакаристі (алдыңғы шайқаста Лаурадан жарақат алғандықтан, қолын қолдана алмай, соған қарамастан шайқасқа қатысуға талап еткен) тұтқынға алады.

Тұзақ

Лаурана әскері Каламан қаласын азат етеді, ол Алтын генералға Көктемгі таңертеңгі мерекесінде құрмет көрсетеді. Китира эльф қызына Танис өлімге ұшырағанын және өлер алдында оны көргісі келетінін хабарлайды. Китира Танисті тек Бакариске айырбастауға келіседі. Флинт пен Тас Лаураны Китиараның өтірік айтып жатқаны және бұл әлдеқайда қауіпті тұзақ екені туралы ескертеді, бірақ Лаура хабардың рас екеніне сенеді және айырбастауды талап етеді. Лаура, Флинт және Тас Бакаристі айырбастау орнына алып барады, онда оларға сатқындық жасайды және Даргаард бекінісіне баруға мәжбүр болады. Даргаард бекінісіне жақындағанда Бакарис Лаураны зорлауға тырысады. Тасслехов оны қорғап, Бакаристі пышақтап жаралайды, содан кейін Лаура оны өлтіре алады. Бірақ одан кейін Китиараның ең күшті одақтастарының бірі, Лорд Сот пайда болады. Лорд Сот Лаураны жеңіп, ессіз эльф қызын Даргаард бекінісіне алып кетеді. Флинт пен Тасқа Каламанға оралып, Алтын генералдың енді Китиараның тұтқынында екенін халыққа жеткізуге рұқсат беріледі.

Қайта біріктірілген

Су айдынына саяхат жасағаннан кейін Танис және оның серіктері, Берем Емсізбен бірге (оның үнсіздік танытқаны жалған екенін ашады), өзін су астындағы ежелгі Истар қаласында табады. Бұл қала қазір теңіз эльфтерімен мекенделген, олар оларды өлімнен құтқарған. Серіктестер теңіз эльфы Аполеттамен және оның күйеуімен, қызыл жамылғы киген Зебула атты сиқыршымен кездеседі. Алғашқыда Аполетта серіктестерге көмектесуге немесе олардың жер бетіне қайтуына рұқсат беруге құлықсыздық танытады. Бірақ Танис оған Дракон армиялары туралы айтқанда және жақсы айдаһарлардың бар екенін білмейтінін көрсеткенде, ол жағдайдың қаншалықты ауыр екенін түсінеді және келіседі. Серіктестер су астындағы қала туралы шамалы ғана естеліктермен Каламанның сыртында жағаға шығады. Кейін Китира Каламанға оралып, Лаураның Неракадағы Тахисис ғибадатханасына әкетілгенін хабарлайды. Ол толыққанды бас игілікті талап етеді және Берем Емсізді үш апта ішінде оған тапсыруды талап етеді, әйтпесе Лаураны өлтіретінін мәлімдейді. Танис Береммен бірге Неракаға барып, Лаураны құтқаруға бел буады, оған Карамон, Тика, Флинт және Тасслехофф қосылады.

Құтқару миссиясы

Жолдастары Неракаға аттанады және Физбан мен алтын айдаһар Пиритпен кездеседі (сапарға алып жүру үшін мүсінге айналады). Сапар жолында Флинт жүрек талмасынан көз жұмады. Содан кейін Физбан кетеді. Берем ақыры жолдастарына өзінің толық оқиғасын айтуға бел буады. Ол өзінің және Жасла атты әпкесінің бірнеше жыл бұрын болған Апаттан кейін жерге жартылай көмілген, қымбат тастармен әсемделген бағананы тапқандарын айтады. Бұл, шындығында, Падиша-жұбының ғибадатханасының негізгі тасы еді және ол түрлі жазықтықтар арқылы лақтырылып, содан кейін осы жерге түскен. Берем ашкөздікке беріліп, бір зөңрүсті жұлып алады, бірақ Жасла осы орынның қасиетті күшін сезінеді. Олар күресіп, Жасла бағанаға құлап, қаза болады. Содан кейін Қараңғылық патшайымы пайда болып, Беремді босатқаны үшін сыйлық ретінде зөңрүсті оның кеудесіне қадап, осы бағананың Тұңғиыққа апаратын есік екенін көрсетеді. Алайда, Жасланың таза рухы бағанамен бірге қалады және Қараңғы патшаның қашуына тосқауыл қояды, сонымен қатар Беремге жаңа Тахизис ғибадатханасы салынып жатқан жерден қашуды бұйырады. Осы күннен бастап Тахизистің нағыз мақсаты – Әлемдік адамды қолданып, әпкесінің бағанаға салған сиқырын бұзып, әлемге толыққанды қайта оралу болып табылады.

Нерака

Жолдастар Неракаға және Тахисис ғибадатханасына жетеді, оның астында бағананың қалдықтары бар екенін біледі. Құзетшілер оларға күдікпен қарағанда, Танис өзін ұстауға болатын ең қауіпті тұтқын деп санайды және басқалардан бөлінуі керек. Ол жақын маңдағы Китиараға шақырып, қалаға салтанатты кіру рәсімінде айдауында отырған оған қосылады, ал қалғандары бағананы жасырын түрде қорғауға мүмкіндік алады, Лорананы құтқаруды үміттенеді. Танис Китке Лорананы алмастыру үшін келгенін, оның Дракон әскерлерінде офицер болып қызмет етуге дайын екенін айтады. Китиара келіскендей көрінеді, бірақ шындығында эльф қызын Тахисис азаптап, Лорд Сотқа өлмес жұбайы ретінде беруді ниеттендіреді. Оны осыны көруге мәжбүрлеу арқылы Китиара Танисті толығымен сындырып, өзіне қалай қажет болса солай өзгертуді үміттенеді. Осы уақытта Гакан Таниспен келгендердің кім екенін анықтайды. Ол ғибадатхананың астындағы батырларды табады. Ол Эверманды ұстауға тырысқанда, қарусыз Берем оны өлтіріп, дабыл қағылады. Берем қарындасы Жасланың шақыруын естіп, әшекейлі бағананы іздеуге бет түзеді. Карамон Эверманды қуалайды, ал Тика мен Тас қудалаудан аулақ болу үшін басқа бағытқа қашып кетеді. Темірқасықтардың Ұлы Кеңесі жоғарыда басталғанда, Танис Китиараның әскерінің басында ғибадатхананың ірі залына кіреді. Император Ариакаш Кеңеске төрағалық етеді, өйткені ол Билік Тажына ие және Китиара түсіндіргендей, "тажды ұстаған адам билік етеді". Ариакаш пен Китиараның әскерлері рәсімдерге байланысты дауласа бастайды, бірақ Тахисис келіп, тәртіп орнатады. Лорд Сот басынан аяғына дейін оралған денеді алып келіп, Китиараның аяғына қояды. Китиара орамаларды кесіп, дем ала жаздаған Лорананы көрсетеді. Тұтқынға алынған эльф қызы тұрып, Китиара оған Танисті көрсетеді. Тахисистен нағыз ниеттерін жасыру үшін Танис Лоранаға суық қарайды, оны көңілсіздендіреді. Китиара содан кейін Лорананы Тахисиске сый ретінде ұсынады және Танисті Дракон әскерлерінде қызмет етуге ұсынады. Тахисис Китиараның сыйлығына риза болады. Ол Лорананы өлімге дейін азаптап, оның жанын Лорд Сотқа беруге келіседі. Ол Танисті де офицер ретінде қабылдап, оған адалдығын көрсету үшін қаруын Император Ариакашқа қою керектігін айтады. Танис баспалдақпен жоғары қарай көтеріледі, Дракон билеушілерінің ең биігіне жетеді, ол сонымен бірге жауынгер де, жоғары деңгейдегі сиқыршы да. Бірақ Танис қылышын Ариакашқа қоймай, кері соққы береді және Жоғарғы билеушіні өлтіреді. Тахисис жанында тұрған қара шапанды сиқыршы Ариакасты қоршаған призмалық қалқандар мен кедергілерді жеңіп, Танистің соққысының тиюіне мүмкіндік берді.

Қауіпсіздік пен қашу

Танис Билік Тажын тартып алады және оны Лоранаға айырбастауға тырысады. Осы алаңдатуды пайдаланып, Лорана бостандыққа шығып, Китираға шабуыл жасайды, Жоғарғы билікті қарусыздандырып, құлатады. Танис Лорананың өздігінен қашуына кедергі келтіруге тырысады, бірақ оны Китирамен көргеннен кейін Лорана оған енді сенбейді, сондықтан оны платформадан итеріп жібереді. Лорана оған өзінің жолын өзі таңдауы керектігін айтады, оны саудаға салуға немесе жеңіп алуға болмайды. Хаос арасында Танис Тажын тастап кетеді, ал барлық Дракон әскері топтары оған және Тахисистің құрметіне таласуға кіріседі. Бұл шатасудың ішінде тәуелсіз Лорана бөлмеден шығып кетеді. Танис оны қуалайды. Тәңір Тахисис кенеттен жоғалып кетеді, оның назарын патшалық үшін күрестен гөрі маңыздырақ нәрсе алаңдатады. Ғибадатхананың тереңінде Карамон мен Берем зергерлік бағананың бөлмесіне жетеді, бірақ Рейстлиннің кенеттен пайда болуымен тоқтатылады. Карамонның інісі қара киім киіп, Танис үшін Ариакастың қорғанысын бұзған сиқыршы еді. Ол Тахисиспен үлкен күш алу үшін (және, мүмкін, Білім кілтіне ие болу үшін) одақтасқандығын түсіндіреді. Бірақ ойланып, оған сатқындық жасайды және Беремге асыл тастармен қапталған бағанаға баруға рұқсат береді. Эвермен бағанаға тасталып, өзін-өзі өлтіреді. Оның рухы қарындасы Жаспен қосылғанда, Қара Королеваның нақты әлемге ашылатын есігі жабылады. Соның салдарынан Рейстлин өзінің ең үлкен екі қарсыласын – Ариакасты және Тахисисті жойды, енді ол Кринн әлеміндегі ең зұлым күшке айналды. Қараңғылық патшайымы тағы да қуылды, ал оның ғибадатханасы құлай бастайды. Райстлин әлі де інісіне, Тика мен Тасслехофқа қарызы бар екенін сезінеді, сондықтан олардың Неракадан қашуына көмектеседі. Содан кейін Рейстлин Циан Қанжарды шақырып, қашып кетеді, бірақ Карамон (інісінің енді қараңғы зұлымдықтың жолында жүргенін білетін) онымен бірге жүруді өтінеді. Райстлин бас тартады және олар енді құдайлар қалағандай, екі толық және бөлек адам екенін айтады. Танис ақыры Лоранаға жетеді, бірақ оған көп айта алмай тұрып, Китира келеді. Ол Таниске Дракон әскерлерінің билеушісі болуға соңғы мүмкіндік береді және Лорд Сот Лорананы алуға келе жатқанын ескертеді. Танис бас тартады және Китираға ол Лорана үшін ғана емес, соңғы демімен Паладиннен эльф қызының жанын Лорд Соттан қорғауды сұрайтынын айтады. Ол өзінің жасаған қателіктеріне қарамастан, Паладин оған қарыз екенін және оның тілегі орындалатынын біледі дейді. Лорана сонда Танистің бұзылмағанын және оның оны жақсы көретінін түсінеді. Китира таңқаларлық түрде оларға басқа серіктер пайдаланған шығу жолын көрсетеді. Танис пен Лорана қашады, сол кезде Лорд Сот бөлмеге кіреді және Өлім салт аттысы Китираға Билік Тажын ұсынады. Китира Лорд Сотқа өзінің Танис пен Лоранаға жасаған соңғы кек алуын айтады, бұл оны Танистің ойында мәңгілік сақтап, Лоранамен қарым-қатынасын улайтын мейірімділік әрекеті еді.

Аяқталу және эпилог

Қаладан шыққанда Танис пен Лорана Физбан, Карамон, Тика және Тасслехоффпен кездеседі. Содан кейін Физбан өзінің шын мәнінде Паладин құдайы екенін ашады. Танис оны енді "Күзгі түнектегі айдаһарлар" романында күзетшілерді шақырып, оларды әрекетке итермелеген қонақүйдің қарт адамы ретінде таниды. Физбан батырларға жақсы және жаман айдаһарлардың екеуі де Ансалонда қалатынын, ал жақсы мен жаман арасындағы тепе-теңдік қайта орнатылғанын айтады. Физбан Карамонға Раистлинге кейде көмектескен рухтың (және Раистлин осы рухпен Ұлы кітапханада келісім жасасқан) ежелгі зұлым сиқыршы Фистандантилус екенін түсіндіреді. Бірақ ол Раистлиннің рухқа ие болмағанын, өмірін және іс-әрекеттерін өзі таңдағанын атап өтеді. Достар тарап кетеді. Тасслехофф Кендерхоумға, Карамон мен Тика Соласке, ал Танис пен Лорана Каламанға жол тартады. Эпилогта Раистлин Катаклизм аяқталғаннан бері қарғысқа ұшырап, бос тұрған Палантас қаласындағы тасталған аудандағы Жоғары Сиқыршылық мұнарасына барады. Ол өзін өткен мен қазіргі заманның иесі деп жариялайды, оның келуі болжағандай болды, мұнараның көріністі тұрғындары оны таниды және жаңа үйіне қоныстанады.

Басқа кітаптарға сілтемелер

Dragonlance Legends трилогиясы Хроникалардың жалғасы болып табылады және Райстлиннің одан да зор билікке ие болу үшін жасаған келесі жоспарын толыққанды көрсетеді. Физбанның өзі Тасслехофқа Флинт туралы айтқанда, осы оқиғаның бір бөлігін баяндайды. "Легендалар" трилогиясы Райстлин мен Фистандантилус арасындағы қарым-қатынасты одан да тереңірек ашады және Китираның соңғы тағдырын көрсетеді.

Комик

"Қараңғы Эльф Трилогиясы" адаптациясын жалғастырып, Dragonlance Chronicles комикстік адаптациясы 2005 жылдың тамызында "Күзгі сумеректің дракондары" (Dragons of Autumn Twilight) комиксімен басталды. New York Times бестселлер авторы Маргарет Вайс: "Біз бәріміз осы күнді күтіп келдік! Devil's Due компаниясының суреттері мен әңгімелеріне қатты әсерлендім. Бұл керемет жоба болады. Мен қатты қуаныштымын!" деп мәлімдеді. Трилогияның соңғы кітабы "Көктемгі таңның дракондары" (Dragons of Spring Dawning) комиксінің бірінші саны 2007 жылдың наурыз айындағы 300 үздік комикс тізімінде 187-орынды алып, орташа сәттілікке қол жеткізді. Соңғы #8 саны 2008 жылдың ақпан айындағы 300 үздік комикс тізімінде 206-орынды иеленді. Маргарет Вайс, Трейси Хикман және Эндрю Дабб "Көктемгі таңның дракондары" комиксін жасады, ал суретшісі – Джулиус Гоп. Devil's Due Publishing баспасы оны 12 санынан тұратын серия ретінде жарыққа шығаруды жоспарлап отыр. Indycomicreview.com сайтынан Рон Миллер комикстің бірінші санына 3 жұлдыз берді, бірақ бұл трилогияның соңғы кітабы болғандықтан, жаңа оқырмандар үшін бастау қиын болуы мүмкін екенін атап өтті.

Қабылдау

Io9 сериясында ескі Dungeons & Dragons романдарын қайта қарастырған Роб Брикен: "Оның неге жақсы көрілетінін түсінемін, бірақ адал болсам, Spring Dawning-ді алдыңғы кітаптардан жақсы деп айта алмаймын. Сөйтіп, ол 1d20 бойынша 14 ұпай жинап, «Қысқы түндердің» 17 және «Күзгі сумеректердің» 16 ұпайынан төмен, ал «Ұмытылған әлемдер» романы «Shadowdale» сияқты нәтиже көрсетті. Бұл қатал болғанымен, әділ сезіледі: «Көктемнің таңы» көбінесе жақсы кітап, бірақ оның ішіндегі шағын бөліктері қорқынышты сюжетке толы".