Фрэнсис Бейли: Ағылшын астрономы және ғалымның өмірі мен еңбектері
Francis Baily
Фрэнсис Бейли (1774-1844) – ағылшын астрономы, «Бейлидің моншақтары» ашылуымен және Корольдік астрономиялық қоғамның негізін қалаушысы ретінде танымал.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ағылшын астрономы (1774–1844)
English astronomer (1774–1844)
Фрэнсис Бейли (28 сәуір 1774 – 30 тамыз 1844) – ағылшын астрономы. Ол Күннің толық күңдік тұтылуы кезінде "Бейлидің мұны" (Baily's beads) байқауларымен ең көп танымал. Бейли сондай-ақ Корольдік астрономиялық қоғамның алғашқы тарихындағы маңызды тұлға болды, ол қоғамның негізін қалаушылардың бірі және төрт рет президент болып сайланды.
Francis Baily (28 April 177430 August 1844) was an English astronomer. He is most famous for his observations of "Baily's beads" during a total eclipse of the Sun. Baily was also a major figure in the early history of the Royal Astronomical Society, as one of the founders and as the president four times.
Өмір
Бейли 1774 жылы Беркширдегі Ньюбериде Ричард Бейлидің отбасында дүниеге келді. 1796–1797 жылдары Солтүстік Американың бейбітсіз аймалдарында саяхаттағаннан кейін, оның күнделігін 1856 жылы Аугуст Де Морган өңдеді, Бейли 1799 жылы Лондон қор биржасына қатысты. «Жалға алуды сатып алу және жаңару кестелері» (1802), «Пайыздық үстема және аннуитеттер туралы ілім» (1808) және «Өмірлік аннуитеттер мен сақтандыру туралы ілім» (1810) еңбектерінің жариялануы оған өмірлік тәуекелдер саласындағы жазушы ретінде зор даңқ әкелді; ол қажырлы еңбегі мен адалдығы арқасында қор жинады және 1825 жылы бизнестен зейнетке шығып, өзін толығымен астрономияға арнады.
Baily was born at Newbury in Berkshire in 1774 to Richard Baily. After a tour in the unsettled parts of North America in 1796–1797, his journal of which was edited by Augustus De Morgan in 1856, Baily entered the London Stock Exchange in 1799. The successive publication of Tables for the Purchasing and Renewing of Leases (1802), of The Doctrine of Interest and Annuities (1808), and The Doctrine of Life Annuities and Assurances (1810), earned him a high reputation as a writer on life contingencies; he amassed a fortune through diligence and integrity and retired from business in 1825, to devote himself wholly to astronomy.
Астрономиялық жұмыстар
1820 жылға қарай Бейли Корольдік астрономиялық қоғамның негізін қалауда жетекші рөл атқарған болатын, оның 2881 жұлдызды қоғамның каталогын дайындағаны үшін (Memoirs R. Astr. Soc. ii. қараңыз). Бейлиден артық төрт рет осы лауазымда қызмет еткен адам жоқ (ол Джордж Эйримен бөлісетін рекорд), ал оның қызмет еткен сегіз жылдық мерзімі рекордтық көрсеткіш. 1837 жылы Британдық қауымдастыққа Жозеф де Лаланд пен Николя де Лакайдің шамамен 57 000 жұлдызды қамтитын каталогтарын қысқартуды ұсынды және оның көп бөлігін орындады; ол Британдық қауымдастықтың 8377 жұлдызды каталогын құрастыруды қадағалады (1845 жылы жарияланды); сондай-ақ Тобиас Майер, Птолемей, Улуғбек, Тихо Браге, Эдмунд Галлей және Гевелий каталогтарын қайта қарады (Memoirs R. Astr. Soc. iv, xiii.). 1836 жылғы 15 мамырда Роксбургширдегі Инч-Бонниде болған күннің сақина тәрізді тұтылуы кезінде "Бейлидің моншақтарын" байқауы тұтылу экспедицияларының қазіргі дәуірін бастады. Айдың шетінің бейретсіз пішініне байланысты туындайтын бұл құбылысты ол соншалықты айқын сипаттады ki, 1842 жылғы 8 шілдеде Бэйлидің өзі Павияда байқаған толық тұтылуға ең көп назар аудартылды. Басқа жұмыстарында ол Х. Фостердің маятник тәжірибелерін аяқтады және талқылады, олардан Жердің эллиптикалық шамасын 1/289,48 деп есептеді (Memoirs R. Astr. Soc. vii.). Бұл мән секундтық маятниктің ұзындығын ескере отырып, түзету элементтерін қосу арқылы нақтыланды және 1843 жылы ұзындық стандарттарын қайта құру үшін пайдаланылды. Генри Кавендиш әдісімен (1838–1842) Жердің орташа тығыздығын анықтауға бағытталған оның еңбектері 5,66-ның сенімді мәнін берді. Бейли 1844 жылғы 30 тамызда Лондонда қайтыс болды және Беркширдегі Татчам қаласындағы Сент-Мэри шіркеуіндегі отбасылық мазартауда жерленді. Оның Джон Флэмстид туралы еңбегі (1835) сол кездегі ғылыми тарих үшін маңызды. Онда Британдық каталогтың қайта басылымы да бар. Ай кратері Бейли оның құрметіне аталған, сондай-ақ 1855 жылғы стандарттық аула құю үшін қолданылған берік және температураға сезімтал емес қорытпа (Бейлидің металы, 16 бөлік мыс, 2,5 бөлік қалайы, 1 бөлік мырыш) және Татчам қаласындағы жергілікті бастауыш мектеп (Фрэнсис Бейли КофЭ бастауыш мектебі) аталды.
By 1820, Baily had already taken a leading part in the foundation of the Royal Astronomical Society, for his preparation of the Society's Catalogue of 2881 stars (Memoirs R. Astr. Soc. ii.). No other person has served in the position more than Baily's four times (a record he shares with George Airy), whilst his eight years in the post are a record. He recommended to the British Association in 1837, and in great part executed, the reduction of Joseph de Lalande's and Nicolas de Lacaille's catalogues containing about 57,000 stars; he superintended the compilation of the British Association's Catalogue of 8377 stars (published 1845); and revised the catalogues of Tobias Mayer, Ptolemy, Ulugh Beg, Tycho Brahe, Edmund Halley and Hevelius (Memoirs R. Astr. Soc. iv, xiii.). His observations of "Baily's Beads", during an annular eclipse of the Sun on 15 May 1836, at Inch Bonney in Roxburghshire, started the modern series of eclipse expeditions. The phenomenon, which depends upon the irregular shape of the Moon's limb, was so vividly described by him as to attract an unprecedented amount of attention to the total eclipse of 8 July 1842, observed by Baily himself at Pavia. In other work, he completed and discussed H. Foster's pendulum experiments, deducing from them an ellipticity for the Earth of 1/289.48 (Memoirs R. Astr. Soc. vii.). This value was corrected for the length of the seconds pendulum by introducing a neglected element of reduction, and was used, in 1843, in the reconstruction of the standards of length. His laborious operations for determining the mean density of the Earth, carried out by Henry Cavendish's method (1838–1842), yielded the authoritative value of 5.66. Baily died in London on 30 August 1844 and was buried in the family vault in St Mary's Church in Thatcham, Berkshire. His Account of the Rev. John Flamsteed (1835) is of fundamental importance to the scientific history of that time. It included a republication of the British Catalogue. The lunar crater Baily was named in his honour, as was the rigid and thermally insensitive alloy used to cast the 1855 standard yard (Baily's metal, 16 parts copper, 2.5 parts tin, 1 part zinc), and a local primary school in the town of Thatcham (Francis Baily CofE Primary School).