Кіріспе

Мишақшаны ми сабағына жалғастыратын құрылым – мишақша аяқтары. Барлығы алты мишақша аяғы бар, әр жағында үштен:

Жоғарғы мишақша аяғы – мишақшаны мидың ортаңғы бөлігімен байланыстыратын ақ заттан тұратын жұп құрылым. Ортаңғы мишақша аяқтары мишақшаны көпіршемен байланыстырады және толығымен ортаға қарай бағытталған талшықтардан тұрады. Төменгі мишақша аяғы – ұзынша мидың артқы бөлігінің жоғарғы жағында орналасқан, жуан, жіп тәрізді құрылым. Аяқтар төртінші қарыншаның бүйір шекарасын құрайды және ерекше алмаз тәрізді пішін жасайды, мұнда ортаңғы аяқ алмаздың орталық бұрыштарын, ал жоғарғы және төменгі аяқтар сәйкесінше жоғарғы және төменгі жиектерін құрайды.

Құрылымдық шығу тегі

Жоғары мишаша тұяқтары (бракхия конъюнктивасы) мишадан шығып, төртінші қарыншаның төбесінің бүйірлік бөлігін құрайды, онда олар төменгі колликулалардан төменгі ми сабағына еніп, жоғарғы ми миымен жалғасады. Жоғары мишаша тұяқтары мишадан негізгі шығу жолын білдіреді, сондықтан олардың талшықтарының көп бөлігі эфферентті. Аференттік үлесі салыстырмалы түрде шағын. Эфференттік жолдарға церебеллорубральды, дентатоталамукалық және фастигиоретикулярлық жолдар жатады. Олардың барлығы ми ядроларынан шығады: церебеллорубральды талшықтар глобус және эмболиформ ядроларынан, дентатоталамукалық талшықтар дентат ядросынан, ал фастигиоретикулярлық талшықтар фастигиальді ядросынан. Олар әртүрлі ядролардан бірге төртінші қарыншаның төбесімен жоғары көтеріліп, жақтық лемнискқа қарай мидың ортаңғы тегментальді аймағына бағытталады. Осы жерде церебеллорубральды талшықтар қарсы жаққа өтіп, қызыл ядроға еніп, ал дентатоталамукалық талшықтар да қарсы жаққа өтіп, таламустың вентральді аралық (VI) және вентральді алдыңғы (VA) ядроларында синапс жасайды. Фастигиоретикулярлық талшықтар мидың ортаңғы бөлігінің, мидың және ұзын мидың ретикулярлық құрылымына еніп, ал аференттік жолдарға алдыңғы спиноцеребеллярлық және тектоцеребеллярлық жолдар жатады. Алдыңғы спиноцеребеллярлық жолдың талшықтары омыртқа миының Кларк бағанасынан басталып, алдыңғы ақ комиссура арқылы жақтық фуникулға өтеді, онда жоғары понтиндік деңгейге көтеріліп, содан кейін мишаға жоғары тұяқ арқылы еніп, миша қабығының артқы бөлігінде аяқталады. Тектоцеребеллярлық жолдар екі жақтағы жоғарғы және төменгі колликулалардан шығып, аралық құрттармен (кульмен, декливе, жапырақ, түйіршік, пирамида) және лобулус симплекспен аяқталады. Тектоцеребеллярлық жолдың функциясы толық белгілі емес, бірақ ол көру және есту рефлекстерін қамтамасыз етеді деп саналады.