Кіріспе
Тай экономисі, бизнес теоретигі және саясаткер Сомкид Джатустрипитак (สมคิด จาตุศรีพิทักษ์, ; 1953 жылғы 15 шілдеде туған) – тай экономисі, бизнес теоретигі және саясаткер. Филипп Котлердің шәкірті болған ол бәсекеге қабілеттілік туралы кітаптар (бірлесіп) жазды және тай университеттерінде маркетинг сабағын оқытты. Ол Тайлық Рак Тай партиясының (ТРТ) негізін қалаушыларының бірі және партияның прогрессивті және реформалық экономикалық және әлеуметтік платформасын дамытуға жауапты болды. Партияның сайлаудағы жеңісінен кейін ол Таксин Шинаватра үкіметінде Премьер-министрдің орынбасары, Қаржы министрі және Сауда министрі қызметтерін атқарды. 2006 жылғы төңкерістен кейін әскери хунта оны экономикалық өкіл етіп тағайындады, ол патшалық қолдауына ие "өздігінен қамтамасыз ету" экономикалық бағдарламасын жақтады. ТРТ-ның 111 атқарушы мүшесінің бірі ретінде, 2006 жылғы төңкерістен кейін ол бес жылға саяси қызметтен шеттетілді. 2014 жылғы тағы бір әскери төңкерістен кейін ол хунтаның сыртқы экономикалық қатынастар жөніндегі кеңесшісі болды. 2014 жылдың қыркүйегінен бері ол "Бейбітшілік пен тәртіпті сақтау жөніндегі ұлттық кеңес" толық мүшесі.
Somkid Jatusripitak (สมคิด จาตุศรีพิทักษ์, , ; born 15 July 1953) is a Thai economist, business theorist, and politician. A mentee of Philip Kotler, he has (co )authored books on competitiveness and taught marketing at Thai universities. He was a co founder and leader of the Thai Rak Thai Party (TRT) and was mainly responsible for developing the party's progressive and reformist economic and social platform. After the party's electoral victory, he served as Deputy Prime Minister, Minister of Finance, and Minister of Commerce in Thaksin Shinawatra's government. Following the coup d'état in 2006, the junta chose him as an economic envoy, advocating the royally endorsed "self sufficiency" economic agenda. As one of 111 executive members of the TRT, he was banned from political activities for five years after the 2006 coup d'état. After another military coup in 2014, he served as the junta's advisor on foreign economic relations. Since September 2014 he has been a full member of the so called National Council for Peace and Order.
Ерте өмір
Сомкид Бангкоқтың Қытай ауданында дүниеге келіп, үлкен, бірақ қарапайым тай-қытай (Теочев) отбасында өсті, ол 10 баланың бірі болған. Оның бес атасы Цзяцин императорының тұсында (19 ғасырдың басында) Қытайдан көшіп келген. Таиландта туып өскеніне қарамастан, Сомкид тай тілінде күшті қытай акцентімен сөйлейді. Оның үлкен ағаларының бірі, Сом Джатутрипитак кейін Сиам Сити Банкінің президенті және Чавалит Йонгчайюдх үкіметінде сауда министрі болды. Оның әйелі, Анурахани Джатутрипитак, Чулалонгкорн университетінде оқытады. Олардың үш баласы бар.
Білім және академиялық мансап
Сомкид Триам Удом Сукса мектебінде оқыды және 1972 жылы Таммасат университетінің экономика факультетінде бакалавр дәрежесін алды. Кейіннен ол бизнес-әкімшілік (NIDA Business School), Ұлттық даму әкімшілігі институтында (NIDA) қаржы саласында MBA, ал Норт-Уэстерн университетінің Келлогг менеджмент мектебінде маркетинг мамандығы бойынша Ph.D. дәрежесін аяқтады. Бітірген соң оқытушылық қызметке қабылданып, NIDA Business School (Бизнес-әкімшілік) жоғары мектебінде маркетинг кафедрасының доценті болды. Сондай-ақ, NIDA бизнес мектебінің декан орынбасары қызметін атқарды. Сомкидтің ойлауына Майкл Портердің «Ұлттардың бәсекеге қабілеттілігі» еңгізген әсері зор болды. Ол өзінің академиялық зерттеулерінің басым бөлігін ұлттық және бизнес бәсекеге қабілеттілігін дамытуға арнады. Өзінің ұстазы Филипп Котлермен бірге ол Ұлттық брендтің тұжырымдамасын жақтады. 1997 жылы Сомкид Филип Котлермен бірлесіп «Ұлттардың маркетингі: ұлттық байлықты құруға стратегиялық көзқарас» атты кітап жазды. Кітапта елдердің маркетинг және оны қолдайтын тиісті саясат арқылы бәсекеге қабілеттілігін қалай арттыру жолдары баяндалған. Ол «Патра» зерттеу институтының құрылуына белсенді қатысты және 2001 жылы Тай-Рак-Тай партиясының үлкен сайлау жеңісіне көмектескен популистік саясаттың негізін қалаушы болды. «ТРТ популизмді кең ауқымда қолдап жеңіске жетті», - деп жазды «Far Eastern Economic Review» журналы. Сомкидтің маңызды саяси жаңалықтарына барлық азаматтарға арналған денсаулық сақтау бағдарламасы, Таиландтың 70 000 ауылының әрқайсысына 1 миллион THB көлеміндегі даму қоры, фермерлерге 3 жылға несие беруді тоқтату, мемлекеттік кәсіпорындарды жеделдетіп жекешелендіру және тайлық банктердің 20 миллиард долларлық нашар қарызын сатып алуға арналған ұлттық активтерді басқару корпорациясы (AMC) кірді. Сомкид сонымен қатар TRT партиясының ауылдық шағын және орта кәсіпкерлік (ШОК) саясатын дамытуға үлкен үлес қосты. Ауыл шаруашылығы Тайланд халқының 60-70% жұмыспен қамтылған ең маңызды экономикалық сектор болып табылатынын ескере отырып, экономикалық міндет ауыл шаруашылығы секторын дамыту және оны заманауи сектормен байланыстыру болды.
populism on a grand scale," said the Far Eastern Economic Review. Somkid's chief policy innovations included the universal healthcare program, 1 million THB development funds for each of Thailand's 70,000 villages, a 3 year loan freeze for farmers, fast track privatization of state enterprises, and a national asset management corporation (AMC) to buy up the $20 billion in bad debt carried by Thai banks. Somkid also pioneered the TRT party's rural small and medium enterprise (SME) policy. Noting that agriculture remains the most important economic sector, employing 60 70% of the Thai population, the economic challenge was to develop the agricultural sector and link it with the modern sector.
Таксин үкіметіндегі министр
2001 жылы TRT партиясының үлкен сайлау жеңісінен бастап Сомкид Такиннің экономикалық жақын кеңесінің маңызды мүшесі болды, бастапқыда Қаржы министрі болып жұмыс істеді, содан кейін Сауда министрі болды.
2006 жылғы төңкерістен кейінгі жағдай
Таиланд әскері 2006 жылдың 19 қыркүйегінде Таксин үкіметін құлату үшін сәтті төңкеріс жасады. Ол кезде Сомкид Париж қаласында болды, онда принцесса Сириндхорн мен Сыртқы істер министрі Кантати Супомонгхонмен бірге Тайланд-Франция мәдени көрмесіне қатысты. 2006 жылдың 21 қыркүйегінде Бангкокқа оралды. Таксин кабинетінің басқа да жоғары лауазымды өкілдерінен өзгеше, ол хунта тарапынан қамауға алынбады. Сомкид 2006 жылдың 2 қазанына дейін, Таксин Шинаватрамен бірге Тай Рак Тай партиясынан кеткенге дейін жайлы өмір сүрді. 2007 жылдың ақпанында ол патша Бхумиболдың өзін-өзі қамтамасыз ету экономикалық саясатын «насихаттау» жөніндегі үкіметтік комиссия төрағасы болып тағайындалды. Бұл тағайындау қатты дау тудырды, өйткені сыншылар популист экономика саясатын жүргізушінің өзін-өзі қамтамасыз етуді ілгерілетуде рөлі жоқ екенін мәлімдеді. Сомкидтің тағайындалуын хунтаның ықпалды мүшесі генерал Сапранг Кальянамитр және Сомкидтің көп жылдық әріптесі, Демократия үшін халық альянсының өкілі Сонди Лимтхонгкул қолдады. Кейін Сомкид комиссиядан кетуді шешті, ол жақын арада таратылды. Сомкидтің ұзақ жылдар бойы қарсыласы болған қаржы министрі Придияторн Девакула комиссияның жұмысын атқаруға көмектесуге дайын екенін білдірді және Сомкидтің отставкасына қатысы жоқ екенін мәлімдеді. 2007 жылдың мамыр айының басында бұрынғы сенаторлар тобы Сомкидке жаңа саяси партия құруға, атап айтқанда Дхарма Тхиппатай тобын құруға қолдау көрсетуге дайын екендерін мәлімдеді. Олардың арасында Сурапорн Данаитангтракуон, Анек Лаотаматас (Махачон партиясының бұрынғы төрағасы) және Тай Рак Тай партиясының бұрынғы мүшелері Сурананд Веджаджива мен Пимол Шривикорн болды. 2007 жылдың 26 маусымында олар Ruam Jai Thai партиясын құрды. Алайда, 2007 жылдың 30 мамырында Конституциялық сот Таиландтың бұрынғы 111 атқарушы мүшесіне, оның ішінде Сомкидке, бес жылға саяси лауазымдарды атқаруға тыйым салды. 2012 жылы Сомкид Таиландтың болашағын зерттеу институтын құрды, бұл тәуелсіз зерттеу орталығы, оны Тайландтың ірі бизнес корпорациялары демеушілік етеді және мемлекеттік органдар мен жеке секторға зерттеулер мен кеңес беруге бағытталған. 16 қыркүйекте Сомкид – екі азаматтық өкілдің бірі ретінде Ұлттық Көшбасшылық Кеңесіне (NCPO) мүше болып тағайындалды.
Министрлер кабинетінен шыққаннан кейін
2020 жылы хунталық кабинеттен кеткеннен кейін Джатутрипитак, бұрынғы әріптес министрлер Сонтират Сонтижиравонг пен Уттама Саванаяна құрған, жақында құрылған Санг Анганот Тай (Таиландтың болашағын құру) партиясына қосылды және алдағы жалпы сайлауда партия кемінде 25 мандат жеңіп алса, премьер-министрлікке кандидат болуға келісті.
Таңдалған шығармалар
(Филип Котлер және Лиам Фейимен бірлесіп жазылған). (Филип Котлер және Сувит Маэсинсемен бірлесіп жазылған).