Кіріспе

Деректерді енгізу қатесі

Транскрипция қатесінің мысалдары: Кірісі: Джозеф Мискат, орнына: Джозеф Мускат. Кірісі: 23 Аугуат, орнына: 23 тамыз. Кірісі: Джишуа, орнына: Джошуа. Транскрипция қатесі – адам операторлары немесе оптикалық таңбаларды тану (ОТТ) бағдарламалары жасаған деректерді енгізу қатесінің нақты бір түрі. Адам жасаған транскрипция қателері көбінесе теру қателігінен туындайды; жылдам теру кезінде саусақтарды қате жерге қою – осы қателікке ұшыраудың ең оңай жолы. Электрондық транскрипция қателері кейбір басылған материалдарды сканерлеу кезінде немесе ерекше қаріптерде кездеседі. Мысалы, қағаз бүкілген немесе сияның дағы болса, ОТТ оқығанда транскрипция қателерін жасауы мүмкін.

Транскрипция мен транспозициялау қателерін шешу

Транскрипция және транспозиция қателері кеңінен таралған, тіпті газеттер мен кітаптардағы кәсіби мақалаларда да кездеседі. Оларды редакторлар оңай жіберіп алуы мүмкін, сондай-ақ оларды жасау да оңай. Мұндай қателерді жоюдың ең тиімді жолы – пайдаланушының теру кезінде экранға қарай отырып, жазғандарын тексеруі. Егер деректерді енгізу формалары, деректер базалары немесе тіркелу формалары арқылы жүргізілсе, форманы жасаушылар енгізу маскаларын немесе тексеру ережелерін қолдануы керек. Транскрипция және транспозиция қателері компьютерлік бағдарламалау немесе код жазу кезінде, айнымалылардың жариялануында немесе кодтау параметрлерінде синтаксистік қателер түрінде де кездесуі мүмкін. Мұндай қателерді түзету арқылы тексеру қажет; кейбір синтаксистік қателерді автор кодты жазу үшін қолданатын бағдарлама да анықтай алады. Көпте қолданылатын үстелдік басылым және мәтін өңдеу бағдарламалары орфографиялық және грамматикалық тексерушілерді пайдаланады, олар кейбір транскрипция/транспозиция қателерін анықтай алады; алайда, бұл құралдар барлық қателерді ұстай алмайды, себебі кейбір қателер грамматикалық жағынан дұрыс жаңа сөздерді құрайды. Мысалы, егер пайдаланушы «Тұман тығыз болды» деп жазғысы келсе, бірақ оның орнына «Ит тығыз болды» деп жазса, грамматикалық және орфографиялық тексеруші пайдаланушыға ескертпес, өйткені екі фраза да грамматикалық жағынан дұрыс, сондай-ақ «ит» сөзінің жазылысы да дұрыс. Өкінішке орай, жағдай жақсармас бұрын нашарлауы мүмкін, себебі қолмен тікелей деректерді енгізу (DDE) құрылғыларын пайдаланатын пайдаланушылар мен жұмысшылардың жұмыс жүктемесі артуда. Транскрипция немесе транспозиция қателіктерін азайту үшін екі рет (немесе одан да көп) дерек енгізуді пайдалануға болады, бірақ бұл уақыт бірлігіне енгізілетін деректердің санын азайтады. Математикалық транспозиция қателерін анықтау оңай. Айырманы құрайтын сандарды қосып, нәтижесінде шыққан санды тоғызға бөлгенде, бөлінетін қалдық болмайды. Мысалы, (72 – 27) / 9 = 5.

Медициналық зерттеу дерекқорында транскрипция қателерін тексеру

Екі рет деректерді енгізу – алтын стандартты тәсіл саналады, бірақ маңызды деп танылған жағдайда да, ол "еңбек көп талап ететін" деп сипатталады. Дегенмен, екі рет деректерді енгізуді екі бөлек деректерді енгізу операторы жүзеге асыру керек болғандықтан, оған байланысты шығындар жоғары болады. Сонымен қатар, кейбір мекемелерде мұндай мүмкіндік болмауы мүмкін. Сондықтан М. Хуши және авторлар "eAuditor" деп аталатын жартылай автоматты техниканы ұсынады. Аудит протоколы құралын қолдану арқылы донорлардың клиникалық бақылау деректерін енгізу кезіндегі адам жасаған қателер 0,01%-ға, ал патологиялық деректерді енгізу кезінде 0,53%-ға жететіні анықталды. Бұл медициналық зерттеулердегі деректер базасында аудит протоколын қолданудың маңыздылығын көрсетеді.

ДНҚ репликациясындағы транскрипция қателері

Биологияда ДНҚ көшірілу процесінде транскрипция қателіктері туындауы мүмкін, осының салдарынан генетикалық мутациялар пайда болады.