Кіріспе

Финзеан (['/f//ɪ//ŋ//ə//n/; Fìnnean) – Шотландиядағы Абердинширдегі Бирсе приходының оңтүстік бөлігін құрайтын ауылдық қауымдастық, сайлау округі, қауымдық кеңес ауданы және бұрынғы діни приход. Финзеан суретші Джозеф Фаркхарсонның көптеген танымал пейзаж суреттерінде бейнеленген, ал оның отбасы 17 ғасырдан бері Финзеан иелігіне иелік етеді (Финзеанның шығыс жартысын алып жатқан иелік). Финзеанның ауданы шамамен 8000 гектарды құрайды және 2002 жылы оның халқы шамамен 270 адамды құрады.

Топонимика

Финзеан /ˈfɪŋən/ деп айтылады. Бұл түпнұсқа шотланд жазуындағы Finȝean сөзіндегі «yogh» әрпінің болуына байланысты, кейіннен оны қателікпен құйрықты «z» әрпімен шатыстырып жіберді.

Географиялық аумағы

Финзеан Деи өзенінің негізгі саласы – Төменгі Дезид аймағындағы Фью суының жоғарғы бассейнін қамтиды. Финзеанның оңтүстік шекарасы – Абердиншир мен Кинкардиншир арасындағы ескі әкімшілік шекара, ол Авен (немесе А’ан) суымен Лох Теннеттен басталып, Уайтстондағы Фёгсайд қонақ үйіне дейін созылады. Шығыс шекарасы тарихи приход шекаралары мен қазіргі сайлау округтерінің шекаралары арасында шамалы өзгешеліктерге ие, бірақ көбінесе Уайтстоуннан Потархқа қарай соқпақ жолдың бағытын ұстанады. Финзеанның солтүстік шекарасы Фью бассейнін Кэти Бёрнінен бөліп тұратын суайдыр бөлігін құрайды, бірақ бұл жотаның солтүстігіне қарай, приходтың шығыс бөлігінде, Беррислохта B976 тас жолын кесіп өтеді. Финзеанның батыс шекарасы – Фьюды Глен Танар және Глен Эск алқаптарынан бөліп тұратын суайдыр. Фью бассейнінің жоғарғы ағысында орналасқан, сирек қоныстанған Финзеанның батыс жартысы Бирсе орманы деп аталады және Фаркхарсон отбасына тиесілі Финзеан иелігіне кірмейді. Бирсе орманы мен Финзеан иелігі арасындағы шекараны Фьюдың екі шағын саласы – Финлетс Бёрн және Лэрдс Бёрн құрайды.

Бейнелеу және табиғи мұра

Финзеанның шығыс жағында кең аңғар орналасқан, ол шашыраңқы үйлер, шаруашылықтар мен кішкентай елді мекендермен араласқан егістік алқаптар мен кішкентай ормандық жерлерден тұрады. Аудан халқының көп бөлігі осы аймақта тұрады, негізгі тұрғын үйлер шоғырлары Финзеан ауылында, Драмхедте және Персиде орналасқан. Төменгі төбелердің қатары (ең жоғары нүктесі: Томның қалың қабаты, 310 метр) осы аңғарды солтүстік жақтан шектейді және оны көршілес Баллоги ауданындағы Кэти Берн аңғарынан бөліп тұрады. Оңтүстік және батыс жағынан Финзеанды 500 метрден астам биіктіктегі гранитті төбелер қорғайды. Оңтүстік және батысқа қарайғы көріністерде ерекше көзге түсетін төбелерге Финзеаннан тыс орналасқан Клахнабен (589 м) және Финзеандағы ең биік төбе – Питер төбесі (617 м) жатады (дегенмен, Бирсе орманындағы Ганнох 731 метр биіктікте). Төбелердің көп бөлігі қызыл жусанмен жабылған, бірақ олардың төменгі беткейлерінде шотланд қарағайы мен ларикс отырғызылған кең ормандық алқаптар бар. Гленферрик пен Финлетстердегі шағын табиғи қарағайлы орман ежелгі Каледония орманының шығысқа қарайғы соңғы қалдығы болып табылады. Финзеанның егіз ағаштары – жергілікті халыққа жақсы танымал, сонымен қатар Шотландияның Орман шаруашылығы комиссиясының тарихи ағаштары тізіміне енген ерекшелік. Ағаштардың жасы шамамен 100 жыл, және біреуінен шыққан бір тармақ табиғи түрде көршісіне қосылып, екеуін де табиғи аркаға біріктірген, бұл аймақтың ескі суреттерінде бейнеленген. Фью суы мен Авен суының төменгі бөлігі Атлантикалық лосось және Еуразиялық сусар популяциясы үшін маңызды болғандықтан, Де өзенінің ерекше қорғалатын аймағының бір бөлігі ретінде белгіленген.