Кіріспе

419 Тактикалық ұшқыштар оқу эскадрильясы – Канада Корольдік әуе күштерінің бір бөлімі болған. Эскадрилья алғаш рет Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде құрылған және соңғы кезде Колд-Лейк әскери-әуе базасында орналасқан. Соңғы құрамында ол Канададағы НАТО ұшу оқу бағдарламасы (NFTC) аясында тоғыз CT 155 Hawk оқу ұшағын пайдалана отырып, Канада Корольдік әуе күштерінің ұшқыштары үшін озық тактикалық ұшқыштарды даярлауға жауапты болды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

419-шы бомбалаушы эскадрильясы 1941 жылы Англияның Мильденхолл әуежайында 3-ші топтың, Бомбалаушылар командованиесінің құрамында құрылды. Эскадрилья 6-шы топтың құрамына кірген кезде RAF Миддлтон Сент-Джорджға көшті және 1945 жылға дейін Англияда қалды. Осы кезеңде эскадрилья Vickers Wellington, содан кейін Handley Page Halifax және, ақырында, Avro Lancaster бомбалаушыларын пайдаланды. Бұл Англияда құрылған үшінші RCAF бомбалаушы бөлімшесі болды. 1942 жылдың қаңтарында операциялар басталды, ол дереу Wellington Mk III-ке ауысты және 1942 жылдың тамызында жаңа 6-шы топтың бөлігі ретінде Лемингке қарай солтүстікке жылжыды. Қарашада Halifax Mk II-мен қайта жабдықталды, оны Германияға қарсы түнгі шабуылдарда келесі 18 ай бойы пайдаланды. Үш рет жылдам көшкеннен кейін, ол қараша айында Миддлтон-Сент-Джорджға орналасып, Бомбалаушылар командованиесіндегі қызметінің соңына дейін сол жерде қалды. 1944 жылдың сәуір айында эскадрилья Avro Lancaster-қа ауыса бастады, Канадада өндірілген және Атлант мұхиты арқылы жеткізілген Mk X модельін пайдаланды. 1945 жылдың 25 сәуіріне дейін эскадрилья үздіксіз шабуылда болды, соңғы ұшуын осы күні жасады. Эскадрильяның қызметкерлері соғыс кезінде Маннхаймнен Нюрнбергке, Миланнан Берлинге және Мюнхеннен Ганноверге дейін 4325 операциялық ұшу жасады, жауға ауыр зиян келтірді. Соғыстағы жетістіктерінің нәтижесінде 419-шы эскадрилья соғыс кезінде RCAF-тың ең марапатталған бөлімшелерінің біріне айналды. Шамамен үш жарым жыл ішінде 400 операциялық миссияны (342 бомбалау миссиясы, 53 кен өндіру экспедициясы, 3 парақша тарату және 1 "алдау") жүзеге асырып, 4325 ұшуға қатысты. Осы операциялар кезінде 129 ұшақ жоғалды. 1943 жылдың қаңтарынан 1944 жылдың наурызына дейін 419-шы эскадрилья 200-ден астам ұшуға қатысып, 2400 экипаж операциясын жүзеге асырып, 59 ұшақты жоғалтты, яғни әр 40 ұшудың біреуі. Осы 15 ай ішінде 415 адам қаза тапты немесе тұтқынға алынды, бұл айына 4 экипажға тең. Экипаждың орташа өмір сүру мерзімі 2-3 айды құрады, осы уақыт ішінде шамамен 20 миссия орындалатын. Жалпы алғанда, кен өндіру операциялары салыстырмалы түрде қауіпсіз болды. Германия қалаларына жасалған шабуылдар қазан айының басында күшейді, онда 100-ден астам экипаж Франкфурт, Мангейм, Берлин, Магдебург, Лейпциг және Нюрнберг қалаларын бомбалау үшін үнемі жіберілді. 1944 жылдың наурыз айында жоғарыда сипатталғандай, кен өндіру жұмыстары белсенді болды, бірақ бұл айдың соңында 6-шы топтың 118 экипажының Нюрнбергке жасаған шабуылына әкелді, ол бір ұшуда 13 ұшақты жоғалтумен аяқталды. 419-шы эскадрильяның барлық құлаған ұшақтарын табу мүмкін болмады (мысалы, сержант Роберт Уитфилдтің Halifax Mk. II JD 258, кодталған VR K, 1943 жылдың 24-25 маусымында Вуппертальға жасалған операция үшін 419-шы эскадрильядан алынып, түнгі жолдан кескіш Ханс Дитер Франкпен ұсталды және экипажымен бірге Эйндховенге жақын жерде құлады, оның ішінде екі RCAF қызметкері болды). Сондықтан статистика жоғарыда көрсетілгеннен де нашар болуы мүмкін. 419-шы эскадрилья, 6-шы топтағы басқа эскадрильялар сияқты, осы айда белсенді қызмет атқарды, бұл маусымдағы қонуға дейін ең белсенді кезең болды. Траппе (6/7), Ле-Ман (13/14), Амиен (16/17), Лаон (23/24), Оулой (25/26), Кортрай (26/27) және Вейр-сюр-Марн (29/30) қалаларындағы теміржол станцияларына, сондай-ақ Жиронде сағасында (3/4), Брест (4/5), Лориент, Брест, Сен-Назер, Тершеллинг аралдарында (11/12), Хелиголандта (18/19 және 30/31) және Киль шығанағында (22/23) жүргізілген кен өндіру операцияларына сәтті шабуылдар жасалды. 2/3 наурызда Мюлан-Ле-Мюродоғы ұшақ зауыты бомбаланды. 1945 жылдың маусымында Канадаға қайтып оралды және 1945 жылдың 5 қыркүйегінде Ярмут, Новая Шотландиядағы Ярмут әуежайында таратылды.

Соғыстан кейінгі

419-шы эскадрилья 1955 жылдың 15 наурызында «419-шы кез келген ауа-райындағы истребитель эскадрильясы» ретінде қайта құрылды және көп ұзамай Германияның Баден-Золлинген қаласындағы НАТО Әуе дивизиясының базасына көшті. Эскадрилья Avro CF 100 Canuck ұшақтарымен жабдықталған. 419-шы эскадрилья 1962 жылдың 31 желтоқсанында таратылды. Бөлімше 1975 жылдың 2 мамырында Колд-Лейк әуе базасында «419-шы тактикалық истребитель оқу эскадрильясы» ретінде қайта құрылды. CF 5 ұшақтары қызметтен шығарылғанда 1995 жылы таратылды. Эскадрилья 2000 жылдың 23 шілдесінде 4-ші Колд-Лейк әуе базасында қайта құрылды. Ол тоғыз CT 155 Hawk ұшағын пайдалана отырып, канад және НАТО ұшқыштары үшін жетілдірілген истребительге дайындық жасайтын оқудан өтуді жүргізді. 2024 жылдың 8 наурызында RCAF Техас штатындағы Шеппард әуе базасындағы Еуро-НАТО бірлескен реактивті ұшқыштарды даярлау бағдарламасына, сондай-ақ Финляндиядағы және Италияның Халықаралық ұшу оқу мектебіндегі басқа истребительге дайындық бағдарламаларына көшкендіктен 419-шы эскадрилья уақытша тоқтатылды. Бұл үзіліс RCAF-тың CT 155 Hawk ұшағын пайдалануын аяқтады. RCAF 2030 жылдардың басында жаңа бесінші буынды оқу ұшақтарымен 419-шы эскадрильяны қайта жандандыруды жоспарлап отыр.

Атақты мүшелер

Эскадрильяның эмблемасы мен ұранында қолданылатын «Моос» атауы, эскадрильяның бірінші командирі, Wing Commander «Моос» Фултонның лақап атынан алынған. Фултон операция кезінде қаза болғаннан кейін, эскадрилья командирлерінің «Моос» лақап атын тағу дәстүрі қалыптасты. Эскадрилья қызметкерлері әлгірдей «моос адамдары» деп аталады. Бұл дәстүр бүгінге дейін сақталуда. 419-шы эскадрильяның ұшқыш офицері Эндрю Чарльз Майнарски 1944 жылғы 12/13 маусымда Еуропа үстіндегі бомбалау миссиясы кезінде көрсеткен ерлігі үшін қаза болғаннан кейін Виктория кресімен марапатталды. Онтарио штатының Гамильтон қаласындағы Канада соғыс ұшақтары мұражайында сақталған, қалпына келтірілген «Ланкастер» ұшағы, оның құрметіне 419-шы эскадрильяның KB 726 VR A ұшағының бояуымен әшекейленген. Бұл әлі күнге дейін ұшуға жарамды екі «Ланкастердің» бірі, ал екіншісі Ұлыбритания шайқасы естелік ұшу тобының құрамында. Майнарскидің Виктория кресінен бөлек, эскадрилья мүшелері 4 «Қызметке еңбегі үшін орденмен», 150 «Батылдық үшін крестпен», 3 «Батылдық үшін крест» тағасымен, 35 «Батылдық үшін медальмен» және 1 «Әскери крестпен» марапатталған. Соңғы кезде, 410 тактикалық ұрыс операциялық оқу эскадрильясында CF 18 Hornet студенті болған және «Jetstream» фильмінде ойнаған, сол кездегі капитан (қазіргі подполковник) Риэл «Ганс» Эриксон 419-шы эскадрильяның нұсқаушысы болып қызмет етті.