Кіріспе

Мұралық басқарушы – өсиет қалдырмаған, қайтыс болған адамның мұрасын басқару үшін сот тағайындайтын адам. Егер адам өсиетсіз қайтыс болса, сот оның қарыздарын өтеу, қажетті салықтар мен қорымдық шығыстарды төлеу және қалған мүлікті заңмен белгіленген тәртіппен бөлу үшін бір адамды тағайындай алады. Мұндай адам мұралық басқарушы деп аталады және өсиет бойынша мұрагерлік атқарушының сияқты өкілеттіктерге ие болады.

Шолу

Адам қайтыс болғаннан кейін оның мүлкі мұрагерлік рәсімдерінен өтуі тиіс. Бұл рәсімдер мемлекеттік немесе жергілікті сотта жүргізіліп, қайтыс болған адамның мүлкі өсиет бойынша немесе заң бойынша бөлінеді. Көбінесе, осы рәсімді жеңілдету үшін Сот мүлікті басқарушыны тағайындайды. Сот осы басқарушыға қайтыс болған адамның мүлкін басқаруды тапсырады – оған қайтыс болған адамның барлық мүлкін жинау, қарыздарын толық төлеу және мұрагерлерге қалған мүлкін бөлу кіреді. Алайда, мүлікті басқарушылардың өкілеттіктері шексіз емес, олардың барлық құқықтары мұрагерлік соттан туындайды. Сондықтан, басқарушы мүлікті дұрыс басқарғаннан кейін олардың қызметі тоқтатылады.

Әкімшілердің жарамдылығы

Сот мұрагерді тек егер марқұм өсиетсіз қайтыс болса, марқұм өсиетінде орындаушыны көрсетпесе, немесе көрсетілген орындаушы өзінің міндеттерін орындауға шамасы келмесе немесе орындауға ниеті болмаса ғана тағайындайды. Кез келген адам мұрагерлік басқарушы болып қызмет ете алатынымен, мұрагерлік соттар мемлекеттік заңдармен немесе ортақ құқықпен кімді таңдай алатыны шектеледі. Ең көп кездесетін шектеулердің кейбіреуі төменде келтірілген. Төмендегі ақпарат жалпы формальдылықтарға шолу ұсынса да, толыққанды нұсқаулар алу үшін нақты мемлекеттің тиісті заңдарына жүгіну ұсынылады.

Артықшылықты тараптар

Кейбір штаттарда заң бойынша мұрагерлік соттар таңдалған "артықшылықты тараптар тізімінен" әкімші тағайындауға міндетті. Артықшылықты тарап – марқұмның тірі қалған жұбайынан бастап, тірі қалған туысына дейін болуы мүмкін. Мысал ретінде, Колумбия округінің артықшылықты тараптар туралы заңына назар аударыңыз: "Егер мүлікті өсиетсіз қалдырған адам жесір немесе күйеуі мен баласы немесе балалары болса, соттың қалауынша, әкімшілік жесірге немесе күйеуіне, немесе баласына, немесе әкімші ретінде әрекет етуге құқылы балалардың біріне немесе бірнешесіне берілуі керек". Кейбір штаттар мұрагерлік сотқа осы тізімнен ауытқуға рұқсат бергенімен, көпшілігі барлық артықшылықты тараптар әкімші болу құқығынан бас тартса ғана, шектеулі тізімнен таңдауға міндетті.

Әкімшінің құзыреті

Әкімші тағайындалғанға дейін оның қабілеттілігі анықталуы керек. Бұл қабілеттілік, басқа да құқықтық мәселелердегі қабілеттіліктен ешқандай айырмасы жоқ, әкімшілердің мүліктің мүддесіне қызмет ету қабілетін шектеуші кез келген психикалық жағдайдан босатылуы талабынан туындайды. Бүгінде штаттардың көпшілігі осы жалпы құқық стандартын қабылдаған, ал кейбіреулері оны физикалық кемістіктерді де қамту үшін кеңейтеді. Алайда, соттың қабілеттілікті анықтау үшін жасқа немесе қимыл-қозғалысқа байланысты жалпы факторларға сүйене алмайтынын ескеру маңызды. Керісінше, сот немесе өтініш беруші тарап әкімшінің шешім қабылдау қабілетін нашарлататын нақты психикалық немесе физикалық кемістіктерді (деменция, церебральды парез немесе бас миының жарақаты сияқты) дәлелдеуі керек.

Терiс мүдделi тараптар

Мұрагерлік соттар егер адамның мүлікке қатысты қарсы мүддесі болса, оны әкімшілік қызметке тағайындаудан бас тартуға құқылы. "Қарсы мүдде" деген ұғымның нақты анықтамасы әрбір нақты жағдай бойынша фактілерді мұқият зерттеуге байланысты. Мысалы, көбінесе, адамның мұрагер ретінде тағайындалуы оны әкімшілік қызмет атқарудан кедері келтірмейді. Соның орнына, соттар әкімшінің қарсы мүддесіне қатысты барлық жағдайды бағалауға және осы мүдделердің дисквалификация қажеттілігін тудыратындай мәнді екенін анықтауға міндетті.

Елді мекенге келгендер

Соттар мүлiктiң артықшылықты тараптарын мақұлдауға бейiм болуы мүмкiн, бiрақ олар мүлiктiң "сырттан келген" тұлғаларын тағайындаудан шектелмейдi. Соттар әдетте "сырттан келген" адамды қайтыс болған адаммен қандық немесе некелік байланысы жоқ, сондай-ақ қайтыс болған адамның мүлкіне мүддесі жоқ адам деп анықтайды.

Кредиторларға төленетін төлемдер

Мұраны дұрыс тізімдегеннен кейін, әкімші қайтыс болған адамның мұрасына барлық қарыздарды төлеуге міндетті. Алайда, әкімші қайтыс болған адамның қарызкорларын іздемейді. Керісінше, мұрагерлік сот арқылы белгіленген тәртіппен қарызкорлар өз талаптарын қайтыс болған адамның мүлкіне тіркеп береді. Талап тіркелгеннен кейін, мұрагерлік сот (және әкімші) талаптарды тексеріп, олардың заңдылығын анықтайды. Егер талап заңсыз деп табылса, ол мүліктің есебінен төленбейді, "қабылданбайды". Егер талап заңды деп табылса, әкімші борышты мүлкінің тізімделген активтерінен төлеуге міндетті. Қарызкорларға төлем жасалғаннан кейін мүлік қалса, қалған сома қайтыс болған адамның мұрагерлеріне бөлінеді (төменде сипатталғандай).

Мұрагерлік сотқа құжаттарды тапсыру

Мұраны тізімдеуден басқа, әкімшілер қайтыс болған адамның мүлкін дұрыс басқару үшін көптеген құжаттарды ұсынуы керек. Мысалы, Нью-Джерси штатында әкімші қайтыс болған адамның өсиетнамасын (егер бар болса), күйеуі немесе әйелінің өсиетнаманың бар екендігі туралы мәлімдемелерін, қолданыстағы жылжымайтын мүліктің куәліктерін, мүлікті бөлу туралы келісімдерді, басқаруға қатысты өтініштерді және тағы да көптеген құжаттарды ұсынуы тиіс. Көбінесе, қажетті құжаттар штаттан штатқа өзгереді, сондықтан әкімші өзінің жергілікті билігін тексеруі немесе жергілікті адвокатқа хабарласып, штат заңнамасы бойынша талаптарды нақтылауы керек.

Жылжымайтын мүлік пен жеке мүлікті сату

Құқық саласына байланысты, әкімшілерге марқұмның жылжымайтын және жеке мүлкін сату және жалға беру өкілеттігі беріледі. Мысалы, марқұм өз пәтерінің құжаты тірі қалған жұбайына берілуін қалауы мүмкін. Бірақ, осыған дейін ғимарат өз қызметін атқарып тұрады және оған әкімші күтім жасауы тиіс. Сондықтан, мұрагерлік құқығы бойынша, әкімші мүлкін жалға беруді жалғастыра алады және құжатты тиісінше беруге дейін жалға төлемдерін жинап алады. Сонымен қатар, әкімші мұрагерлік соттың келісімінен кейін, марқұмның мүлігіндегі қалған қарыздарды өтеу үшін ғимаратты сата алады. Қалай болғанда да, әкімші мүлікті өсиет немесе мұрагерлік заңға сәйкес бөлуге міндетті; олар өз қалауынша бөлуге толық құқыққа ие емес. Әкімші қандай да бір әрекет жасағысы келсе, олар әрқашан жергілікті мұрагерлік сотпен немесе адвокатпен өз құзыретінің талаптары мен өкілеттіктері туралы кеңесуі керек.

Әкімшілерді қызметтен шығару

Мұраны басқарушыны арыз немесе шағым арқылы қызметтен босатуға болады. Мысалы, сот басқарушыны тағайындағаннан кейін, кез келген мүдделі тарап соттың тағайындауына шағымдануға құқылы. Әрине, шағым негізді болуы керек; тарап соттың дұрыс емес шешімін келтіре алады немесе басқа адамның тағайындалуға заңдық құқығы болған деп мәлімдей алады. Қалай болғанда да, апелляциялық сот мұрагерлік сот жасаған басқарушы тағайындауын жою құқығын әрқашан сақтайды. Апелляциялық процедурадан тыс, басқарушы заңмен белгіленген міндеттерін орындамаған жағдайда қызметтен босатылуы мүмкін. Мысалы, басқарушы мұра мүлігін сату үшін ең жоғары баға алуға міндетті, себебі ол сенімділік міндеттемесін атқарады. Егер басқарушы жақын досына мүлікті нарықтық құннан төмен бағаға сатса, ол сенімділік міндеттемесін орындамағандықтан (яғни сатудан ең жоғары баға алуға қол жеткізбегендіктен) қызметтен алынуы мүмкін. Қысқасы, сот басқарушының заңмен белгіленген немесе сенімділік міндеттерін орындамағанын анықтағаннан кейін оны қызметтен босатуға құқылы.