Кіріспе

1969 жылы Кингсли Амистің романы

"Жасыл адам" – британдық автор Кингсли Амистің 1969 жылы жарық көрген романы. Times Literary Supplement журналының бір рецензенты "Жасыл адамды" "бір романның үш жанрының" үйлесімі деп сипаттады: әуесқойларға арналған оқиға, нұсқаулық хикая және комедиялық роман. Роман Амистің жанрлық романмен тәжірибе жасауға дайын екенін көрсетеді (мысалы, "Альтернатив" (ғылыми фантастика/балама тарих) немесе "Полковник Сан: (Джеймс Бондтың оқиғасы)) және оның дәстүрлі романдарының көптеген ерекшеліктерін, сыртқы пішіндердегі ескіліктік және алкогольге байланысты мәселелер сияқты беткі қабаттарында да, күнделікті қарым-қатынастардағы адамдардың қатыгездігі мен өзімшілдігін зерделейтін терең ойлар сияқты маңызды аспектілерде де көрсетеді.

Орнату

Роман Лондон мен Кембридж арасындағы "Жасыл адам" атты мейрамханада және оның төңірегінде өрбиді. Мейрамхананың иесі – 53 жастағы Морис Аллингтон, оның екінші әйелі, жасөспірім қызы және мейрамхананың жоғарғы қабатындағы пәтерде тұратын 80 жастағы әкесі бар. Мейрамхана мен оның аты 14 ғасырға дейін жетеді, ал мейрамхананың тартымдылығы 17 ғасырдағы иесі, Кембридж ғалымы және оккультизммен айналысқан Томас Андерхиллмен байланысты әуесқойлардың тарихымен одан әрі сәнделген. Андерхилл екі шешілмеген кісі өлтірумен байланысты болды, соның ішінде оның әйелінің өлтіруімен де, бірақ оның ізі оған жеткізілген жоқ.

Сюжет

Романның дамуы кезінде Эллингтон көптеген қиындықтарға тап болады, соның ішінде бір түнде кешкі асқа әкесінің инсульттан қайтыс болуы және гипнагогикалық жақталу мен галлюцинацияларға әкелетін ішімдік проблемасы; Морис өзінің проблемаларын дәрігерінің әйелімен қарым-қатынас жасап, қызы Эмиді (анасы, Мористің бірінші әйелі жол апатында қаза тапты) елемеу арқылы және қазіргі әйелі мен оның әулеті екеуін де менжаж а троуге азғыруға тырысады, бұл екі әйел бір-біріне құштарлықпен қызығушылық танытып, оны оргагиядан құтқарып қалады. Осы уақыт ішінде Морис қонақ үйдің айналасында арбаларды көре бастайды - дәлізде қызыл шашты әйел, мүмкін Андерхиллдің әйелі, ваннаның үстінде ұшып жүрген кішкентай құс, тамақ бөлмесіндегі Томас Андерхиллдің көңілі. Бірақ бұл туралы отбасына және достарына айту қиын, өйткені олар қатты ішімдік ішу және әкесі қайтыс болғаннан кейін стресс оның галлюцинацияларға ұшырайтынын болжайды. Мористің өз зерттеулері оны Барлық қасиеттілер колледжіне, Кембридждегі ойдан шығарылған колледжге (Оксфордтағы Барлық жандарға үлгі) алып барады. Андерхилл оның мүшесі болды және оның құжаттары құпия сақталады. Ол жерде ол Андерхиллдің өзінің қара өнерімен ауылдың жас қыздарын азғырып, содан кейін зорлап жүргенін көреді. Осы арада Морис өзінің есігін ашқан, ішімдік ішіп, түн ортасында Андерхиллмен сөйлескенін, оның көмегін іздеп, оның құпия жоспарын жүзеге асыруды бастағанын біледі. Бұл Мористің Андерхиллдің көрін қазып, оның ішінде ежелгі күміс мүсінді табады, оны Андерхилл қонақ үйдің асханасында түн ортасында болатын кездесуге әкелуді сұрайды. Сол түстен кейін, сәтсіз оргиядан кейін, Морис кенеттен өзін таңғажайып уақыт ауытқуында табады, ол кезде оның қонақ бөлмесінен тыс барлық молекулалық қозғалыс тоқтатылады. Ол өзін жас, жұмсақ жігіттің қасында табады, ол Құдайдың өзі деп түсініледі. Сапардың мақсаты Мористі Андерхиллге қарсы ескерту және одан Андерхиллдің жойылуына көмектесуді сұрау, бірақ әңгіме барысында Амис жас жігітке жаратылысты және оның ішіндегі Құдайдың күшін түсіндіріп, қызықты теологияны пысықтады. Жас жігіт Мористі күміс тәреге қарсы күміс мүсінге қарсы салмақ ретінде күміс тәреге қалдырады. Түн ортасында кездесу басталғанда Андерхилл Мористі холографиялық, бірақ примитивті порнографиялық шоумен қуантуға тырысады; Морис өзін ылғал, күңгірт үңгірде сезінеді, оның қабырғаларында сәл таңғажайып жыныстық көріністер бейнеленеді. Шоу одан да қорқынышты бола бастағанда, Морис Андерхиллдің өзі жоқ екенін түсінеді; ол қызының қонақүйдің алдындағы жолдан айқайлап жатқанын естігенде, Андерхиллдің ниеттерін түсінеді. Климактикалық сахнада Морис Андерхиллді есінен таныту үшін айқыш ағаштан пайдаланады және сыртқа жүгіреді, онда ол Андерхиллдің мүсінді пайдаланып, жасыл адамды, үлкен және күшті адам түріндегі бұтақтар мен жапырақтардың жиынтығын пайдаланды. Бұл зат Мористің қызы Эмиді өлтіруге бел буған. Морис мүсінді зиратқа лақтырып, Андерхиллдің күшін созады және жасыл адамды жояды. Андерхиллдің мақсаты, көрінеу, Эмиді жыныстық қатынасқа тыйым салынған, оның денесі жоқ, эксперимент ретінде өлтіру еді. Романның бос нүктелерін аяқтау үшін соңғы көрініс: Морис мүсінді жояды және ол Андерхилл мен оның жасыл адамды құтқаруға сәнді, циникалық және керісінше шіркеу діни қызметкерін (жас жігіттің сөзімен айтқанда, Құдайды "қоныстан тыс Мао Цзе Тунг" деп атайды) қолданады. Морис Андерхилл сияқты тұлға ғасырлар бойы барлық ықтимал нысаналардың ішінен өзіне неге тартылғанын ойлайды және мүмкін түсіндірмелерге масқараланады. Мористің әйелі оны тастап кетеді (оның сүйіктісіне), бірақ қызы ұсынысты ұсынады және ол Жасыл адамнан алыстап, жаңа бастама жасау жоспарына келіседі. Морис біраз жеңілдеді, бірақ ол өлгенше өзін Морис Эллингтон ретінде танытатын барлық кемшіліктер мен кемшіліктерге тұтқындалып қалатынын мойындайды.

Бейімделу

Роман 1990 жылы Альберт Финнидің қатысуымен BBC үш бөлімді телесериалы ретінде бейімделді. Амистің "Кім немесе не болды?" атты әңгімесі автордың BBC радиосындағы хабарламасы ретінде басталып, романға жалғасқан туынды: өзінің жинақталған әңгімелер жинағына жазған кіріспесінде Амис бірнеше адам хабарламаның артындағы оқиғаға сенедінін, ал "Жасыл адам" романының мистикалық жағының шындыққа жақын екенін айтады.