Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жарылғыш заттарды іздеу құрылғылары (ETD) – шағын мөлшердегі жарылғыш заттарды анықтауға қабілетті жарылғыш заттарды анықтау жабдығы. Анықтау көзге көрінбейтін "із" мөлшеріндегі бөлшектердің үлгісін алу арқылы жүзеге асырылады. ETD-ге ұқсас құрылғылар есірткі заттарды анықтау үшін де қолданылады. Бұл жабдық көбінесе әуежайларда және заңсыз құқық бұзушылық әрекеттерге осал болуы мүмкін басқа да сезімтал жерлерде пайдаланылады.
Explosives trace detectors (ETD) are explosive detection equipment able to detect explosives of small magnitude. The detection is accomplished by sampling non visible "trace" amounts of particulates. Devices similar to ETDs are also used to detect narcotics. The equipment is used mainly in airports and other vulnerable areas considered susceptible to acts of unlawful interference.
Сезімталдық
Анықтау шегі – детектордың сенімді түрде анықтай алатын жарылғыш заттың ең төмен мөлшері. Ол нанограмм (нг), пикограмм (пг) немесе фемтограмм (фг) арқылы көрсетіледі, мұнда фг пг-дан жақсы, ал пг нг-ден жақсы. Сондай-ақ, оны миллиардқа шамасы (ppb), триллионға шамасы (ppt) немесе квадриллионға шамасы (ppq) арқылы да көрсетуге болады. Сезімталдық маңызды, себебі көптеген жарылғыш заттардың булану қысымы төмен. Жарылғыш заттардың буын сенімді анықтау үшін ең жоғары сезімталдыққа ие детектор ең жақсысы болып табылады.
Detection limit is defined as the lowest amount of explosive matter a detector can detect reliably. It is expressed in terms of nano grams (ng), pico grams (pg) or femto grams (fg) with fg being better than pg better than ng. It can also be expressed in terms of parts per billion (ppb), parts per trillion (ppt) or parts per quadrillion (ppq). Sensitivity is important because most explosives have a low vapor pressure The detector with the highest sensitivity is the best in detecting vapors of explosives reliably.
Жеңіл салмағы
Портативті жарылғыш заттарды анықтағыш құрылғылар қолданушылардың ұстағанда шаршамауы үшін мүмкіндігінше жеңіл болуы керек. Сондай-ақ, жеңіл құрылғыларды роботтардың үстіне қою оңай.
Portable explosive detectors need to be as light weight as possible to allow users to not fatigue when holding them. Also, light weight detectors can easily be placed on top of robots.
Өлшемі
Портативті жарылғыш заттарды анықтағыш құрылғылар, автомобиль астына немесе қоқыс жәшігі сияқты қол жеткізу қиын жерлерде жарылғыш заттарды сезуге мүмкіндік беру үшін, мүмкіндігінше кішкентай болуы тиіс.
Portable explosive detectors need to be as small as possible to allow for sensing of explosives in hard to reach places like under a car or inside a trash bin.
Салқын күйде іске қосу уақыты және талдау уақыты
Кез келген іздеу детекторларының қосылу уақыты – детектордың контрабандалық заттарды анықтауға қажетті оңтайлы температураға жетуіне кеткен уақыт.
The start up time for any trace detector is the time required by the detector to reach the optimized temperature for detection of contraband substances.
Түс өлшегіш
Жарылғыш заттарды анықтау үшін колориметриялық тест жиынтықтарын пайдалану – жарылғыш заттарды анықтаудың ең көне, ең қарапайым және ең көп қолданылатын әдістерінің бірі. Колориметриялық әдіспен жарылғыш заттарды анықтау белгісіз материалға немесе сынамаға химиялық реагентті қолданудан және түстік реакцияны бақылаудан тұрады. Көбінесе түстік реакциялар белгілі болып келеді және пайдаланушыға жарылғыш материалдың бар екенін, сондай-ақ оның қай жарылғыш топқа жататынын көрсетеді. Жарылғыш заттардың негізгі топтарына мыналар жатады: нитроароматты жарылғыш заттар, нитрат эфирлері және нитраминдер, нитро тобын қамтымайтын импровизацияланған жарылғыш заттар, соның ішінде бейорганикалық нитрат негізіндегі, хлорат негізіндегі және пероксид негізіндегі жарылғыш заттар.
The use of colorimetric test kits for explosive detection is one of the oldest, simplest, and most widely used methods for the detection of explosives. Colorimetric detection of explosives involves applying a chemical reagent to an unknown material or sample and observing a color reaction. Common color reactions are known and indicate to the user if there is an explosive material present and in many cases the group of explosive from which the material is derived. The major groups of explosives are nitroaromatic explosives, nitrate ester and nitramine explosives, improvised explosives not containing nitro groups which includes inorganic nitrate based explosives, chlorate based explosives, and peroxide based explosives.
Иондық мобильділік спектрометриясы
Жарылғыш заттарды иондық мобильділік спектрометриясы (IMS) арқылы анықтау – біркелкі электр өрісінде иондардың жылдамдықтарына негізделген. IMS қағидатына негізделген Иондық тұзақтың қозғалыс спектрометриясы (ITMS) немесе иондық қозғалысқа сызықтық емес тәуелділік (NLDM) сияқты IMS-тің бірнеше түрлері бар. Бұл технологияны қолданатын құрылғылардың сезімталдығы пг деңгейімен шектеледі. Технология сонымен қатар жарылғыш заттардың үлгілерін иондауды қажет етеді, бұл никель-63 немесе америций-241 сияқты радиоактивті көздер арқылы жүзеге асырылады. Бұл технология GE VaporTracer, Smith Sabre 4000 және ресейлік MO 2M және MO 8 сияқты көптеген коммерциялық жарылғыш заттарды анықтағыштарда қолданылады. Бұл құралдарда радиоактивті материалдың болуы нормативтік қиындықтар тудырады және кедендік бекеттерде арнайы рұқсат алуды талап етеді. Бұл анықтағыштарды өрісте күтіп-жөндеу мүмкін емес, ал құрылғы корпусының нашар пайдалану салдарынан зақымдануы оператор үшін радиациялық қауіп тудыруы мүмкін. Көптеген елдерде мұндай жабдықтарды радиациялық ағып кетудің жолын білу үшін реттеуші органдар екі жылда бір рет міндетті түрде тексеріп отырады. Бұл жабдықтарды жою да радиоактивті материалдың ұзақ жартылай ыдырау кезеңіне байланысты бақылауда ұсталады. SEDET (Sociedad Europea de Detección) электроспай иондау, мобильділікті талдау (DMA) және тандемдік массалық спектрометрияны (MS/MS) «Авиажүктерді жарылғыш заттарға тексеру жүйесі» (ACES) үшін пайдаланады, ол қазіргі уақытта Испанияда әзірленуде.
Explosive detection using ion mobility spectrometry (IMS) is based on velocities of ions in a uniform electric field. There are some variant to IMS such as Ion trap mobility spectrometry (ITMS) or Non linear dependence on ion mobility (NLDM) which are based on IMS principle. The sensitivity of devices using this technology is limited to pg levels. The technology also requires the ionization of sample explosives which is accomplished by a radioactive source such as nickel 63 or americium 241. This technology is found in most commercially available explosive detectors such as the GE VaporTracer, Smith Sabre 4000 and Russian built MO 2M and MO 8. The presence of radioactive materials in these equipments cause regulatory hassles and requires special permissions at customs ports. These detectors cannot be field serviced and may pose radiation hazard to the operator if the casing of the detector cracks due to mishandling. Bi yearly checks are mandatory on such equipment in most countries by regulating agencies to ensure that there are no radiation leaks. Disposal of these equipments is also controlled owing to the high half life of the radioactive material used. Electrospray ionization, mobility analysis (DMA) and tandem mass spectrometry (MS/MS) is used by SEDET (Sociedad Europea de Detección) for the “Air Cargo Explosive Screener (ACES)”, targeted to aviation cargo containers currently under development in Spain.
Термооксидтеу
Бұл технология жарылғыш заттың ыдырауына және нитро топтарының тотығуын азайтуға негізделген. Көптеген әскери сападағы жарылғыш заттар нитро қосылыстары болып табылады және олардың құрамында көптеген NO2 топтары бар. Жарылғыш булар жоғары жылдамдықпен адсорберге сорылады, содан кейін пиролизденеді. Пиролизденген өнімдерде нитро топтарының болуы анықталады. Бұл технологияның жалған дабылдар шығару жиілігі жоғары, себебі көптеген зиянсыз заттарда да нитро топтары көптеп кездеседі. Мысалы, көптеген тыңайтқыштарда нитро топтары бар, олар бұл технологиямен жарылғыш заттар ретінде қате анықталады, сонымен қатар бұл технологияның сезімталдығы да төмен. Бұл технологияны пайдаланатын танымал детектор – Scintrex Trace EVD 3000.
This technology is based on decomposition of explosive substance followed by the reduction of the nitro groups. Most military grade explosives are nitro compounds and have an abundance of NO2 groups on them. Explosive vapors are pulled into an adsorber at a high rate and then pyrolized. The presence of nitro groups in the pyrolized products is then detected. This technology has significantly more false alarms because many other harmless compounds also have an abundance of nitro groups. For example, most fertilizers have nitro groups which are falsely identified as explosives, and the sensitivity of this technology is also fairly low. A popular detector using this technology is Scintrex Trace EVD 3000.
Химилюминесценция
Бұл технология кейбір қосылыстардың жарылғыш бөлшектерге жабысқанда шығаратын жарыққа негізделген. Ол көбінесе электрондық емес құралдарда, мысалы, шашыратқыштар мен сынақ қағаздарында қолданылады. Сезімталдығы өте төмен, шамамен нанограммдармен өлшенетін деңгейде.
This technology is based on the luminescence of certain compounds when they attach to explosive particles. This is mostly used in non electronic equipment such as sprays and test papers. The sensitivity is pretty low in the order of nanograms.
Массалық спектрометрия
Жақында массалық спектрометрия (МС) тағы бір ETD технологиясы ретінде пайда болды. Массалық спектрометрияны қабылдау, негізгі технологияның жоғары дәлдігінің арқасында, ETD-мен байланысты жиі кездесетін жалған дабылдардың санын азайтуға мүмкіндік береді. Ол, әдетте, екіншілік электроспрей иондау (SESI MS) сияқты радиоактивті емес иондау әдісін қолданады. Көбінесе үстел үстіндегі ETD жүйелерінде қолданылатын массалық спектрометрияны қолмен ұсталатын ETD үшін кішірейтуге болады.
Recently, mass spectrometry (MS) has emerged as another ETD technology. Adoption of mass spectrometry should lower false alarms rates often associated with ETD due to the higher resolution of the core technology. It also uses a non radioactive ionization method generally secondary electrospray ionization (SESI MS). Primarily used in desktop ETD systems, mass spectrometry can be miniaturized for handheld ETD.