Бас ориентациясын қамтамасыз ететін вестибулярлық жүйе құрылымы – купула
Ampullary cupula
Бас ориентациясын қамтамасыз ететін вестибуляр жүйедегі купула құрылымы туралы ақпарат. Купула, жартылай дөңгелек каналдарда орналасқан, кеңістікті сезуге көмектеседі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Ампулярлы купола немесе купола – вестибулярлық жүйедегі құрылым, кеңістіктік бағдарлану сезімін қамтамасыз етеді. Купола үш жартылай шеңберлі каналдың әрқайсысының ампуласында орналасқан. Ампулярлы кристаның бөлігі болып табылатын куполаның ішінде әр киноцилийге байланысты бірнеше стереоцилиясы бар шашты жасушалар орналасқан. Куполаның өзі – ампулярлы кристаның ампуланың төбесіне дейін созылатын желелі компоненті. Бас айналғанда, жартылай шеңберлі каналдарды толтыратын эндолимфа инерция салдарынан бастапқыда артта қалады. Соның нәтижесінде купола бас қозғалысы бағытына қарама-қарсы иеді. Эндолимфа куполаны итеріп бара жатқанда стереоцилия да иеді, бұл ампулярлы кристадағы шашты жасушаларды стимуляциялайды. Бірақ, үздіксіз айналудың қысқа уақытынан кейін эндолимфаның үдеуі жартылай шеңберлі каналдардың айналу жылдамдығымен теңеседі. Соның салдарынан купола тыныш күйіне оралады және шашты жасушалар стимуляциялануын тоқтатады. Бұл бас айналу тоқтағанша жалғасады, ол жартылай шеңберлі каналдың айналуын бірден тоқтатады. Дегенмен, инерция салдарынан эндолимфа қозғалысын жалғастыра береді. Эндолимфа қозғалысын жалғастырғанда купола қайтадан иеді, нәтижесінде айналған кезде денеде өтемақылық қозғалыстар пайда болады. Тек бірінші жағдайда ғана, сұйықтық купола арқылы ағып өткенде стимуляцияланған шашты жасушалар вестибулокохлеарлық жүйке (CN VIII) арқылы миға тиісті сигнал жібереді. Екінші жағдайда стимуляция болмайды, өйткені киноцилийді тек бір бағытта иеуге болады. Бас ішіндегі табиғи орналасуы бойынша купулалар жартылай шеңберлі каналдардың медиалдық жағында орналасқан. Осы орналасуда киноцилиялар куполаның артқы жағына тіреледі.
The ampullary cupula, or cupula, is a structure in the vestibular system, providing the sense of spatial orientation. The cupula is located within the ampullae of each of the three semicircular canals. Part of the crista ampullaris, the cupula has embedded within it hair cells that have several stereocilia associated with each kinocilium. The cupula itself is the gelatinous component of the crista ampullaris that extends from the crista to the roof of the ampullae. When the head rotates, the endolymph filling the semicircular ducts initially lags behind due to inertia. As a result, the cupula is deflected opposite the direction of head movement. As the endolymph pushes the cupula, the stereocilia is bent as well, stimulating the hair cells within the crista ampullaris. After a short time of continual rotation however, the endolymph's acceleration normalizes with the rate of rotation of the semicircular ducts. As a result, the cupula returns to its resting position and the hair cells cease to be stimulated. This continues until the head stops rotating which simultaneously halts semicircular duct rotation. Due to inertia, however, the endolymph continues on. As the endolymph continues to move, the cupula is once again deflected resulting in the compensatory movements of the body when spun. In only the first situation, as fluid rushes by the cupula, the hair cells stimulated transmit the corresponding signal to the brain through the vestibulocochlear nerve (CN VIII). In the second one, there is no stimulation as the kinocilium can only be bent in one direction. In their natural orientation within the head, the cupulae are located on the medial aspect of the semicircular canals. In this orientation, the kinocilia rest on the posterior aspect of the cupula.