Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құс түрі Саксония патшасы жұмақ құсы (Pteridophora alberti) – жұмақ құсылар тұқымдасының (Paradisaeidae) құсы. Бұл Pteridophora туысының жалғыз өкілі. Ол Жаңа Гвинеядағы таулы орманға эндемик.
Species of bird
The King of Saxony bird of paradise (Pteridophora alberti) is a bird in the bird of paradise family (Paradisaeidae). It is the only member of the genus Pteridophora. It is endemic to montane forest in New Guinea.
Номенклатура
Дрезден мұражайының Адольф Бернард Майер бұл түрді 1894 жылғы желтоқсан айындағы Британдық орнитологтар клубының бюллетенінде сипаттады. "Саксония королі" деген жалпы атауы да, "альберти" деген ғылыми атауы да сол кездегі Саксония королі Альбертке құрмет көрсету үшін берілді, ал оның әйелі королева Кароланың паротиясына есім қойылды.
Adolf Bernard Meyer of the Dresden Museum described this species in the December 1894 bulletin of the British Ornithologist's Club. Both the common name "King of Saxony" and the scientific specific name "alberti" were given to honour to the then king of Saxony, Albert of Saxony, whose wife gave her name to the Queen Carola's parotia.
Сипаттама
Сакс королі – бұл жұмақ құсының ересек атасының ұзындығы шамамен 22 см. Аталықы қара және сары түсті, қоңыр қара ирисі, қоңыр сұр аяқтары, ақсу жасыл түсті жарқыраған қақпағы бар қара мүсігі және екі өте ұзын (50 см-ге дейін) тісті, эмальді көк маңдай қауырсындары бар, оларды құс өз қалауынша тәуелсіз түрде тік көтере алады. Әйел құсы безендірілмеген, сұрғылт қоңыр түсті және жолақты астыңғы жағы бар. Аталықтың әшекейлік бас қауырсындары соншалықты ерекше, оның алғашқы нұсқасы Еуропаға келгенде, оны жасалма деп ойлаған.
The adult King of Saxony bird of paradise is approximately 22 cm long. The male is black and yellow with a dark brown iris, brownish grey legs, a black bill with a bright aqua green gape, and two remarkably long (up to 50 cm) scalloped, enamel blue brow plumes that can be independently erected at the bird's will. The unadorned female is greyish brown with barred underparts. The male's ornamental head plumes are so bizarre that, when the first specimen was brought to Europe, it was thought to be a fake.
Тарату
Саксония королі жұмақ құсы Жаңа Гвинеяның таулы ормандарында қоныстанады, және Батыс Жаңа Гвинеядағы Вейланд тауларынан бастап Папуа-Жаңа Гвинеядағы Кратке жотасы мен Гилуве тауына дейін 1300–2850 метр биіктікте, бірақ көбінесе 1800–2500 метр биіктікте таралған. Еркек Архболдтың бовербирдтері жақсы сақталған шағылған бас қауырсындарын әшекейлеу үшін іздейді, ал адамдар оларды осы құстардың ұсыну алаптарынан жинап алады. Еркектерді де жергілікті халықтар салтанатты безендіру үшін қолданатын құнды ұзын қауырсындары үшін аңдайды, бірақ осыған қарамастан, түр өзінің таралған аймағының бір бөлігінде кең таралған болып қалады. IUCN-ның қауіп төндіретін түрлердің қызыл тізімінде «алаңдаушылық тудырмайтын» деп саналады. CITES-тің II қосымшасына енгізілген.
The King of Saxony bird of paradise inhabits the montane forests of New Guinea, and is distributed from the Weyland Mountains in Western New Guinea to the Kratke Range and Mount Giluwe in Papua New Guinea between 1,300–2,850 meters above mean sea level, but usually between 1,800–2,500 meters above sea level. Moulted head plumes in good condition are sought by male Archbold's bowerbirds for use as decorations, and in turn collected from the courtship bowers by humans. Males are also hunted for their highly prized long plumes used by natives for ceremonial decoration, but despite this the species remains fairly common in parts of its range. It is considered to be of least concern on the IUCN Red List of Threatened Species. It is listed on Appendix II of CITES.
Мінез-құлық
Ересек еркектер аумақтық болады. Еркек биік ағаштардың басына орналасқан қонбалардан өз аумағын қорғайды және көршілес аумақтардағы еркектермен бәсекелесу үшін сол қонбалардан ән салады. Ән салғанда еркек басының қауырсындарын қимылдатады. 1996 жылы Дэвид Аттенборо бұл құстың жұптасу ритуалын алғаш рет бейнеге түсірді. Құстың тағамы негізінен жемістерден, жидектерден және бунақденелілерден тұрады.
Adult males are territorial. The male guards its territory from perches placed in the tops of tall trees, and from these perches sings to compete with males in neighbouring territories. While singing, the male moves his occipital plumes about. In 1996 David Attenborough filmed the first ever footage of the mating ritual of the bird. The diet consists mainly of fruits, berries and arthropods.
Сүйісу
Саксонияның патшалық құсының жұптасу мінез-құлқы, оның тамаша және бірегей қауырсындарымен күшейтілген, дауыстар мен дене қимылдарының үйлесімінен тұрады. Саксония патшасының жеңіл қауырсындары немесе "бас сымдары" ерекше, себебі олар енді қалыпты қауырсын құрылымын сақтап қалмаған, олардың орнына көзге түсетін, бірақ қандай да бір қызмет атқара алмайтын әшекейлерге айналған. Бұл процесс еркектердің ұрпақ тәрбиелеуге қатыспауынан туындайды, сондықтан да аналықтар еркектердің жарамдылығын жұптасу ритуалдары арқылы бағалауға мәжбүр болады, олардың егжей-тегжейі төменде келтірілген. Бұл кеңейтілген жұптасу орындарында еркектер дәстүрлі жұптасу орнына қарағанда бір-бірінен әлдеқайда алыс орналасқан, бірақ салыстырмалы түрде бір жерде болады, бұл аналықтарға еркектер арасында оңайлықпен таңдау жасауға мүмкіндік береді. Еркектердің салған әндері "радионың шулы дыбысына" ұқсайды, төрт-бес секундқа созылуы мүмкін және уақыт өте келе аналықтарды тарту қабілетіне қарай таңдалған. Әндер аналық келгенше бір минут сайын қайталанады. Бұл үлкен қауырсындар еркектердің визуалды бейнесінің маңызды бөлігі болып табылады. Егер аналыққа еркектің сыртқы келбеті ұнаса, ол оны орманның төменгі қабаттарына шақырады, онда жұптасу жалғасады. Мұнда еркек өсімдікке ілінген, бірақ аналықтан төмен орналасқан тармаққа қонды және ритмдік түрде жоғары-төмен секіріп, аналықтың тармағын дірілдетеді. Егер аналық еркекке қызығушылық таныта берсе, ол оның қасына секіріп, мантиялық қанатын және кеуде қалқанын жаяды, сосын басын бір жақтан екінші жаққа қозғап, бас сымдарын аналықтың айналасында айналдырады. Бұл мінез-құлық шілде мен ақпан айлары аралығында жиі кездеседі, бірақ жылдың басқа уақыттарында да болуы мүмкін.
The King of Saxony Bird of Paradise's mating courtship behavior consists of a combination of vocalizations and physical maneuvers, enhanced by its magnificent and unique plumage. The King of Saxony's occipital feathers or “head wires” are one of a kind as they no longer possess their regular feather structure, but instead are eye catching ornaments that possess no functionality. This process occurs due to male's lack of participation in the process of raising offspring, forcing females to assess male fitness through courtship rituals, details of which are below. These exploded leks place males much further apart than a traditional lek but still in a single relative location, allowing females to move from male to male to choose the right mate with relative ease. The songs sung by the males are reminiscent of "radio static hisses", can last from four to five seconds, and have been selected for over time based upon their ability to attract females. Songs are repeated at one minute intervals until a female arrives. These enormous feathers are the key component in the visual presentation of males. If the female likes what she sees, she will invite the males to the understory of the forest where the courtship continues. Here, the male perches on a vine, connected to, but below the female and proceeds to rhythmically bounce up and down, which in turn, causes her vine to vibrate. If she continues to be interested in the male, he will hop up next to her, erecting his mantle cape and breast shield and wagging his head from side to side to get his head wires to swirl about the female. These behaviors are most common between July and February, but can occur at other times of the year as well.