Хамид Алғабид: Нигер саяхатшысының өмірбаяны мен саяси жолы

Кіріспе

Хамид Алгабид (1941 жылы туған) – нигерлік саясаткер және Демократия және прогресс үшін жиналыс (RDP Jama'a) партиясының президенті. Алгабид – заңгер, банкир және технократ, ол Сейни Кунче режимінде маңызды рөл атқарды, 1983 жылдан 1988 жылға дейін Нигердің премьер-министрі қызметін атқарды. 1989 жылдан 1996 жылға дейін Ислам ынтымақтастық ұйымының (ИЫҰ) Бас хатшысы болды, ал 1997 жылдан бері RDP Jama'a президенті болып табылады. Сондай-ақ ол 2010 жылға дейін Аумақтық-әкімшілік бірлестіктердің жоғары кеңесінің (АӘЖК) төрағасы болды.

Ерте өмір және білім

Алгабид 1941 жылы Танаут қаласының жанындағы Белбеджи шағын елді мекенінде туған. Ол Абиджан университетінде, содан кейін Париждегі IIAP-та заң мамандығын оқыды және заңгер дипломын алды. 1971 жылдан 1973 жылға дейін Сыртқы қаржы министрлігінде бөлім меңгерушісі болды, ал 1973 жылы Қаржы министрлігінің бас хатшысы қызметіне тағайындалды.

Әскери үкімет тұсында

1974 жылғы сәуірде генерал Сейни Кунче бастаған төңкерістен кейін Алғабид 1979 жылға дейін Қаржы бас хатшысы лауазымында қызмет етті. Осы кезеңде ол Батыс Африка мемлекеттерінің экономикалық қауымдастығының (ЭКОБАҚ) Орталық банкінің ел басқарушысы (1975–1976) және кейін Ислам даму банкінің ел басқарушысы (1976–1979) болып тағайындалды. 1979 жылдың 10 қыркүйегінде ол үкіметте Сыртқы істер және ынтымақтастық жөніндегі мемлекеттік хатшы болып тағайындалды, ал 1983 жылдың 14 қарашасында Премьер-министр болып тағайындалды. Ол 1988 жылдың 15 шілдесіне дейін Премьер-министр қызметін атқарды.

Екінші және Үшінші республикалар

1989 жылдан 1996 жылға дейін Алғабид Ислам ынтымақтастық ұйымының (ИЫҰ) Бас хатшысы болды. 1996 жылдың желтоқсан айында ол Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас хатшысы лауазымына үміткер ретінде ұсынылды, бірақ бұл лауазымды Кофи Аннан жеңіп алды. Кейін Алғабид 1998 жылдың тамызында құрылған 15 партиядан тұратын Майнасараны қолдайтын «Республика үшін конвергенция» (РҮК) коалициясының басшысы болды.

Бесінші республика

Майнасара 1999 жылдың сәуір айында қаза тауып, әскери режим жыл соңында жаңа президенттік сайлауды жоспарлады. Алгабид осы сайлауда RDP Jama'a үміткері ретінде бақ сынады; RDP вице-президенті Амаду Сисе де RDP үміткері болуға тырысқанмен, Мемлекеттік сот Алгабидтің үміткерлігін мақұлдап, 3 қыркүйекте Сисенің үміткерлігін қабылдамады. 17 қазанда өткен сайлаудың бірінші турында Алгабид жеті үміткердің ішінде төртінші орынды иеленді, ол дауыстардың 10,83 пайызын жеңіп алды. 6 қарашада Алгабид екінші турда Нигер демократия және социализм партиясының үміткері Махамаду Иссуфуды қолдайтынын мәлімдеді; Иссуфуды Қоғамды дамытудың ұлттық қозғалысынан (MNSD) Танджа Мамаду жеңді. сондай-ақ, RDP парламенттік тобының вице-президенті. Алгабид 2001 жылдың 23 қаңтарында партия съезінде тағы үш жылға RDP президенті болып қайта сайланды. Осы кезде ол RDP-нің «негізгі мақсаты» – «президент Майнасараның қазасын зертету үшін халықаралық тергеу комиссиясын құруды қамтамасыз ету» екенін айтты. Алгабид 2004 жылы Дарфур бойынша Африка Одағының арнайы елшісі болды. 2004 жылдың 11 қыркүйегінде ол 2004 жылғы президенттік сайлауда RDP үміткері болып тағайындалды.

Алгабид 2004 жылғы парламенттік сайлауда Ұлттық Ассамблеяға қайта сайланды. Одан кейін ол Нигердегі жергілікті басқаруға жауапты орган – Аумақтық ұжымдардың Жоғары Кеңесінің (HCCT) төрағасы болып тағайындалды. 2006 жылдың желтоқсан айында Ислам білім беру, ғылым және мәдениет ұйымының (ISESCO) медалімен марапатталды. 2009 жылғы конституциялық дағдарыс кезінде Танджаның билікте қалуға мүмкіндік беретін жаңа конституция бойынша референдум өткізу туралы шешімінен кейін, 2009 жылдың 12 мамырында RDP Jama'a жаңа конституцияны қолдайтынын жариялады, ол президенттік жүйені орнататын болады; Алгабидтің сөзіне сүйенсек, президенттік жүйе «дамуды ілгерілетуге ең қолайлы». Алайда, RDP-нің қолдауы шартты болды: ол 1999 жылғы конституцияда Майнасараның қазасына қатысы барларға берілген рақымшылықты жоюды және 1999 жылғы төңкеріс бойынша тергеу жүргізуді талап етті. 2009 жылдың 28 маусымында RDP өз ұстанымын өзгертті, конституциялық рақымшылық күшінде болса да референдумды толық қолдайтынын мәлімдеді. RDP үкіметте екі лауазым алды, ал Алгабид төрағалық ететін HCCT-нің өкілеттігі алты айға ұзартылды. Партияның кейбір мүшелері референдумды қолдау туралы шешімге қарсы болды, соның салдарынан екі бұрынғы министр, Абдулрахман Сейду мен Муса Умару RDP-дан кетті. RDP 2009 жылдың қазан айында өткен парламенттік сайлауға қатысты, бірақ оппозиция Танджаның билікте қалуға жасаған әрекеттеріне ашуланып, сайлауды бойкоттады. Саяси дағдарысты шешуді үміттене отырып, сайлауды кейінге жылдыруды қалаған ЭКОУАС сайлау өткеннен кейін дереу Нигерді қатарынан шеттетуге мәжбүр болды. Алгабид 2009 жылдың 9 қарашасында ЭКОУАС-пен келіссөздер жүргізу үшін Абуджаға барған 22 адамнан тұратын Нигер делегациясының құрамына кірді. Танджа 2010 жылдың ақпан айындағы әскери төңкеріс кезінде биліктен құлатылды; барлық мемлекеттік институттар дереу таратылды, осылайша Алгабид HCCT төрағасы лауазымынан босатылды. Кейіннен Махамаду Иссуфу президент болып сайланғаннан кейін, Алгабид 2011 жылдың 19 қазанында Елші болып тағайындалды.

Algabid was re elected to the National Assembly in the 2004 parliamentary election. He was subsequently appointed as President of the High Council of Territorial Collectivities (HCCT), a body responsible for local government in Niger. In December 2006, he was awarded a medal by the Islamic Educational, Scientific and Cultural Organization (ISESCO). During the 2009 constitutional crisis caused by Tandja's decision to seek a referendum on a new constitution that would enable him to remain in power, the RDP Jama'a announced on 12 May 2009 that it would support the new constitution, which would establish a presidential system; according to Algabid, a presidential system was "best suited to promote development". However, the RDP's support was conditional: it demanded the removal of the 1999 constitution's amnesty for those involved in Maïnassara's assassination, and it demanded an investigation into the 1999 coup. On June 28, 2009, the RDP changed its position, announcing its unconditional support for the referendum despite the continued inclusion of the constitutional amnesty. The RDP was given two posts in the government, and the mandate of the HCCT, chaired by Algabid, was extended by six months. Some members of the party disapproved of the decision to support the referendum, however, and two former ministers, Abdoulrahamane Seydou and Moussa Oumarou, resigned from the RDP as a result. The RDP participated in the October 2009 parliamentary election, but the opposition, angered by Tandja's efforts to remain in power, boycotted it. ECOWAS, which wanted the election delayed in hopes of resolving the political crisis, suspended Niger from its ranks immediately after the election was held. Algabid was included in the 22 member Nigerien delegation that traveled to Abuja for talks with ECOWAS beginning on 9 November 2009. Tandja was ousted in a February 2010 military coup; all state institutions were promptly dissolved, thereby removing Algabid from his post as President of the HCCT. Later, after Mahamadou Issoufou was elected as President, Algabid was appointed as an Ambassador at Large on 19 October 2011.