Кіріспе

Американдық драматург, сценарист және кинорежиссер (1909–1984)

Норман Красна (7 қараша 1909 – 1 қараша 1984) – американдық сценарист, драматург, продюсер және кинорежиссер. Ол қате түсінікке байланысты комедиялық оқиғаларды жазды. Красна Голливудтағы қырық жылдық мансабында үш фильм түсірді. Ол төрт рет «Оскар» сыйлығына «Үздік сценарий» номинациясы бойынша ұсынылып, 1943 жылғы «Принцесса О’Рурк» фильмі үшін бір рет жеңіске жетті, сонымен қатар ол бұл фильмнің режиссері де болды.

Ерте өмір

Красна Нью-Йорк қаласының Куинс ауданында дүниеге келген. Ол Колумбия университеті мен Сент-Джонс университетінің құқық мектебінде оқыды, күндіз Мейсис универмагында жұмыс істеді. Ол журналистика саласына қадам басуды қалап, 1928 жылы «Нью-Йорк әлемі» газетінің жексенбілік материалдар бөліміне көшірмеші болып жұмысқа орналасты. (Ол Льюис Вайтценкорнмен бірге жұмыс істеді, ол Краснаны «Five Star Final» пьесасының кейіпкеріне айналдырды.) Ол құқық факультетін тастап, алдымен «The World» газетінде, содан кейін «New York Evening Graphic» және «Exhibitors Herald World» басылымдарында драма сыншысы болып жұмыс істеді. Оған Уорнер Брос. компаниясының жарнама бөлімінде Хьюберт Войтпен жұмыс істеу ұсынылды және ол Голливудқа көшіп кетті.

Баспасөз агенті және драматург

"The Front Page" журналын көргеннен кейін драматург болуға шешім қабылдады. Ол осы өнерді үйрену үшін Бен Хект пен Чарльз Макартурдың классикалық пьесасын жиырмадан астам рет қайта теріп жазды. Кейін, Warner студиясында жұмыс істегенде, түнде өзінің жұмысына негізделген және "The Front Page" пьесасынан үлкен шабыт алған "Louder, Please" атты пьесасын жазды. Пьесаның басты кейіпкері оның басшысы Хьюберт Войттың образымен суреттелген. Красна осы пьесаны Warner студиясына сатуға тырысты, бірақ олар қызығушылық танытпады, тіпті оны жарнама агенті лауазымынан босатты. Алайда, пьесаны Джордж Эбботт сатып алып, Бродвейде қойды. Пьесаның көрсетілімі қысқа болды, содан кейін Краснаға Columbia Pictures студиясында кіші сценарист ретінде жұмысқа шақыру ұсынылды. Ол Columbia студиясында төрт фильмнің сценарийін жазды, олардың біреуі әріптестермен бірлесіп, қалғандары жеке жазылды. Содан кейін ол кіші сценаристтер тобының жетекшісі болып тағайындалды және енді өзі жеке сценарий жазбады. Тамыз айында ол "That's My Boy" (1932) фильмі жөнінде жұмыс істеді. 1932 жылдың қазан айында Гарри Кохнның көмекшісі болып тағайындалды. Красна Уилер мен Вулси үшін "So This Is Africa" (1933) фильмінің сценарийін жазды, олар Columbia студиясына бір фильм түсіру үшін келген болатын. Ол сонымен қатар "Parole Girl" (1933) фильмінің сценарийін де жазды. 1933 жылдың маусым айында Эдди Баззэлл Universal студиясынан Краснаны MGM студиясынан "Love, Honor, and Oh Baby!" (1933) фильмінің сценарийі бойынша жұмыс істеуге шақыртты. Сол кезде ол "Countess of Monte Cristo" сценарийі бойынша да жұмыс істеді. 1934 жылдың қаңтар айында Universal оны Честер Моррис үшін "The Practical Joker" сценарийін жазуға тағайындады. Бос уақытында ол "Small Miracle" атты тағы бір пьеса жазды, ол 1934 жылы Бродвейде қойылды. Пьеса жақсы қабылданып, оң пікірлерге ие болды. Columbia студиясы Краснаны MGM студиясына қарыз берді, онда ол "Meet the Baron" (1933) фильмі жөнінде жұмыс істеді. Ол RKO студиясына барып, "The Richest Girl in the World" (1934) фильмінің сценарийін жазды, ол оған "Оскар" сыйлығын әкелді. Ол "Romance in Manhattan" (1935) фильмін түсіру үшін сол студияда қалды.

Бастысы

1934 жылдың қарашасында Красна аптасына 1500 доллар еңақымен Paramount компаниясымен екі жылдық келісімшартқа қол қойды. Сол кезде ол "Шағын кереметті" "Құтқару үшін төрт сағат!" (1935) фильміне бейімдеді, режиссері Митчелл Лейзен. Ол сондай-ақ "Кестеден қолдары ұстасып" (1935) сценарийін жазды. MGM-ге оралғаннан кейін Красна "Әйелге қарсы хатшы" (1936) фильмінде жұмыс істеді. "Шағын керемет" фильмін жасаған кезде ол линчелеу туралы "Тұрмысқа билік" атты пьеса жазу идеясын ойлады, бірақ оны коммерциялық емес деп санап, пьеса ретінде жазудан бас тарды. Ол бұл идеяны Джозеф Манкевичке айтты, ол оны MGM үшін фильм ретінде сатып алды. Нәтижесінде Фриц Ланг режиссерлік еткен "Ашу" (1936) фильмі пайда болды. Бұл фильм Краснаға "Оскар" номинациясын әкелді. 1936 жылдың тамызында Paramount компаниясы Краснаның режиссерлік дебюті, Джордж Рафт үшін жазған "Ғажайып" фильмінде Хелен Берджесспен бірге түсетінін жариялады. Бірақ келесі айда Рафт наразылық білдірді және жоба тоқтап қалды. (Бұл фильм екі жылдан кейін Фриц Ланг режиссерлігімен "Сен және мен" (1938) атауымен түсірілді.) Warner компаниясында ол жақын досы Граучо Маркспен бірге "Патша мен хор қызы" (1937) сценарийін жазды. 1936 жылдың қарашасында ол "Империяль қонақ үйінің" жаңа нұсқасымен жұмыс істеп жатқаны хабарланды. Ол Universal компаниясына өзінің бұрынғы серігі Эдди Баззл үшін "Некедегідей" (1937) фильмін жасау үшін көшті.

МГМ

1937 жылдың басында ол Спенсер Трейсимен бірге "Биг Сити" (1937) фильміне MGM студиясына барды, оның өндірісін де Красна жүзеге асырды. Ол "Тернабаут" деп аталған "Бірінші жүз жыл" (1938) фильмінің сценарийін жазып, өндірді. 1938 жылдың тамызында MGM 1939 жылғы "Бродвей мелодиясы" фильмін өндіретінін хабарлады. Ол сонымен қатар Джеймс Стюартпен бірге CSS Патрик Генри кемесі туралы фильмді өндіруді жоспарлаған болатын. Бірақ Красна соңғы екеуін де түсірген жоқ.

РКО

1938 жылдың желтоқсан айында Кранса RKO компаниясына қосылып, Джордж Стивенспен жұмыс істеуге тағайындалды. Ол "Бакалавр ана" (1939) фильмінің сценарийін жазды, ол үлкен сәттілікке ие болды. 1939 жылдың сәуірінде оның өткен жылғы кірісі 83 000 долларды құрады. 1939 жылдың қыркүйегінде ол Дина Дурбиннің "Кездесу уақтысы" (1940) фильмін жазу үшін Universal компаниясымен келісімшартқа отырды. Кароль Ломбард үшін ол RKO-да "Мистер және Миссис Смит" (1941) фильмінің сценарийін жазды, оны 1939 жылы 60 000 долларға сатты. 1940 жылдың сәуірінде ол Жан Артурмен және Артурдың күйеуі Франк Росспен бірлесіп фильм жазу және өндіру туралы келісімге келді. Осының нәтижесінде "Шайтан мен Мисс Джонс" (1941) фильмі туды, оның өндірісіне де қатысты. Фильм RKO компаниясымен шығарылды. Компания "Гугер ойын алаңында" атты тағы бір фильмді жариялады, бірақ ол ешқашан түсірілмеді. Оның орнына ол Universal үшін екі фильм жасады: Рене Клэрдің режиссерлік жұмысы "Жаңа Орлеанның оты" (1940) және Джо Пастернак үшін Дурбиннің тағы бір фильмі – "Евамен басталды" (1941). Ол Дурбиннің "Жақсы жәрмеңке" атты тағы бір фильмімен айналысып жатты. 1941 жылдың қыркүйегінде Красна Нью-Йоркте Росс өндірген "Төбеден құлау" сценарийі үстінде жұмыс істеді. Осыдан "Сары шашты жігіт" (1941) фильмі пайда болды, ол кейіннен оны "Нобель бейбіт сыйлығын жеңіп алуға жасаған әрекетім" деп сипаттады. Фильм тек жеті рет көрсетілді және Краснаны мансабының қалған бөлігінде комедияларға назар аударуға итермеледі. "Мен жанып қалдым", - деді ол кейін.

Режиссердің ауысуы

1942 жылдың ақпан айында Красна Warner Bros компаниясымен сценарий жазу және режиссуралау бойынша келісімшартқа қол қойды. Осының нәтижесінде "Принцесса О'Рурк" (1943) фильмі пайда болды, ол оған "Үздік түпнұсқа сценарий" үшін "Оскар" сыйлығын әкелді. Алайда, 1942 жылдың қыркүйегінде АҚШ Әуе күштеріне қабылдануы режиссерлік мансабының дамуын тоқтатты, ол Бірінші Мотосуреттер бөлімінде қызмет етті. Әскери қызметте жүргенде Красна офицерлерді даярлау мектебінің қызметі туралы фильм түсірді. Ол уақытының көп бөлігін Лос-Анджелестегі Роуч лагерінде өткізді, бұл оған Беверли-Хиллстегі үйінде тұруға мүмкіндік берді. Соғыс кезінде ол бос уақытында да жазуын жалғастырды. Ол бұрынғы "Бакалавр Ана" фильмінің продюсері, қазір Paramount компаниясында жұмыс істейтін Бадди ДеСилваға болашақта "Practically Yours" (1944) фильміне айналатын сюжетті жіберді. Ол сондай-ақ "Сары шашты адам" туындысын бейімдеді: 1943 жылдың қазан айында Warner компаниясы Хельмут Дантинге арналған Краснаның "Түнгі қимыл" атты жарық көрмеген пьесасын сатып алғанын хабарлады (осы туынды "Сары шашты адам" болды); алайда фильм түсірілмеді. 1944 жылдың наурыз айында RKO Ларайн Деймен бірге Краснаның "Аңшы қыз" әңгімесі негізінде фильм түсіретінін мәлімдеді – бұл шындығында "Әлемдегі ең бай қыздың" тағы бір нұсқасы болды және "Кездейсоқ келін" (1944) деген атпен шықты. Ол сондай-ақ "Құрметті Рут" сценарийін жазды.

Бродвейдегі табысы

Мосс Харт Краснаға "Жас Мисс" сияқты пьеса жазуды ұсынды, ал Красна жауабында "Қымбат Рут" деп атады. Бұл пьеса 1944 жылдың қараша айында Бродвейде дебют жасады, оны тек Лю Вассерман қаржыландырды және 680 қойылымға созылған үлкен сәттілікке ие болды; фильм құқықтары 450 000 доллардан астамға сатылды. (Бұл 1947 жылғы "Қымбат Рут" фильмінің негізі болды). 1945 жылдың желтоқсанына қарай ол Бродвейде 1 миллион доллардан астам табыс тапты, сондай-ақ екі гастрольдік қойылым, үш USO қойылымы және плагиатқа қатысты сот ісіне әкелді. (1946 жылдың тамыз айында Красна плагиат ісін жеңіп алды). Красна одан кейін Бродвей үшін тағы бір комедиялық пьеса, Джошуа Логанның режиссерлігіндегі "Уильям мен Мэри" (1947) пьесасын, бастапқыда "Джон Мэриді жақсы көреді" деп аталған, жазды. Ол да өте танымал болды және фильмге бейімделді (Warners студиясында, 150 000 доллардан 250 000 долларға дейін сатылды), бірақ Красна бұл фильмде жұмыс істемеді. Краснаның досы Граучо Маркспен бірлесіп жазылған "Элизабетке уақыт" (1947) пьесасы онша сәтті болмады. Шоу тек сегіз қойылымға ие болды, бірақ фильм құқықтары 500 000 доллардан астамға сатылды. (Бұл фильм ешқашан түсірілмеді). 1948 жылдың қаңтарында ол Ирвинг Берлинмен бірге "Иығымдағы жұлдыздар" мюзиклінде жұмыс істеп жатқаны хабарланды. Бірнеше айдан кейін қаржылық келіспеушіліктерге байланысты жұмыс тоқтатылды. Красна MGM үшін "The Big Hangover" (1950) көркем фильмін түсіруге оралды. Ол сценарийді жоғары бағаға сатты, бірақ фильм сәтті болмады. Газеттерде ол "Шекарада" (1950) фильмінің түпкі сюжетін жазғаны айтылды, бірақ ол фильмде автор ретінде көрсетілмеді.

Wald-Krasna Productions компаниясы

1950 жылдың маусымында ол Джерри Уолдпен бірге продюсерлік компания құрды, ол Уолдтың Warner компаниясымен келісімшарты аяқталғаннан кейін басталуы тиіс болған. Сол айда Говард Хьюз Уолдтың Warner компаниясымен келісімшартының қалған бөлігін 150 000 долларға сатып алғанын жариялады, соның арқасында дуэт RKO-да жылына 8-12 фильм түсіре алатын болды. Тамыз айында олар бес жыл ішінде жылына 12 фильм түсіретін 50 миллион долларлық фильмдер тізімі туралы хабарлады. Олар түсірмекші болған фильмдердің ішінде «Хелен Морганның тарихы», Эл Джолсонның қатысуымен «Жұлдыздар мен жолақтар», «Өзіңді ұста», «12-ші өлшем», «Ана жақсы біледі», «Оңай», «Клуб мүшесі», «Қуатты қол», «Мариндерді шақыру», Будд Шульбергтің Роберт Райанмен бірге жазған романы бойынша «Олар қатты құлайды», Джордж Бектың «Кейтиге сыйлық», «Галахад», Роберт Митчеммен «Ковпок», «Мұздақтан от жағу», «Көк жамылғы», Бабби Беркли режиссерлік еткен «Барлық әдемі қыздар», Клиффорд Одецтың «Түндегі қақтығыс», «Элизабетке арналған оқиға» негізіндегі «Ересектерге арналған оқиға», «Түн бойы», Пилаттың әйелі, «Мен әйелге үйлендім», Элеонора Дьюзенің өмірбаяндық фильмі бар. Олар 900 000 долларға дейін фильм түсіруге дербес құқыққа ие болды. Олар «Үлкен оқиға» радиошоуының құқығын сатып алды. 1951 жылдың наурызына дейін команда бірде-бір фильм түсірмеді. Олар «Көк жамылғы», «Мұздақтан от жағу», «Өзіңді ұста», «Түндегі қақтығыс», «Ковпок», «USO тарихы», «Қыздар қажет», «12-ші өлшем», «Олар құлап қалды», «Мен әйелге үйлендім», «Барлық әдемі қыздар» және «Әдемі модель» фильмдерін жариялады. Олардың алғашқы төрт фильмі «Өзіңді ұста!» (1951), «Көк жамылғы» (1951), «Түндегі қақтығыс» (1952) және «Жыныстық жігіттер» (1952) болды. 1951 жылдың қарашасында Красна RKO-да «маған ұнады» деді, «бірақ олар орташалықты ұнатқан болар еді». Желтоқсан айында Красна мен Уолд RKO-да қалу опциясын пайдалануға ниеттенгендерін жариялады. 1952 жылдың қаңтарында команда Хьюзбен келісімді қайтадан келіссөзге салғанын және сол жылы тағы екі фильм түсіргісі келетінін хабарлады – біреуі Краснаның түпнұсқа әңгімесі негізінде, екіншісін Красна режиссерлік етсе, Уолд атқарушы продюсер болар еді. Уолд: «Норман мен мен екеумізге де атқарушы продюсерлер ретінде жететін жұмыс жоқ деп ойладық. Норман жазуға көбірек уақыт арнағысы келеді». Олар «Жоғары өкшелер» және «Жаңбырдың» музыкалық нұсқасы «Мисс Сейди Томпсонды» жасауды жоспарлады. Алайда Уолд пен Красна Хьюзге үнемі наразылық білдірді. 1952 жылдың мамырында Уолд компаниядағы Краснаның үлесін 500 000 долларға сатып алды және Красна жазуға оралды. 1952 жылдың қарашасында Уолд Колумбияда өндіріс басшысы болып тағайындалды. Ол Краснамен бірге дамытқан кейбір жобаларды, соның ішінде «Мисс Сейди Томпсонды» және Краснаның «Сүйіктіім, мен сені жақсы көремін» түпнұсқасын алып кетті.

Бродвейге оралу

1952 жылдың шілдесінде Красна Paramount компаниясымен «Ақ Рождество» (1954) фильмін жазуға келісімшартқа қол қойды, ол бастапқыда Бинг Кросби мен Фред Астерге арналған болатын. Оның гонорары 100 000 доллар болды, ал фильм үлкен сәттілікке ие болды. Ол бірнеше жыл бұрын жазған «Жақсы мырза» атты пьесасымен Бродвейге оралды, онда Чарльз Бойер мен Мэри Мартин басты рөлдерде ойнады, ал режиссері Джошуа Логан болды. 1954 жылдың ақпан айында Красна Уолд үшін, қазір Columbia компаниясында, «Маған махаббат туралы айт» атты түпнұсқа фильм жазатынын және режиссуралайтынын мәлімдеді. Бұл фильмнің атауы «Елшінің қызы» деп өзгертілді. Алайда, фильм Columbia компаниясында түсірілмеді. 1955 жылдың ақпан айында Красна Universal компаниясымен екі фильмге келісімшартқа қол қойды: біріншісі – «Елшінің қызы», екіншісі – «Қызыл розалар». Бірақ «Қызыл розалар» түсірілмеді. «Елші» фильмінде Джон Форсайт ойнады, ол Краснамен жеке келісімшартқа отырды. Красна де Хавиланд пен Форсайтты «Кабаре» атты фильмде қайта түсіргісі келді, бірақ ол жоба іске аспады. 1954 жылдың қарашасында Красна Джеки Глисонды басты рөлге шақырып, «Пик Джекі» фильмін режиссуралауға ниеттенді, бірақ ол да түсірілмеді. 1955 жылдың қазан айында Маркспен бірлесіп, «Элизабетке уақыт» фильмінің нұсқасын Warner компаниясына 500 000 долларға сатты, бірақ фильм түсірілмеді. 1956 жылдың қазан айында Красна MGM компаниясы үшін «Стай Эй Джо» романын бейімдеуге келісімшарт жасады, бірақ фильм түсірілмеді. «Элизабетке уақыт» теледидарға бейімделді. Красна «Жақсы мырза» пьесасын «Абайсыз» (1958) фильміне бейімдеді, онда Кэри Грант пен Ингрид Бергман ойнады. Пьесадан айырмашылығы, фильм үлкен сәттілікке ие болды. 1957 жылдың тамызында Красна өзінің «Менің әйелім және мен» пьесасы Дэвид Меррикпен Бродвейде қойылатынын жариялады, ол «Сені кіммен көрдім?» (1958) деген атаумен танылды. Содан кейін Красна бұл пьесаны экранға бейімдеп, «Кім еді ол ханым?» (1960) фильмін жасады. 1958 жылдың шілдесінде ол Джерри Уолдқа, сол кезде Fox компаниясында, «High Dive» атты фильм жазуға келісімшарт жасады, бірақ ол жоба іске аспады. 1959 жылдың шілдесінде ол «Мой гейша» фильмін түсіруге келісімшарт жасады. 1959 жылдың тамызында Уолд Fox компаниясы Грегори Пектің қатысуымен Краснаның сценарийі бойынша «Миллиардер» фильмін түсіретінін мәлімдеді. Бұл фильм Мэрилин Монроның соңғы фильмдерінің бірі – «Махаббат жасайық» (1960) болып айналды. 1960 жылдың маусымында Ричард Куин Краснаның Лесли Стормның «Көгірткедей ырғақ» пьесасын Дорис Дэйге бейімдейтінін мәлімдеді, бірақ ол да түсірілмеді.

Жеті өнер

Красна 1961 жылы Роберт Редфордтың қатысуымен Гарсон Каниннің режиссерлігімен Бродвейге шыққан "Нью-Йорктегі жексенбі" атты пьесаны жазды. Фильм құқықтарын Seven Arts компаниясынан Рей Старк сатып алды, осы арқылы Краснамен байланыс орнатты. Олар Краснаның сценарийін жазған "Жексенбі" пьесасының кино нұсқасын қаржыландыруға көмектесті. 1961 жылы Красна Жаку Девалдың "Рамон Саро" пьесасына негізделген "French Street" пьесасы келесі жылы Seven Arts компаниясымен қойылатынын және одан Краснаның сценарийі бойынша фильм түсірілетінін хабарлады, бірақ пьеса Бродвейге шықпады және фильм де түсірілмеді. 1962 жылдың қазан айында Seven Arts компаниясы Краснаның "Көрші құс!" пьесасының киноқұқығын сатып алғанын және пьесаны бірлесіп өндіріске қоятынын мәлімдеді.

Кейінгі мансап

1963 жылдың мамыр айында ол Анатоль Литвакқа «Аңқырда атылған оқ» фильмін бейімдеуге келісім берді. Бірақ Литвак Блейк Эдвардспен алмастырылды және Краснаның сценарийі пайдаланылмады. 1964 жылы Гарсон Канин Краснаның «Жылаңаш Мэри, шығасың ба?» сценарийі бойынша Бродвейдегі қойылымды және фильмді түсіретінін жариялады. Дегенмен, ешқандай өндіріс жүргізілмеді. «Love in E Flat» (1967) комедиялық пьесасы Бродвейде қысқа ғана уақыт қойылды. Оны сынға алып, Уолтер Керр: «Норман Красна – Норман Краснаның әлсіз көлеңкесіне айналды» деді. 1967 жылдың қазан айында ол Әбе Берроузбен бірге «Көк сағат» атты пьеса үстінде жұмыс істеп жатқаны хабарланды. Дэвид Меррик оны өндіріске қоятынын мәлімдеді. Бірақ ол ешқашан сахнаға шығармады. Оның кейбір пьесалары Бродвейге жетті: «Көзіңді құсқа қара!» (1969); «Bunny» (1970); «Біз осы бағдарламаны үзіп тастайық» (1975) – триллер; және «Леди Гарри» (1978), оның тұңғыш көрсетілімі Лондонда өтті. «Нарығыңызға сенімді болмай, ештеңе жазбаңыз», – деді Красна «Леди Гарри» пьесасының тұсында. «Мен өзімді шебер деп есептеймін. Кішкентай кезімде әр жолмен оқырманды қызықтыруға тырыстым. Енді мозаика сияқты, жұмсақ құрастыруды ұнатамын». Оның соңғы қойылымы – «Офф Бродвей» (1982). Красна көп жылдар бойы Швейцарияда тұрды, бірақ 1984 жылы қайтыс болғанға дейін Лос-Анджелеске оралды.

Жеке өмір

1940 жылдан 1950 жылға дейін Красна актриса Джейн Фрейзидің қарындасы Рут Фрейзиге үйленген, олардың екі баласы болды. 1950 жылдың сәуір айында олар ажырасып, Рутқа 262 500 доллар төленді және балалардың күтімі оған берілді. 1951 жылдың желтоқсан айында ол Эл Джолсонның жесірі Эрлмен Лас-Вегасқа қашып кетті. Эрлдің Джолсоннан екі баласы болған. Олар Эрл мен Джолсонның Калифорния штатындағы Палм-Спрингс қаласындағы үйіне көшіп барды. Эрл Джолсоннан 1 миллион долларлық сенімді қорды және 1 миллион долларлық жылжымайтын мүлікті мұраға алды. Олар Красна 1984 жылы қайтыс болғанға дейін үйлене берді. Оның алты баласы болды.