Кіріспе

Форт-Уорт және Денвер темір жолы – 1881 жылдан 1982 жылға дейін Техас штатының солтүстік бөлігінде жұмыс істеген және аймақтың алғашқы қоныстануына және экономикалық дамуына зор әсер еткен I класты американдық темір жол компаниясы. Форт-Уорт және Денвер қалалық теміржол компаниясы (FW&DC) 1873 жылғы 26 мамырда Техас заңнамалық жиналысымен тіркелді. 1951 жылғы 7 тамызда компания өзінің атауын Форт-Уорт және Денвер теміржол компаниясы (FW&D) деп өзгертті. Темір жолдың басты магистралі Форт-Уорттан Уичита-Фоллс, Чайлдресс, Амарилло және Дальхарт қалалары арқылы Текслайнға дейін созылып, онда Колорадо және Оңтүстік темір жолының, бас компаниясының рельстерімен байланысты. 1908 жылы екеуі де Burlington Route компаниясының еншілес кәсіпорындары болды. 1970 жылдың соңында FW&D 1577 миль (2538 км) жалпы ұзындықтағы жолдың 1201 милінде (1933 км) жұмыс істеді; сол жылы 1493 миллион тонна-мильдік кірісті жүк тасымалдағаны туралы хабарлады. (Бұл көрсеткішке бұрынғы Burlington Rock Island темір жолы кірмей қалуы мүмкін.) 1980 жылы пайдалануға берілген жолдың ұзындығы 1181 мильге дейін азайды, бірақ жүк көлемі 7732 миллион тонна-мильді құрады.

Құрылыс

1873 жылғы экономикалық дағдарыс құрылысты 1881 жылға дейін кешіктірді, сол кезде Гренвилл М. Додж жобаға қызығушылық танытты. Додж Юнион Пасифик темір жолының бас инженері ретінде алғашқы құрлықарлық темір жолдың салынуына зор үлес қосты. Додж 1881 жылы «Техас және Колорадо темір жолын жақсарту компаниясын» құрып, FW&DC темір жолын салу және жабдықтау үшін, әр шақырым жол салынғаны үшін 20 000 долларлық акция және 20 000 долларлық облигациялар алды. Сол жылы Колорадода құрылған FW&DC және «Денвер және Нью-Орлеан теміржол компаниясы» Техас пен Нью-Мексико шекарасында өз жүйелерін біріктіруге келісті. FW&DC 1886 жылға қарай Чиликоте; 1887 жылға қарай Кларендон және Амарилло; ал 1888 жылға қарай Нью-Мексико шекарасындағы Текслайн арқылы мемлекеттік жерлерді кесіп өтуге рұқсаттан басқа мемлекеттік көмек алмады. Жаңа Мексика территориясына қарай жалғасқан FW&DC, ақыры D&NO темір жолымен 1888 жылдың 14 наурызында, қазіргі Фолсом, Нью-Мексико қаласының жанындағы Юнион Парк станциясында кездесті, бұл Форт-Уорттан 850 шақырым (528 миль) қашықтықта болды.

Кеңейту

1899 жылы FW&DC компаниясын D&NO-ның мұрагері Колорадо және Оңтүстік темір жолы сатып алды. C&S-тің өзін 1908 жылы Чикаго, Берлингтон және Куинси темір жолы сатып алды, бірақ үш компания жеке заңды тұлғалар ретінде жұмыс істеуді жалғастырды. Бұл бөлінудің бір себебі Техас заңына байланысты болды, ол штатта жұмыс істейтін барлық темір жолдардың штаб-пәтерін Техаста орналастыруын талап етті. Бұл Техастағы барлық темір жолдардың толық иелігінде болуын талап етті, тіпті егер олар аймақтық немесе ұлттық темір жолдардан тәуелсіз болса да. FW&DC Техастың солтүстік-батыс бөлігіне енген алғашқы темір жол желісі болды, бұл Уичита-Фолс, Чайлдрес, Амарилло және Далхарт сияқты Техас қалаларының өсуіне үлкен үлес қосты. Сонымен қатар, темір жол қызмет көрсететін ауылдық аймақтарды қоныстандыруды белсенді түрде ілгерілетумен айналысты, фермерлер мен малшыларға мақта мен бидай өсіруді, сондай-ақ топырақ эрозиясын болдырмау үшін тегін тұқым, ағаштар мен ағаш көшеттерін ұсынды. Форт-Уорт және Денвер қаласы Форт-Уорт және Денвер Оңтүстік жазығын (1928 жылы аяқталды, Эстеллиннен Плейнвью мен Любокқа дейін 206 миль (332 км)); Форт-Уорт және Денвер Солтүстігін (1932 жылы аяқталды, Чайлдресстен Пампаға дейін 110 миль (177 км)); және Форт-Уорт және Денвер терминалын (Форт-Уорт теміржол вокзалдары мен терминалдарына қолжетімділікті қамтамасыз етеді) жалға алды.

Басым көрсеткіштері мен төмендеуі

Темір жолдың 1944 жылы, Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі экономикалық өрлеу шағында Техас темір жолы комиссиясы FW&DC жүк тасымалынан 12 132 515 доллар, жолаушы тасымалынан 5 839 399 доллар, ал басқа да кірістерден 1 488 095 доллар түскенін хабарлады. Дегенмен, 1972 жылы, мемлекетаралық тас жол көлігі мен әуе компанияларының бәсекесіне байланысты Форт-Уорт және Денвер темір жолында 20 локомотив және 1520 жүк вагоны болды, бірақ 1 743 551 долларлық зиянға ұшырады. Сонымен қатар, Юнион Пасифик темір жолы Форт-Уорттан Дальхартқа дейінгі бұл желіде басып өту құқығына ие. Алайда, FW&D 1967 жылы жолаушылар тасымалын тоқтатқандықтан, 1971 жылы Amtrak құрылғанға дейін бұл бағытта жоспарлы кесте бойынша жолаушылар пойыздары істеген емес.

Рельстерден тральдерге

1989 жылы BN Эстелин мен Любок арасындағы бұрынғы Форт-Уорт және Денвер Оңтүстік жазықтарының теміржол желісін тоқтатты. 1993 жылы Техас парктері мен жабайы табиғат департаменті Эстелин мен Саут-Плейнс қаласы арасындағы 64 мильдік (103 км) қолданыстан шығарылған жол учаскесін сатып алып, оның негізінде Капрок-Каньон мемлекеттік паркі мен Трейлвейдің жаяу және велосипед жолын құрды. Кларендон қаласындағы Сентс Рост мұражайында Форт-Уорт және Денвер теміржолының қалпына келтірілген депосы сақталған.