Кіріспе

Гейлдік атлетика қауымдастығының тарихы, Гейл ойындарының өзінің тарихынан әлдеқайда қысқа. Хёрлинг пен кейд Ирландияның ерте заманында жазылған, тіпті жазба тарихтан бұрын пайда болған. Гейлдік атлетика қауымдастығы 1884 жылы құрылған.

Құрылтай және ерте тарихы

GAA-ны құруға түрткіс берген адам – 1847 жылы туған Клэр округының Майкл Кусак еді. Ол Дублиндегі Блэкрок колледжінде мұғалім болған. 1877 жылы ол студенттерді британдық мемлекеттік қызметке емтиханға дайындау үшін жеке мектебін – Мемлекеттік қызмет академиясын ашты. «Кусак академиясы» және оның оқушылары өте жақсы нәтижелер көрсетті, осының нәтижесінде оқуға келетіндердің саны арта түсті. Академиядағы оқушылар барлық дене шынықтыру түрлеріне қатысуға ынталандырылды. Кусак ирланд ойындарының деңгейі төмендеп бара жатқанына алаңдады. Осы мәселені шешу үшін, ежелгі Тайлтен ойындарын ерекше ирландтық дәмі бар жеңіл атлетика жарысы ретінде қайта жандандыру және герлингті ұлттық ойын ретінде қайта орнату үшін Кусак 1884 жылдың 1 қараша күні сенбіде Тюрлс, Типперри округындағы Хейс қонақ үйінде бірнеше басқа энтузиасттармен кездесті. Жеті негізгі мүше: Кусак, Морис Дэвин (төрағалық еткен), Джон Уайс Пауэр, Джон Маккей, Дж. К. Браккен, Джозеф О’Райан және Томас Сент-Джордж Маккарти (жақын жердегі Темплморда орналасқан Корольдік ирланд полициясының аудандық инспекторы). Кейіннен Кусак Ненэгхтен келген Фрэнк Молони де қатысқанын мойындады, ал баспасөз хабарларында мына алты адамның қатысқандығы жарияланды: Уильям Фоули, мырза Дуйер, мырза Калхан, Уильям Делехунти, Джон Батлер және Уильям Кантуэлл. Бәрі Тюрлстен болды, тек Фоули ғана Дэвин сияқты Каррик-он-Суирден келген еді. Құрылтай күні мифологиялық маңызымен таңдалды: аңыз бойынша, Самайн (1 қараша) – Фианнаның күшінің жойылған күні. Кусак осы күнді ирланд батырларының қайта жаралуын символдау үшін таңдады, сондай-ақ Ұлттық ойын-сауықтарды дамыту және сақтау үшін Гейлдік атлетика қауымдастығы құрылды, кейіннен оның атауы Гейлдік атлетика қауымдастығы деп қысқартылды. Ұйым құрылғаннан кейін бірнеше апта өткен соң, Кашельдің Рим-католик архиепископы Томас Кроук оған қолдауын білдірді және оның алғашқы меценаты атанды. Оның басқа меценаттары Майкл Дэвитт және Чарльз Стюарт Парнелл болды. Кусакпен араласу қиын болды, бірақ ұйымның алғашқы айларында ол өте жақсы ұйымдастырушы екенін көрсетті. Алайда, ұйым құрылғаннан кейін көп ұзамай ол оны басқаруды тоқтатты. Он сегіз ай ішінде ол есептерді аудитке ұсынбағаны үшін отставкаға кетуге мәжбүр болды. Келесі бірнеше жылда GAA одан да дамыды. 1886 жылы округтік комитеттер құрылды. Олар жаңа Бүкіл Ирландия чемпионатындағы өкілдік бірліктеріне айналды. Кейіннен қауымдастық гейл футбол және герлинг үшін жаңа ережелерді әзірледі және оларды «Бірлескен Ирландия» газетінде жариялады. 1887 жылы спорттың екі түрінде де алғашқы Бүкіл Ирландия чемпионаттары өтті. Ирландияның 32 округінен 13 GAA округі қатысты, бірақ тек бесеуі герлингтен, ал сегізі футболдан бақ сынады.

XX ғасыр тарихы

1900 жылдан бастап қозғалысқа жаңа типтегі адамдар – Гэль лигасының (1893) ықпалына түсе бастағандар – қосылды. Олар көбінесе кеңсе қызметкерлері, мектеп мұғалімдері немесе мемлекеттік қызметкерлер еді. 1922 жылы қауымдастық жеңіл атлетиканы дамыту және насихаттау жұмысын Ұлттық жеңіл атлетика және велосипед спорты қауымдастығына жүктеді.

GAA-ның уақыт кестесі

1884: 1 қарашада (Саман: аңыз бойынша Фианна биліктен құлаған күні) Типперри графтығының Тюрлстегі Хейс қонақ үйінде Гейлдік спорттық қауымдастық құрылды. 1886: Уэксфорд округі кеңесі еліміздегі алғашқы GAA округтік ұйымы болды. 1887: Типперри мен Лимерик бірінші Бүкіл Ирландиялық Хёрлинг және Футбол финалдарында жеңіске жетті. 1892: Хёрлинг пен футболдың ережелері өзгертілді: Голдар бес ұпайға тең болды және командалар 21-ден 17-ге дейін қысқартылды. Өлкеаралық командалар Бүкіл Ирландия чемпионатына енгізілді. Конгресс жеңімпаз клубқа округтегі басқа клубтардың ойыншыларын пайдалануға рұқсат берді, осылайша округтар аралық командалар құрылды. 1896 ж. Голдың құны 5 ұпайдан 3 ұпайға дейін төмендетілді. 1900: Мюнстер, Ленстер, Коннахт және Ольстер провинциялық кеңестері бекітілді. 1904 ж. Алғашқы ресми камоги матчтары өтті. 1912: Бүкіл Ирландия деңгейінде жасөспірімдер чемпионаты енгізілді. 1913: Дублиндегі Джонс-роуд алаңын GAA сатып алып, Крок ескерткіш паркі деп атады. 1920: Қанды жексенбі: Ирландияның Тәуелсіздік соғысы кезінде Крок паркіне көмекші күштердің шабуылында он екі көрермен және ойыншы Майкл Хоган қаза тапты. 1923 ж. Галвейдің фыргерлері Коннахттың алғашқы Бүкіл Ирландия чемпионатында жеңіске жетті. 1924 ж. Крок паркіне қайта жаңғыртылған Тайлтен ойындары ашылды. 1925: Декларация ережесі ойыншылардың туған жері үшін, тұрғылықты жері үшін емес, ойнауға мүмкіндік берді. Галвей бірнеше наразылықтан кейін Коннахттың алғашқы Бүкіл Ирландия футбол титулын жеңіп алды. 1926 жылы Галвейдің Килкенниге қарсы ойыны алғаш рет радио арқылы көрсетілді. 1927 ж. Теміржол кубогы жарыстары енгізілді. 1928 жылы Килдэр Сэм Магуайр кубогын жеңген алғашқы округ болды. 1931 жылы Куман Лúтхлеас Гейл атауы қабылданды. 1933 жылы Каванның футболшылары Ольстердің алғашқы Бүкіл Ирландия чемпионатында жеңіске жетті. 1932 ж. Бірінші Бүкіл Ирландия камоги чемпионаты өтті. 1935 ж. GAA екінші жарты ғасырына енді. Бүкіл Ирландия финалдарына 50 000 адам қатысты. 1938: Михеал О Хехир өзінің алғашқы GAA матчы туралы пікір білдірді. 1939: Корк пен Килкенни арасындағы фырлинг матчы "көктегі найзағай финалы" ретінде есте қалды, себебі ойынның шешімі дауыл кезінде ойналды. Сол күні Екінші дүниежүзілік соғыс басталды. 1940: Жаза соққысы және жаза соққысы енгізілді. 1947: Нью-Йорктегі Поло Граундс стадионында Каван мен Керри арасындағы Бүкіл Ирландия футбол чемпионатының финалы өтті. Каван жеңіске жетті. 1954: Крок паркіне Корк пен Уэксфордтың Бүкіл Ирландия ағалар арасындағы фырлинг чемпионатының финалында 84 856 адам келді. 1959: GAA-ның 75 жылдығы Крок паркіне алғашқы консольді Жаңа Хоган стендісін ашумен атап өтілді. 1961: Даун мен Оффали арасындағы Бүкіл Ирландия футбол чемпионатының финалына 90 556 адам қатысты. 1961: Poc Fada турнирінің алғашқысы өткізілді. 1962: GAA матчы Telefís Éireann (қазір RTÉ) телеарнасында тікелей эфирде көрсетілді. 1967: Австралия құрамасына қарсы футбол бойынша алғашқы халықаралық ойын өтті. 1971: Алғашқы Бүкіл Ирландия клубтық чемпионаттары өтті. Роскреа ағалар арасында фырлинг жарысында, ал Шығыс Керри ағалар арасында футбол жарысында жеңімпаз атанды. 1974 жылы Тюрльсте әйелдер гейл футбол қауымдастығы құрылды. 1976 ж. Корк қаласында Páirc Uí Chaoimh ашылды. Бұл GAA-ның алғашқы арнайы салынған стадионы болды. 1984: Гейлдік спорттық қауымдастықтың жүз жылдық мерейтойы. Барлық Ирландияның ағалар арасындағы финалы Корк пен Оффали арасында Тюрлстегі Семпл стадионында өтті. 1993 ж. Крок паркін толықтай қайта құрудың үлкен жоспары іске қосылды. 1996: Кузактың жаңа стендісі ашылды. 1997: "арқа есігі" жүйесі Бүкіл Ирландияның ересек ерлер арасындағы харлинг чемпионатына енгізілді. Бір провинциядан екі команда арасындағы алғашқы Бүкіл Ирландияның ағалар арасындағы финалы Клэр мен Типперри арасында өтті, екеуі де Мунстерден. 1998: Оффли "арқалық есіктен" өтіп, Бүкіл Ирландияның ересек харлинг чемпионатын жеңген алғашқы команда болды. 1999: Гейл ойыншылары қауымдастығы құрылды. 2001: Британ армиясының немесе RUC мүшелеріне GAA ойнауды тыйым салатын 21-ереже жойылды. 2001: "Артқы есіктің" жүйесі Бүкіл Ирландияның аға футбол чемпионатына енгізілді. Галвей "арқа есіктен" өтіп, Бүкіл Ирландияның аға футбол чемпионатын жеңген алғашқы футбол командасы болды. 2002: Қайта жаңартылған Кусак, Канал аяғы және Хоган стендтері ресми түрде ашылды. 2003: Бір провинциядан екі команда арасындағы алғашқы Бүкіл Ирландияның Ағалар футбол чемпионатының финалы Тайрон мен Армах арасында өтті. 2004: Томи Мерфи кубогының алғашқы ойындары өтті. 2005: Алғашқы Кристи Ринг кубогы мен Никки Рэка...